Orijinalini görmek için tıklayınız : Atatürk bu gün ne yapmıştı?
Atatürk İzmir’de (10 Eylül - 1 Ekim 1922)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Atatürk in İzmir (September 10 - October 1 1922)
1937 - Atatürk'ün 26 Eylül Dil Bayramı'nın 6. yıldönümü nedeniyle Türk Dil Kurumu'nun saygı ve bağlılık telgrafına cevabı "...Değerli çalışmalarınızda başarılarınızın sürmesini dilerim."
Atatürk'ün akşam Florya'dan Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1936 - Atatürk'ün Dil Bayramı'nın 4. yıldönümü nedeniyle Türk Dil Kurumu tarafından çekilen saygı telgrafına cevabı: "...Türk Dil Kurumu'na bundan sonraki çalışmalarında da başarılar dilerim."
1933 - Atatürk'ün gece İstanbul motoruyla İstanbul dan Yalova'ya gidişi.
1932 - Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Türk Dil Kurultayıçalışmalarını izlemesi.
Atatürk'ün gece Dolmabahçe Sarayı'nda Fahrettin (Altay) Paşa'nın kızının nikâh düğününüşereflendirmesi.
1927 - Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Ziraat Bakanı Sabri (Toprak) Bey'i kabulü.
1925 - Atatürk'ün Bursa'dan Mudanya'ya gidişi.
Atatürk'ün Mudanya'da Cumhuriyet Halk Partisi'ni ziyareti ve Parti'nin hatıra defterine yazdıkları: "Muhterem Mudanyalıların geçen seçimde gösterdikleri vefayı ve programımıza şuurlu bağlılığını ispat eden hareketlerini teşekkür ve takdirde kaydetmeyi vazife sayıyorum."
1924 - Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber sabah Suşehri'nden hareketle akşam saat 18.00'de Erzincan'a gelişi Belediye'yi Vilâyet ve Kolordu Dairelerini Halk Partisi'ni ziyareti akşam şereflerine verilen ziyafette konuşması: "Erzincan'ın az zamanda lâyık olduğu ve Cumhuriyet'in kendisinden beklediği derecede ışık ve ilerleme kaynağı olacağına tamamen inanıyorum."
1922 - Atatürk'ün İtilâf Devletleri Dışişleri Bakanlarının 23 Eylül 1922 tarihli notasını cevaplandırması (Cevabî notada Mudanya Konferansı'nın kabul edildiği açılışın 3 Ekim 1922 olmasının uygun olacağı İsmet Paşa'nın delege tayin edildiği ve konuşulacak hususlar bildirilmiştir.
Franklin Bouillon'un Fransız Başbakanı Poincaré'ye telgrafı: "Mustafa Kemal'le 4 saat görüştüm. Durumu güç; askerini zor zaptediyor."
1922 (29-30) - Atatürk'ün İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Rauf Bey Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey ve Avrupa'dan dönen Dahiliye Vekili Fethi Bey ile beraber gece yarısı trenle İzmir'den Ankara'ya hareketi.
Mudanya Konferansı'nın kabul edildiği açılışının 3 Ekim 1922 olmasının uygun olacağı İsmet Paşa'nın delege atandığı ve konuşulacak hususlar bildirilmiştir.
1921 - Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda İngilizlerin esir değişimi istekleriyle ilgili görüşmeler esnasında konuşması: "...Son zaferi takiben hemen onun belirdiği günlerde İngilizler bir yakınlaşma zemini aradılar ve bunu oluşturmak için derhal bize hiç sormaksızın Malta'da bulunan tutuklularımızı bütünüyle bırakmaya karar verdiler."
Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın 27.9.1921 tarihli tebrik telgrafına cevabı: "Benim için dünyevî mükâfatların en yücesi olan tebrikâtınızla mesut oldum. Sizi görmek huşusundaki isteğimin derecesini ifade imkânsızdır. İlk fırsatta sizleri buraya getirmeye çalışacağım. Bunu bildirişimi bekleyerek memleketimizin kurtuluşuna yönelik dualara devam etmenizi rica ile ellerinizden ve kız kardeşimin gözlerinden öperim."
Atatürk'ün Sakarya Zaferi'ni tebrik eden Azerbaycan Elçisi Abilof'un telgrafına cevabı. [Kocatürk]
1920 - 1920 Sarıkamış Ermenilerden geri alındı.
Milli kuvvetlerin Kazım Karabekir komutasında Sarıkamış'a girişi.
Doğu'da 9.Tümen Çatak bölgesini ele geçirdi. Doğu ordusuna başlı birlikler Ermenilerin terkettiği Erzurum'a girdi.
Yeşilordu dağıtıldı. Bu kuruluş üyesi olanlardan bir bölümü; Nazım Bey ve arkadaşları Türkiye Halk İştirakiyûn Fırkası'nı kurarken bir kısmı da Mustafa Kemal'in emriyle resmi Türkiye Komünist Fırkası'na girdi.
Cemal Paşa'nan Herat'tan Atatürk'e mektubu: "Ben Afganistan'a geldim. 15 günden beri Herat'ta bulunuyorum. Bizim melun İstanbul hükümetinin barış antlaşmasını imza ettiğini tiksinti ve lanetle okudum." [Kocatürk]
1918 - Atatürk'ün Dera'dan Şam'a gelişi ve 4. Ordu Komutanı Mersinli Cemal Paşa ile görüşmesi (Atatürk burada Mareşal Liman von Sanders'in bıraktığı emir üzerine 7. Ordu kuvvetlerini Şam'ın savunulması için Mersinli Cemal Paşa'ya teslim ederek Rayak bölgesindeki dağınık ve komutasız kuvvetlen emrine almak üzere gece Rayak'a hareket etmiştir).
Atatürk'ün ilerleyen düşman taarruzu üzerine Başkomutanlığa Rayak'ın kuzeyine çekilmenin gerekli olduğunu bildiren raporu: "Şam'ın uzun süre savunulamayacağı bu nedenle kuzeyden kaydırılacak kuvvetlerle birlikte Rayak kuzeyinde esaslı bir savunma hattının kurulması." (Atatürk bu gece ayrıca Şam'da 3. Kolordu Komutanı Albay İsmet (İnönü) Bey Rayak bölgesinde ise 20. Kolordu Komutanı Ali Fuat (Cebesoy) Paşa komutasında bulunan kuvvetlerin kuzeye hareket ettirilmesi emrini vermiş bu emrin bir suretini bilgi edinmek üzere Mareşal Liman von Sanders'e göndermiştir. Ancak Yıldırım Orduları Komutanı -Şam'ı savunma düşüncesinde olduğundan- bu emri uygun bulmamıştır).[Kocatürk]
7. Ordu birliklerinin Şam'ın güneyinde Kisve'ye gelişi.
Bulgarların -savaştan çekilmek üzere- itilâf Devletleri'yle Selanik Ateşkes Antlaşması'nı imzalamaları.
Atatürk'ün Şam'dan gece Rayak'a hareketi.
1917 - Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın -Cemal Paşa'ya yazılıp bir sureti de kendisine iletilen 20 Eylül 1917 tarihli rapor üzerine- Atatürk'e telgrafı: "...Gerek memleket ve gerek ordunun şimdiki durumunu ben de aynışekilde görüyor ve biliyorum. ...Zatıâlilerini eskiden beri tanıdığım ve takdir ettiğim için en müşkül zamanda ve en mühim vazifede bulunmanızı vatan menfaatlerine uygun bulmuş ve böylece Padişahın iznini almıştım. ...Sina cephesinde Kress Paşa'nın 8. Ordusu yanında 7. Ordu Komutanı sıfatıyla başarılı şekilde görev yapacağınıza eminim. ...Düşüncelerimin ayrıntılarını yakında oraya gelecek Cemal Paşa Hazretleri anlatacaktır." [Kocatürk]
1916 - Allied offensive on the Salonika Front.
1913 - Osmanlı-Bulgar İstanbul Barış Antlaşması.
Osmanlı Devleti'nin Balkan Savaşı sonunda Bulgaristan'la İstanbul Antlaşması'nı imzalaması. Bu antlaşmaya göre Edirne Osmanlı Devleti'nde kalıyor Trakya'daki Türk sınırı Meriç nehrinin 25-30 km kadar batısından geçiyordu.
1913 - Treaty of Istanbul fixes Turkish-Bulgarian frontier.
1911 - İtalyanlar Trablusgarp'ı ele geçirmek için Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti.
Trablusgarp topraklarının İtalya'nın eline geçmesiyle sonuçlanan ve İtalya ile Osmanlı Devleti'ni karşı karşıya getiren Trablusgarp Savaşı başladı.
İtalyanların Osmanlı Devleti'ne harp ilânı ve Trablusgarp Harbi'nin başlaması. İtalyanlar 28/29 Eylül 1911 tarihinden itibaren Trablusgarp'a çıkarma yapmaya ve tüm kıyı şehirlerini bombalamaya başlamışlardı. 3 ve 4 Ekim 1911'de Tobruk'a 5 Ekim 1911'de Trablus'a 16 Ekim 1911'de Derne'ye 17 Ekim 1911'de Homs'a ve 19 Ekim 1911'de Bingazi'ye çıkarma yaparak bu şehirleri işgal ettiler. [Kocatürk]
1911 - Italy declares war on the Ottoman Empire (on Nov. 5 1911 Italy annexes Tripoli and Cyrenaica).
1895 - Babıâli olayı.
Büyük Millet Meclisi Başkanı Kazım Özalp ile Dolmabahçe Sarayından ayrılırken
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Ataturk leaving Dolmabahçe Palace with Kazım Özalp
the President of the Turkish Grand National Assembly (September 30 1929)
1933 - Atatürk'ün akşam İstanbul motoruyla Yalova'dan İstanbul'a gelişi.
1932 - Atatürk'ün Sakarya motoru ile Boğaziçi'nde ve Haliç'te bir gezinti yapması.
1930 - İlk sivil tayyarecilerimizden Vecihi Bey kendi yaptığı tayyaresiyle Göztepe'den Yeşilköy'e uçtu. Vecihi Bey Anadolu halkına ilk uçak gezilerini yapma olanağı da sağlamıştı.
1929 - Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1927 - Atatürk'ün saat 10.00'da İstanbul'dan Ankara motoru ile Mudanya'ya hareketi (Mudanya'dan da otomobille Bursa'ya hareket etmiştir).
1926 - Atatürk'ün Çankaya'da Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı Kongresi adına Millî Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey başkanlığındaki spor heyetini kabulü.
1925 - Atatürk'ün Mudanya'dan Bursa'ya dönüşü.
1924 - Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber sabah Erzincan'dan hareketle saat 17.00'de Erzurum'a gelişi Vilâyet Konağı'nı ziyareti Cumhuriyet Caddesi'ni hizmete açışı.
Atatürk'ün akşam Erzurum'da şerefine verilen ziyafette konuşması: "Muhterem hemşehrilerim kahraman Erzurumluların bugün hakkımda gösterdikleri samimî mertçe sevgi dolu gösterilerden dolayı fevkalâde memnunum. Benim buraya gelişim bütün milletin ateşten bir çember içine alınmış olduğu bir zamana tesadüf etti. Bütün millet bu çemberin içinden nasıl çıkacağını düşünmekle meşguldü. Memleketin batı bölgesi düşman ayaklarına terk edilmiş ve oradaki halk silâha sarılmış buranın halkı ise memleketin felâketten kurtulması için ayağa kalkmış bir vaziyette idi. Ben işte böyle bir zamanda Erzurum'a geldim. Burada gördüğüm samimiyet mertlik vefakârlık benim memleketi kurtarmak için her türlü fedakârlığı yapmam hususundaki karar ve kuvvetimi artırmış idi. O zamanki vaziyetimi çok iyi biliyorsunuz. Burada rütbemi resmî mevkiimi üniformamı attım ve bütün kâinata ilân ettim ki milletin sinesinde bir ferdim!"Atatürk'ün İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Rauf Bey Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey ve Avrupa'dan dönen Dahiliye Vekili Fethi Bey ile beraber gece yarısı trenle İzmir'den Ankara'ya hareketi.
Doğu Cephesinde Merdinik'in milli kuvvetler tarafından ele geçirilişi.
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında
(Ekim 1937)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1932 - Atatürk'ün öğleye doğru Sakarya motoru ile Boğaz'da bir gezinti yapması.
1925 - Atatürk'ün Bursa Kız Öğretmen Okulu'nda verilen müsamereyi izlemesi.
1923 - Müttefik Kuvvetlerin İstanbul'dan ayrılması.
Mustafa Kemal'in ''geldikleri gibi giderler'' dediği işgal güçlerine ait son birlik İstanbul'dan ayrıldı.
İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından tahliyesi.
İşgal kuvvetlerine ait son askeri birlikler de İstanbul'dan ayrıldı.
İstanbul'da İtilâf Devletleri son birliklerinin Dolmabahçe önünde Türk bayrağını ve Türk askerini selâmlayarak ayrılmaları.
İstanbul'a 13 Kasım 1918'de gelen ve 16 Mart 1920'de kenti tamamen işgal eden İtilaf Devletleri'nin son birlikleri Dolmabahçe rıhtımından gemilere binerek kenti terk ettiler.
1923 - Allied forces evacuate Istanbul.
1922 - Atatürk'ün İzmir'den Ankara'ya gelişi ve coşku ile karşılanışı.
Atatürk'e "Ankara Hemşehriliği" unvanı teklif ediliyor. (Atatürk'ün cevabı: 05.10.1922).
<FONT face="Times New Roman">1920 - Konya'da Delibaş Ayaklanması çıktı.
Konya'da Delibaş Mehmet'in önderliğindeki ayaklanmacılar Çumra'yı ele geçirdi.
1919 - Ali Rıza Paşa hükümetikuruldu (bu kabine Harbiye Nazırlığına Mersin'li Cemal Paşa getirilmiştir.)
Atatürk'ün İstanbul Belediyesi'ne yazısı ve Anadolu hareketinin manasını izah ile İstanbul'u da bu mücadeleye katılmaya çağırması: "Şimdiye kadar bütün mukadderatımızı payitaht idare ediyor ve millet ve memleketimizi kurtaracak girişimler Anadolu'dan değil hemen daima İstanbul'dan çıkıyordu. Payitahtın bugün maruz olduğu tehlikeleri göz önüne alan Anadolu mevcut şartlar altında İstanbul'dan kurtuluşu ümit etmek imkânı olmadığını gördüğünden yasal hukukumuzun savunulmasının kendi üzerine düştüğünü takdir edip vazifesini yapmaya başlamıştır. ...Anadolu bugün İstanbul'un da bir millî vazifesi bulunduğu kanaatindedir. Ve bu vazife de payitahtın her tarafında millîörgüt merkezleri kurarak maddeten ve manen Anadolu millî hareketine katılmak ve baykuş edasıyla milletin mukadderatı üstünde durmakta olan mevcut hükümeti artık bu milletin başından gitmeye her surette davet etmektir."
Atatürk'ün İzmit Mutasarrıfı Ali Suat ile telgraf görüşmesi: (Mutasarrıfın "Bendeniz her kim ve her ne için olursa olsun neticesi meçhul bir maceraya başkalarını sevk etmeyi doğru görmem. Hükmüm bu hususta yalnız kendime geçer. Bu sebeple ileriyi görerek yavaş ve tedbirli davranılması taraftarı olduğumu tecrübem üzerine arz ederim(!)" görüşüne Atatürk'ün cevabı: "Zatıâlinize pek içtenlikle ve fakat bütün kesinliği ile şunu arz ederim ki zatıâliniz şu anda Ferit Paşa Kabinesi'ne itimat beslemiyorsanız bunu. Dahiliye Nezareti'ne resmen bildirmelisiniz. Eğer milletin hükmü ve arzusuna aykırı olarak Ferit Paşa Kabinesi'ne itimadınız mevcut iseİzmit'in muhterem halkını millî yasal hareketinde serbest bırakmak üzere derhal yerinizi terk ile İstanbul'a hareket ediniz!"[Kocatürk]
Damat Ferit Paşa'nın istifasıüzerine Ali Rıza Paşa'nın kabine kuruşu. (Bu kabinede Harbiye Nazırlığı'na Cemal (Mersinli) Paşa getirilmiştir).
İstanbul'da tersane işçileri greve başladı.
1918 - Türkiye ile Mondros Mütarekesi.
İngilizler'in Halep'i alması.
Müttefikler'in Sofya'ya girmesi.
Macarlar'ın bağımsızlık ilanı.
3 Ekim 1934
İsveç Veliahtı Prens Gustav Adolf Ankara’da
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
3 Ekim 1934
Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Çankaya Köşkü'nün terasında
İsveç Veliahdı Gustav Adolf ile
1938 - Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Başbakan Celâl Bayar ve Atina Büyükelçisi Ruşen Eşref Ünaydın'ı birlikte kabulü ve görüşmesi.
1937 - Atatürk'ün Ertuğrul yatı ile Dolmabahçe'den Yalova önlerine gelişi buradan Derince'ye geçişi saat 19.00'da Derince'den trenle Ankara'ya hareketi.
1934 - Atatürk'ün Ankara'ya gelen İsveç Veliahtı Prens Güstav Adolf'u istasyonda karşılaması ve akşam Çankaya'da şerefine verilen ziyafette konuşması.
1932 - İngilizlerden bağımsızlığını kazanan Irak Milletler Cemiyeti'ne katıldı.
Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Türk Dil Kurultayıçalışmalarını izlemesi.
1931 - Başvekil İsmet Paşa Yunan başbakanı E. Venizelos'un davetlisi olarak Atina'ya gitti. Atina'da törenlerle karşılanan İsmet Paşa'ya gösterilen bu konukseverlik Venizelos karşıtı kralcı basının eleştirilerine neden oldu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası hizmete açıldı.
1930 - Atatürk'ün Cumhuriyet gazetesine demeci: "...Milletin umumî eğilimi benim şu veya bu zorunluluk karşısında başbakan olmamı gerektirirse bu vazifeyi tam bir tevazu ve minnetle yapmaya hazırım!"
1926 - İstanbul Sarayburnu'ndaki Atatürk heykelinin açılış töreni.[Kocatürk]
1925 - Atatürk'ün İstanbul'dan gelen Türk lokantacıları tarafından Bursa Belediyesi'nde şerefine verilen ziyafette konuşması: "...Memleketimizde bu tür sanatkârlar ihtiyaç ile orantılı tarz ve miktarda yetiştirilmemiştir."
1924 - Atatürk'ün Erzurum'da deprem felâketzedeleri yararına tertiplenen at yarışlarını izlemesi daha sonra "Depremden Zarar Görenlere Yardım Komisyonu" toplantısına katılması.[Kocatürk]
1922 (3-11 Ekim) - Mudanya Konferansı başladı.
Mütareke 11 Ekim 1922'de imzalandı.
Konferansa Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'nın başkanlığı altında İngiltere delegesi general Harrington Fransa delegesi Charpy İtalya delegesi general Mombelli katılmışlardır.Franklin Bouillon da Hamit Bey'le birlikte Mudanya'ya geldi.
Atatürk'ün "İzmir Hemşehriliği" unvanı verilişi nedeniyle kendisini kutlayan Erzurum Belediye Başkanlığfna cevabı: "...Mevcudiyetimizin ruhunda saklı olan bağımsızlık aşkını anlamayanlarca bütün kurtuluşçareleriningeçersiz sayıldığı bir sırada mukaddes savaşa önderlik yapan ve bilhassa davamızın en müşkül bir devresinde beni vefalı ve sadık sinesinde kucaklamış bulunan Erzurumlu kardeşlerime karşı daima sıcak bir saygı bağı ile bağlı bulunmaktayım."[Kocatürk]
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında
İsmet İnönü ile manevra alanına giderken (Ekim 1937)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1938 - Atatürk'ün Makbule (Atadan) Afet (İnan) ve Sabiha Gökçen'i beraber kabulü (Atatürk'ün yanında 40 dakika kalmışlardır).[Kocatürk]
1937 - Atatürk'ün trenle Derince'den Ankara'ya gelişi İsmet İnönü ve Celâl Bayar tarafından karşılanışı.
1934 - Atatürk'ün İsveç Veliahtı Güstav Adolf'un şerefine İsveçElçiliği'nde verilen yemekte bulunuşu akşam saat 20.00'de Veliaht'ı Ankara istasyonundan uğurlaması.
1933 - Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda İstanbul'a gelen Yugoslavya Kralı Alexandre'ı kabulü.
Atatürk bu ziyaret esnasında Yugoslavya Kralı ile yarım saat kadar görüşmüş daha sonra Kral'ın ziyaretini iade için kalmakta olduğu gemiye gitmiştir. Akşam da Kral şerefine Dolmabahçe Sarayı'nda bir ziyafet verilmiştir.
Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda öğleden sonra Yunanistan eski Başbakanı Venizelos ve eşini kabulü. [Kocatürk]
1932 - Atatürk'ün Diyarbakır gazetesi sahibine Dolmabahçe Sarayı'nda demeci: "Diyarbakırlı Vanlı Erzurumlu Trabzonlu İstanbullu Trakyalı ve Makedonyalı hep bir ırkın evlâtları hep aynı cevherin damarlarıdır."
Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Türk Dil Kurultayıçalışmalarını izlemesi.
1927 - Atatürk'ün Bursa'da Şehitlik'i ziyareti.
1926 - Medeni Kanun yürürlüğe girdi.
4 Ekim 1926 tarihinde Türkiye’de Medeni kanun yürürlüğe girdi. Medeni Kanun ile ilgili haber ertesi günkü Milliyet gazetesinde şöyle duyuruldu: “Türkiye dün medeni ve içtimai inkılabını fiilen yaptı ve medeni kanunun tatbikatına başlandı. Bundan sonra ne bir saniyelik sinirin verdiği cinnet nöbetiyle ” benden boşsun” demekle karı boşanabilecek ne de aile işlerimiz sarığın tasallutu altında kalabilecektir. Şimdi her Türk kayıtsız şartsız kendi medeni hakkına sahiptir.”
1925 - Atatürk'ün Bursa'dan Gemlik'e gelişi bir süre kaldıktan sonra akşamüzeri tekrar Bursa'ya dönüşü.
1924 - Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Erzurum'dan hareketle saat 18.00'de Sarıkamış'a gelişi ve geceyi burada geçirişi.
1923 - Atatürk'ün kendisini İstanbul'a davet eden Üsküdar ve Beyoğlu Müdafaa-i Hukuk heyetlerinin telgrafına cevabı: "...Hürriyetine kavuşan sevgili İstanbul'u çıkacak ilk fırsatta ziyarete koşacağım."
Anadolu Müstakil Türk Ortodoks lideri Papa Eftim (Pavli Karahisarlıoğlu) Kuvayı Milliye lehinde bildiri yayınladı.
Papa Eftim’in Türk ocağı ve Milli Hükümeti destekleyen beyannamesi:
Türk Hıristiyanlarının lideri Papa Eftim yalnız bir din adamı veya Türk Ortodoks Patrikhanesi’nin kurucusu değil Kuvayı Milliyecidir. İl il köy köy gezerek Hıristiyan Türkleri Kuvayı Milliye’ye katılmaya çağırır. Rum çetelerini ikna etmek için propagandacı olarak çalışır. Fener’deki Patrikhane Kuvayı Milliyeciler için “canavar suratlı zalim kemalistler” derken Papa Eftim Ankara’da Mustafa Kemal’le birlikte Meclis’i açmaktadır. Atatürk bu Hıristiyan ama Türk Kuvayı Milliyeci’den bir konuşma yapmasını rica eder. Papa Eftim’in Meclis’in balkonundan halka seslenişi şu sözlerle biter: “İstanbul’un Patrikhanesi’ni Fener’in mumunu pek yakında söndüreceğim. Yaşasın muzaffer Türk ordusu ve Türk milleti!”
Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara Hükümeti’nin izniyle Papa Eftim önderliğinde 21 Eylül 1922’de Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi kuruldu. Türk Ortodoks Patrikhanesi vatan topraklarının düşman tarafından ele geçirilmesini engellemek için mücadele vermiştir.
1922 (3-11 Ekim) - Mudanya Konferansı görüşmeleri.
Atatürk'ün 26 Ağustos Taarruzu 30 Ağustos ve 9 Eylül Zaferleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "...Milletin mukadderatını doğrudan doğruya üzerine alarak ümitsizlik yerine ümit perişanlık yerine düzen tereddüt yerine kararlılık ve iman koyan ve yokluktan koskoca bir varlık çıkaran Meclisimizin fedakâr ve kahraman ordularının başında bir asker bağlılığı ve itaatiyle emirlerinizi yerine getirmiş olduğumdan dolayı bir insan kalbinin nadiren duyabileceği bir memnuniyet içindeyim. Kalbim su sevinçle dolu olarak pek aziz ve muhterem arkadaşlarımı bütün dünyaya karşı temsil ettikleri hürriyet ve bağımsızlık fikrinin zaferinden dolayı tebrik ediyorum. Bu Anadolu Zaferi tarih sayfaları arasında bir millet tarafından tamamen benimsenen bir fikrin ne kadar güçlü ve ne zinde bir kuvvet olduğunun en güzel misali olarak kalacaktır."
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumundaki görüşmeler esnasında konuşması: "...Şimdi Mudanya Konferansı ister müspet ister menfi sonuca varsın biz bir an evvel barış masasının başına geçmeliyiz. Biz Mudanya Konferansı menfi çıkarsa barış konferansına gitmekten kaçınacak mıyız? O zaman bir taraftan askerî hareket devam eder diğer taraftan da barış görüşmeleri devam eder"
Atatürk'ün Ankara'da Vakit gazetesi başmuharriri Asım (Us) Bey'e demeci: "...Millî emeller dahilinde barış elde edilecektir. Elde edilişi yakındır!"
İsmet Paşa'nın Mudanya Konferansı'nın ilk 2 günündeki görüşmeler ve siyasî hava hakkında Atatürk'e raporu. [Kocatürk]
Himaye-i Hayvanat Cemiyeti adıyla Türkiye'deki hayvanları koruma amacı güden ilk dernek kuruldu.
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında
(Ekim 1937)
1938 - İsmet İnönü'nün Atatürk'e mektubu: "Sevgili Atatürk! Muhterem Celâl Bayar bana sizin selâmınızı getirdi. Çok sevindim. Sizin bir an evvel sağlığınıza kavuşmanız yegâne ve samimî dileğimdir. İki mübarek ellerinizden sevgili ve can verici yüzünüzden doymadan binlerce öperim sevgili Atatürk büyük Atatürk velinimetim Atatürk!"
Atatürk'ün Makbule (Atadan) Afet (İnan) ve Sabiha Gökçen'i beraber kabulü.
1937 - Atatürk'ün Çankaya'da Irak Dışişleri Bakanı Tevfik Essuveydi'yi kabulü.
1933 - Eskişehir Şeker Fabrikası'nın açılışı.
1932 - Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Türk Dil Kurultayı'nın son gün çalışmalarını izlemesi.
Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin düzenlediği Birinci Türk Dil Kurultayı İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda toplandı.
26 Eylûl - 5 Ekim 1932'de yapılan Birinci Türk Dili Kurultayı'nın çalışma programını Atatürk hazırlamıştı. (- "Dil Bayramı" ilk kez kutlandı).
Mustafa Kemal'in başkan olduğu kurultayda Türkçe'nin eski bir dil oluşunun yanısıra diğer dünya dilleriyle ilişkisi üzerine 22 adet tebliğ sunuldu.
Gazi Mustafa Kemal öğleden sonra Kurultay’ın son oturumunda hazır bulundular. Tüzük değişikliği ve program çalışmalarını izlediler. Seçimlerden önce salondan ayrıldılar. Kurultay kapandıktan sonra Boğaziçi’nde tekneyle bir gezinti yapıp 20.00’de Dolmabahçe Sarayı’na döndükten sonra Kurultay’da TDTC Umumî (Genel) Merkez Heyetine (Kuruluna) seçilen Başkan Sâmih Rifat (Horozcu) Genel Yazman (Umumi Kâtip) Ruşen Eşref (Ünaydın) Sayman (Muhasip) Besim (Atalay) Celâl Sahir (Erozan) Ahmet Cevat (Emre) Prof. Ragıp Hulûsi (Özdem) Hâmit Zübeyr (Koşay) Hasan Âli (Yücel) ve İbrahim Necmi (Dilmen) Beylerle Maarif Vekili Dr. Reşit Galip (Baydur) Beyi ayrıca Kurultay düzenleme kurulundan Ali Canip (Yöntem) ve Ruşenî (Barkın) Beyleri kabul ettiler. Bu kabulde Gazi’nin Merkez Heyeti üyelerini tebrik ettiği başarılar dilediğini tahmin etmek güç olmasa gerek. Ayrıca Kurultay’ın değerlendirilmesinin yapıldığını da bu tahmine ekleyebiliriz. Gazi aynı gün Kurultay’ın tamamlanması dolayısıyla Başbakan İsmet (İnönü) Bey'e bir telgraf göndererek; “Kurultay’ın değerli çalışmasından yüksek duygular ortaya koymasından ne kadar sevindiğini” bildirmişlerdir. Telgrafta ayrıca Kurultay’ın kapanışında İsmet Bey'in adı geçince çok alkışlandığı da belirtilmiştir.
Kaynak: Türk Dil Kurumu
1931 - Başbakan İsmet İnönü ile Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın Yunanistan'ı ziyaretleri sırasında 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması yürürlüğe konuldu.
1930 - Türkiye’nin de katıldığı Birinci Balkan Konferansı Atina’da başladı.
1927 - Atatürk'ün Veteriner Kongresi'nin saygı ve bağlılık telgrafına teşekkürü.
1926 - İstanbul Boğazı'nda trenler için vapur seferleri başlatıldı.
1925 - İlk Cumhuriyet Altını İstanbul Darphanesinde basıldı. İlk para Mustafa Kemal Paşa'ya gönderildi.
1924 - Atatürk'ün Sarıkamış'ta Türkocağı'nı Hükümet Binası'nı ve Belediye'yi ziyareti heyetleri kabulü akşam Lâtife Hanım'la beraber Kurtuluş Savaşı ile ilgili bir piyesi seyretmesi.
1923 - İstanbul'un düşman işgalinden kurtuluşu.
5 Ekim 1923'te İstanbul'un Anadolu yakasına gelen Türk ordusu 6 Ekim 1923 günü coşkun bir bayram havası içinde sevinç gözyaşları arasında ve çiçek yağmuru altında İstanbul'a girdi.
1922 (3-11 Ekim) - Mudanya Konferansı görüşmeleri.
İsmet Paşa'nın Mudanya Konferansı görüşmeleri hakkında Bursa'dan Atatürk'e geniş raporu.
Mustafa Kemal Ankara’nın ‘Onursal Hemşeriliğini’ kabul etti:
Atatürk'ün Ankara halkına 2 Ekim 1922 günü teklif edilen Ankara Hemşeriliği'ni kabul ettiğine dair Belediye aracılığıyla yazısı: "...Sevgili milletimizin bütün bir düşmanlık âlemine karşı zaferle taçlandırdığıİstiklâl Mücadelesi Tarihi'nde Ankara adı en aziz bir yeri koruyacaktır. Büyük Millet Meclisi sizin yiğitlik ortamınızda korkusuzca bağımsızlık mücadelesine devam edebilmiştir. Bu sebeple Ankaralı hemşerilerimin vatanın kurtuluş mücadelesinde ayrı bir şeref hissesi vardır." [Kocatürk]
Atatürk'ün beraberinde içişleri Bakanı Fethi (Okyar) Bey olduğu halde akşam Albay Mougin'i ziyareti.
1922 (3-11 October) -Mudanya Conference;
İSTANBUL'UN KURTULUŞU
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında (Ekim 1937)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1938 - İstanbul'un kurtuluşunun 15. yıldönümü nedeniyle gecedüzenlenen fener alayı ile Tophane Caddesi'ni geçerek Dolmabahçe Sarayıönüne gelen halkın "Yaşa Atatürk! Var ol Ulu Önder!" haykırışlarıyla gösterilerde bulunması.
Atatürk'ün Afet (İnan)'ı daha sonra Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak'ı kabulü.
1930 - I. Balkan Konferansı Atina'da toplandı.
Balkan Konferansları 1930'da başladı. İlk konferans Atina'da ikincisi İstanbul'da üçüncüsü Bükreş'te dördüncüsü de Selanik'te oldu ve 1934 yılında imzalandı.
Atatürk'ün İstanbul'un kurtuluşunun 7. yıldönümü nedeniyle İstanbul Valisi Muhittin (Üstündağ) Bey'in şehir adına gönderdiği saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "...İstanbul halkının sevincine bütün kalbimle iştirak ederim. Hakkımda gösterilen hislerden de pek minnettarım."
Atatürk'ün Çankaya'da İngiltere'nin Irak Komiseri Hempres'i kabulü.
1926 - Türkiye'de ilk uçak fabrikası Kayseri'de açıldı.
1924 - Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber sabah Sarıkamış'tan hareketle öğle vakti Kars'a gelişi şehirde ziyaret ve tetkikleri Türkocağı'nda millî oyunları izlemesi akşam 21.00 'de trenle tekrar Sarıkamış'a hareketi.
1923 - İSTANBUL'UN KURTULUŞU.
Türk ordusunun İstanbul'a girişi. Şükrü Naili Paşa (Gökberk) komutasındaki Türk askeri birlikleri İstanbul'a girdi. Bugün İstanbul'un Kurtuluş Günü olarak kabul edildi.
Şükrü Naili (Gökberk) Paşa komutasında Türk birliklerinin İstanbul'a girişi ve halk tarafından coşku ile karşılanışı.
Damat Ferit Paşa Fransa'nın Nis kentinde öldü.
Milli Mücadele'ye karşı oluşuyla tanınan çeşitli kabinelerde nazırlık ve sadrazamlıkta bulunan daha önce yurt dışına kaçmış olan Damat Ferit Paşa Fransa'nın Nice kentinde öldü.
1922 (3-11 Ekim) - Mudanya Konferansı görüşmeleri.
Mustafa Kemal Paşa'nın İsmet Paşa'ya telgrafı:"Trakya'nın TBMM Hükümetine iadesi kabul edilmediği takdirde 6 -7 Ekim'de hemen İstanbul üzerinde harekata geçiniz."
Atatürk'ün İsmet Paşa'nın 5.10.1922 tarihli telgrafına cevabı: "...Trakya'nın boşaltılması ve bize teslimi asla belli olmayan bir zamana ertelenemez!"
Atatürk'ün Batı cephesi ordularının Boğazlar üzerindeki harekâtının durdurulması hakkında İsmet Paşa'ya verdiği yetkiyi kaldırması ve kendisine telgrafı: "Trakya'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti'ne iadesi kabul edilmediği takdirde 6/7 Ekim'de hemen İstanbul üzerine harekete geçiniz!"
Franklin Bouillon'un Atatürk'e telgrafı ve Başkomutan'ın cevabı: "...Dostça çalışmalarınızdan olumlu bir sonuççıkacağını kuvvetle ümit ederim."
1917 - Mustafa Kemal 7. Ordu Komutanlığı'ndan istifa ettiğini Enver Paşa'ya bildirdi.
Atatürk'ün Mareşal Falkenhayn'ın 4 Ekim 1917 tarihli yazısına cevabı ve 7. Ordu Komutanlığından istifası: "Komuta vaziyetini en iyi bir surette hal için zat-ı devletlerine imkân bırakmak suretiyle olsun hizmet arz edebilmek maksadıyla ordu komutanlığından kesin şekilde istifa ediyorum."(Atatürk bu mektubun bir suretini de Başkomutan Vekili Enver Paşa'ya göndermiştir). (Atatürk'ün 7. Ordu Komutanlığı'ndan istifası A.A.K. s.13'te 9 Ekim 1917 olarak gösterilmiş; A.H.E. s.136 K.A. s.224 A.K.D.D.A.Y. s.79 A. Y. s.98 H.A. Y. s. 184'te ise gün belirtmeksizin Ekim başı olarak ifade edilmiştir).
Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın Atatürk'ün 3 Ekim 1917 tarihli yazısına cevabı: "...Sina cephesinin 7. ve 8. Ordulara ne suretle bölüneceğini ve bu kuvvetleri nasıl kullanacağını Mareşal Falkenhayn Paşa'dan sormuştum. Cevap gelinceye kadar mevcut durumu değiştirmek istemiyorum. Sizden bir süre daha vaziyetin korunmasını rica ederim."
Cemal Paşa'nın sabah İstanbul'dan Halep'e gelişi Atatürk'le görüşmesi akşam trenle Şam'a hareketi.
1915 - Atatürk'e 6. Ordu (Irak Ordusu) Komutanlığı'nın teklif edilmesi Atatürk'ün de bazışartlarla kabul edeceğini bildirmesi.
Çanakkale cephesinde İngilizlerin akşama doğru kara ve deniz toplarıyla Kireçtepe'yi bombardıman etmesi.
1908 - Girit Meclisi'nin Girit adasının Yunanistan'a katıldığını ilân etmesi.
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında (Ekim 1937)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1938 - Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda saat 11 .00'de Almanya'daki askerî manevralardan dönen 2. Ordu Müfettişi Orgeneral İzzettin Çalışlar'ı saat 13.00'de Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak'ı kabulü.
Atatürk'ün Makbule (Atadan) Afet (İnan) ve Sabiha Gökçen'i beraber kabulü (Atatürk'ün yanında 45 dakika kalmışlardır).
Atatürk'ün İstanbul'un 15. kurtuluş yıldönümü nedeniyle İstanbul Vali ve Belediye Başkanı Muhittin Üstündağ tarafından çekilen saygı telgrafına cevabı: "...Sayın halkın bana karşı gösterdiklerini bildirdiğiniz samimî hislerden çok duygulandım. Aziz İstanbullulara candan teşekkür ve sevgilerimin iletilmesini rica eder hepinize daima artan refah ve saadetler dilerim."
1937 - Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan Vekili Celâl Bayar Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ı kabulü.
1936 - Osmanlı devletinin son sadrazamı Tevfik Paşa İstanbul'da öldü.
Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1932 - Atatürk'ün Dolmabahçe'den Sakarya motoru ile Yalova'ya gelişi akşam tekrar Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1928 - İstanbul'da tramvay işçileri greve başladı. Grev 8 gün sürdü.
1925 - Atatürk'ün Bursa'da çeşitli heyetleri kabulü.
1924 - Atatürk'ün Sarıkamış'ta ilgililerle görüşme ve tetkikleri günün bir bölümünü istirahatle geçirmesi.
Sarıkamış'ta akşam Ordu Komutanı Ali Sait Paşa'nın evinde Atatürk şerefine ziyafeti. (Bu ziyafet sonrası yemek salonunun yanındaki hususi dairelerine geçen Atatürk ile Lâtife Hanım arasında -Lâtife Hanım'ın yemekteki yersiz bir davranışıüzerine- tartışma olmuştur). [Kocatürk]
1922 - Şile'nin kurtuluşu.
İsmet Paşa'nın Mudanya Konferansı görüşmeleri hakkında Atatürk'e rapor halinde telgrafı.
1916 yılında Doğu cephesinde şehit düşen 2. Kolordu Komutanı Faik Paşa'nın eşinin Atatürk'e telgrafı: "...İnşallah yakın zamanda Büyük Komutanımızıİstanbul'un büyük caddelerinden geçerken fevkalâde alkışlarla karşılayacağız! Çünkü sayenizde yeniden dünyaya geldik. Yine sayenizde o şanslı askerleriniz şerefli komutanlarınız kusursuz vazifelerini yapmış vatanı kurtarmışlardır." [Kocatürk]
1922 (3-11) - Mudanya Konferansı görüşmeleri.
1921 - Atatürk'ün Batı Cephesi Komutanlığı emrinde olmak üzere I. Ordu Komutanlığı'na Ali İhsan Paşa'nın atandığını bildiren yazısı.
1920 - "Ceridei Resmiye" (Resmi Gazete) kuruldu. (Çıkışı; 7.2.1921)
Ankara İstiklâl Mahkemesi'nin Damat Ferit Paşa Hadi Paşa Rıza Tevfik ve Reşat Halis hakkında -Sevres Antlaşması'nı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin izni olmaksızın düşmanlarla müzakere ve imza etmeleri gerekçesiyle- gıyaben idam kararı.[Kocatürk]
1919 - Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın Kabine adına Atatürk'e telgrafı: "Kabine sizinle aynı fikirdedir ve millî iradenin egemenliğini kabul eder. Devletin dışarıya karşışeref ve haysiyetini iade için millî iradeye ve Heyet-i Temsiliye'ye dayanacaktır."
Mustafa Kemal Heyet-i Temsiliye adına padişah Vahdettin'e bir telgraf çekerek yeni hükümetin kurulmasından dolayı teşekkür etti. Atatürk'ün Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya yeni kabine'ye başarı temenni eden telgrafı: "Kabinenin bizimle beraber ve bir olarak milli iradenin hâkimiyeti esasını kabul etmesine millet adına teşekkür ederiz. ...Sizin ve dahil bulunduğunuz kabinenin başarı saylamasına ve bu sayede vatanın kurtuluşuna yönelik amacın bir an evvel gerçekleşmesine bütün varlığımızla çalışacağımıza güvenmenizi arz ile burada hazır bulunan bütün arkadaşlarımın selâm ve hürmetlerini takdim ederim."
Atatürk'ün Ali Rıza Paşa Kabinesi'nin Heyet-i Temsiliye ile aynı fikirde olduğunu belirtmesi üzerine vilâyetlere kazalara ve basına bildirisi: "...Hükümetle millî istekler arasında tam anlaşma meydana geldiğini memnuniyetle müjdeleriz. Bu sebeple Ferit Paşa Kabinesi'ne karşı resmî yazışmaların kesilmesi hususunda telgrafhanelerce zorunlu olarak alınmış olan önlemler derhal kaldırılacaktır."
Atatürk'ün Heyet-i Temsiliye adına millete bildirgesi: "En ağır tarihîşartlar altında bile millî vakarından ve herkesin hukukuna saygı göstermedeki mazisinden gelen hasletlerinden zerre kadar ayrılmamış olan milletimizin bundan sonra da aynı tarz ve harekette sabit kalacağından ve bu suretle bu mübarek topraklara sahip olmaktaki uygarlık yeteneğini bütün cihana onaylatacağından şüphe yoktur."
Atatürk'ün Damat Ferit kabinenin millî müracaat ve şikâyet üzerine düşürülmesiyle yerine millî istekler dairesinde işleri yürütecek yeni bir kabine kurulması nedeniyle Padişah Vahdettin'e teşekkür telgrafı.
Atatürk'ün 56. Tümen Komutanı Bekir Sami Bey'e telgrafı: "Bursa halkının vatanperver tavrına ve samimî hissiyatına teşekkür ediyorum."
Osmanlı Mebusan Meclisi için mebus seçimlerinin başlayacağının ilanı.
Yunan zulmünü incelemek için kurulan "milletlerarası tahkik komisyonu"nun hazırladığı raporu Paris Konferansına sunması.
1917 - Mareşal Falkenhayn'ın Atatürk'ün 6 Ekim 1917 tarihli yazısına cevabı: "Dünkü mektubunuzun kapsamı tamamiyle anlaşılamadığından bu sabah saat 11.OO'de beni görmenizi rica ederim. Böyle bir mühim meselede harekete geçmeden önce her şeyi açıkça bilmekliğim ve görmekliğim lâzımdır. Sizinle şahsen ve karşı karşıya münakaşada bulunmaksızın neticeye varmaya muvaffak olamayacağımı sanıyorum."
Atatürk'ün Mareşal Falkenhayn'ın 7 Ekim 1917 tarihli yazısına cevabı: "Dünkü tarihli mektubumla arz ettiğim izahattan başka bir maruzatta bulunamayacağımdan dolayı affımı rica ederim."
1915 - Atatürk'ün Gelibolu'ya gidişi 5. Ordu Karargâhı'nda misafir edilişi.
1908 - Osmanlı yönetimine başkaldıran Girit adası Yunanistan ile birleşti.
__________________
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Ankara'da Birinci Ordu manevralarında dinlenirken
(8 Ekim 1926)
1938 - Atatürk'ün Genel Sekreteri Hasan Rıza Soyak'ı daha sonra Kılıç Ali'yi kabulü ve görüşmesi.
Atatürk'ün Makbule (Atadan) Afet (İnan) ve Sabiha Gökçeni beraber kabulü.
1937 - Atatürk'ün öğleden sonra trenle Ankara'dan Aydın'a hareketi.
1934 - Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanındı.
8 Ekim 1934'de kabul edilen ve 5 Aralık 1934'de yürürlüğe giren yasayla kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.
1933 - Plastik sanatlar alanında Batı'daki çağdaş yaklaşımlara açık bir sanat gurubu olarak kurulan 'd Grubu' ilk sergisini Beyoğlu'ndaki Mimoza Şapka Mağazası'nda açtı. 'd Grubu' ilk sergisinden başlayarak uzun süredir Batı'da yaygın olan kimi eğilimleri tanıtmaya çalıştı.
1926 - Atatürk'ün Ankara dolaylarında yapılan askerî manevraları izlemesi.
1925 - Yahudi ve Ermeni ruhani başkanları Lozan Antlaşması'nın 'Azınlıkların Korunması' ile ilgili hükümlerinin tanıdığı haklardan vazgeçerek Türk toplumu içinde Türk yasalarıyla yaşamak istediklerini açıkladılar.
Atatürk'ün Bursa'dan Balıkesir'e hareketi.
Atatürk'ün Balıkesir'e gelişi ve Belediye önünde konuşması: "...Türk milletini kendi nefsini bile anlamaktan men eden seller setler imha edilmiştir yıkılmıştır. Ve mütemadiyen imha edilecektir yıkılacaktır!"
1924 - Atatürk'ün Latife Hanımla beraber Sarıkamış tan hareketle öğleden sonra Erzurum'a dönüşü.
1922 (3-11 Ekim) - Mudanya Konferansı görüşmeleri.
Atatürk'ün İsmet Paşa'ya telgrafı: "...Konferansın olumsuz neticeye doğru daha fazla devamından hasıl olacak mahzurların ve bütün uygarlık dünyası nazarındaki büyük mesuliyetin sorumluları biz olmadığımızı ve olmak istemediğimizi dünyanın takdir edeceğine şüphemiz yoktur."
İsmet Paşa'nın Atatürk'e Mudanya Konferansı görüşmeleri hakkında telgrafı.
Atatürk'ün "Büyük Zafer" nedeniyle kendisine gelen tebriklere açık teşekkürü: "Yoğun meşguliyetten ve bu sebeple bunların tümüne ayrı ayrı cevap vermek imkânsızlığından dolayıözel teşekkürlerimi açık olarak ifade ediyorum."
1919 - Atatürk'ün tüm telgraf memurlarına teşekkürü: "...Telgraf memurlarının her türlü güçşartlara rağmen yasal isteklerimizi desteklemesi millî birliğin pek kıymetli bir etkeni olduğundan bütün millet adına hepinizi tebrik ile teşekkür ederim."
Harbiye nazırı Cemal Paşa Mustafa Kemal'e çektiği telgrafta seçimleri en kısa zamanda yapacaklarını bildirdi. Ali Rıza Paşa ise Mustafa Kemal'e çektiği telgrafta memnuniyetlerini dile getirdi.
1919 (7-8) - Ahmet İzzet Paşa'nın Atatürk'e telgrafı: "Yeni kabinede ekseriyetle mevcut olan eski ve samimi arkadaşlarımı ziya*ret ederek durum değerlendirmesi ve fikir alış verişi yap*mıştım. Öğrendiğim bazı durumlar üzerine vatan ve mille*tin hayatî menfaatleri endişesiyle ve aramızdaki dostluk ve askerî kardeşliğe güvenerek görüşlerimi iletiyorum."
1918 - Talat Paşa kabinesi görevinden çekildi.
İttihat ve Terakki Partisi'nin iktidardan uzaklaştırılması.
Talât Paşa'nın sadrazamlıktan istifası (Talât Paşa'nın istifasıüzerine kabineyi kurma görevi Tevfik Paşa'ya verilmiş ancak kendisinin 11 Ekim 1918'de kabineyi kuramayacağını bildirmesi üzerine bu görev Ahmet izzet Paşa'ya verilmiştir).
1917 - Atatürk'ün öğleye doğru Halep'e gelen Ahmet İzzet Paşa'yı karşılama öğleden sonra da uğurlama törenlerinde bulunması.
1916 - Atatürk'ün Kurban Bayramı nedeniyle sabah Kurmay Başkanıİzzettin (Çalışlar) Bey ve yüksek rütbeli subaylarla Silvan'da camiye giderek bayram namazı kılması. Hükümet Dairesi'nde tebrikleri kabul etmesi öğleden sonra askerin bayramını tebriki.
1916 - Allied offensive on the Salonika Front.
1912 - Birinci Balkan Savaşı başladı (1912-13).
(Osmanlılar ile Karadağ Yunanistan Bulgaristan ve Sırbistan arasında).
Mustafa Kemal Bolayır'da kurulan kolordunun hareket şubesi müdürlüğüne getirildi.
Balkan ülkelerinin Osmanlı İmparatorluğu’na karşı açtıkları Balkan Savaşı başladı. Osmanlı yenilgisinin ardından barış koşullarını saptamak üzere Aralık ayında başlayan Londra Konferansı 1913 Mayıs’ında sonuçlandı. Balkan Savaşı’nı izleyen yıllarda yüzbinlerce Türk İstanbul ve Anadolu’ya sığındı. (Londra Konferansı 1912 ve 1921 Balkan Savaşı sırasında 1912 Aralık ayının ortalarında aynı anda başlayan iki ayrı uluslararası konferans. Bunlardan birinde Osmanlı ve Balkan ülkelerinin temsilcileri karşı karşıya geliyordu. Diğeri ise Avrupalı altı büyük devlet temsilcisinden oluşmaktaydı.)
1912 - Karadağ'ın Osmanlı Devletine harp ilânı ile Balkan Harbi'nin başlaması.
Sırbistan Yunanistan Bulgaristan ve Karadağ Osmanlı Devleti'ne karşı aralarında bir anlaşma yapmışlardı. Bu anlaşmayı kısa süre sonra 8 Ekim 1912'de Karadağ'ın 18 Ekim 1912'de Yunanistan ve Bulgaristan'ın 20 Ekim 1912'de de Sırpların harp ilânı izledi. Osmanlı Devleti de adı geçen Balkan Devletlerine savaş ilân etti.
1908 - İlk sendika ve grev yasağı getirildi; ‘Tatil-i Eşgal’ yasası ile grevler ve sendikalar yasaklandı.
9 Ekim 1937
Nazilli basma fabrikası Atatürk'ün katıldığı törenle açıldı
9 Ekim 1937
Nazilli’de çocuklar tarafından yapılan bir karşılama töreni
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
A welcoming ceremony given by the children of Nazilli (October 9 1937)
Cumhurbaşkanı Atatürk Nazilli Basma Fabrikası tesislerini gezerken
(9 Ekim 1937)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Nazilli Fabrikası Atatürk tarafından işletmeye açıldı.
Pamuk ile Atatürk'e bilgi veren fabrika direktörü Fazlı Turga’dır.
(9 Ekim 1937 )
1944 - Anıtkabir’in temel atma töreni yapıldı.
Başbakan Şükrü Saraçoğlu Anıtkabir'in temelini attı.
Rasattepe'de Anıtkabir inşaatına başlanılması ve ilk harcı Başbakan Şükrü Saraçoğlu'nun koyması.
Anıtkabir'in inşaatına 9 Ekim 1944 günü saat 10.00'da görkemli bir temel atma töreni ile başlandı.
Kaynak:Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1938 - Atatürk'ün Ankara-Erzurum demiryolunun Erzincan'a ulaşması nedeniyle Başbakan Celâl Bayar'ın telgrafına cevabı: "Muhterem halkın bu önemli ve mesut olaydan pek yerinde olarak duyduğu hislerini belirtirken bana karşı gösterdiğini bildirdiğiniz hislerden çok duygulandım."
Atatürk'ün kız kardeşi Makbule (Atadan) Afet (İnan) ve Sabiha Gökçeni beraber kabulü (Atatürk'ün yanında 35 dakika kalmışlardır).
Atatürk'ün 45 dakika süreyle radyo dinlemesi.
1937 - Nazilli basma fabrikası Atatürk'ün katıldığı törenle açıldı.
Atatürk'ün saat 14.00'de Nazilli'ye gelişi Nazilli Basma Fabrikası'nı işletmeye açışı.
Atatürk'ün Nazilli'den Söke'ye hareketi saat 20.00'de söke'ye gelişi.
Nazilli Basma Fabrikasi Nazilli Bozdogan yolu üzerinde 65000 m² lik bir alanda kurulmustur. 25 Agustos 1935 yilinda temeli atilan ve 09 Ekim 1937 tarihinde büyük bir törenle Atatürk tarafindan hizmete açilan "ilk Türk basma fabrikasi" dir.
Cumhuriyetin en büyük eserlerinden biri olan Nazili Basma Fabrikasi'nin açilis töreni ve geçit resmini Atatürk yanindaki zevatla Fabrika Idare Binasinin balkonundan izlemistir. Açilis yapildiktan sonra ayni binada bugün "Atatürk Müzesi" olarak ayrilan odada Atatürk yanindaki zevat ve fabrika yetkilileriyle bir toplanti yapmistir. Bu toplantinin anisina toplanti masasi koltuklar telefon ve açilisla ilgili cam negatifler burada korunmaktadir. Fabrika idari binasi giris kapisinin sag yanina günün anisina konulan kitabe söyledir. "Atatürk birinci endüstrilesme planina göre Sümerbank'in kurdugu ilk Türk basma fabrikasini açti. 9 birinci Tesrin 1937"
1934 - Atatürk'ün Üçüncü Balkan Güreş Kongresi'nin saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "Kongre dolayısıyla hakkımda gösterilen duygulara teşekkür ederim."
Atatürk'ün Fransa Dışişleri Bakanı Bartu'nun suikast sonucu ölümü nedeniyle Fransa Cumhurbaşkanı Albert Lebrun'a başsağlığı telgrafı.
Atatürk'ün Yugoslavya Kralı Alexandre'ın ölümüüzerine Kraliçe Mari Veliaht Piyer ve Krai Naibi Prens Paul'a başsağlığı telgrafları.
1933 - Atatürk'ün akşam İstanbul'dan trenle Ankara'ya hareketi.
1930 - Safiye Ayla Mulen Ruj’da konser vermeye başladı.
1927 - Atatürk'ün Bursa'dan Ankara'ya hareketi.
1925 - Atatürk'ün Balıkesir'de heyetleri kabulü şehirde tetkik ve ziyaretleri.
1924 - Atatürk'ün Erzurum'da sabah Muş ve Bitlis'ten gelen heyetleri kabulü.
Atatürk'ün Erzurum'dan hareketle depremden zarar gören Hasankale (Pasinler) ve köylerinde incelemelerde bulunması (akşam tekrar Erzurum'a dönüşü).
Öğleden sonra Belediye'yi Komutanlığı okulları hastaneleri ziyareti; Lise'de ve Erkek Öğretmen Okulu'nda şereflerine verilen çaylarda öğretmenlerle sohbeti.
Atatürk'ün Lâtife Hanım'ı Ankara'ya götürmek üzere Başyaver Salih (Bozok) Bey'e direktifi bu direktif üzerine Lâtife Hanım'ın otomobille Erzurum'dan ayrılışı ve Atatürk tarafından uğurlanışı. (Lâtife Hanım Erzincan'a geldiğinde -oraya bir gün sonra Atatürk'le beraber gelecek olan- Kılıç Ali'ye verilmek üzere Kolordu Komutanı Asım (Gündüz) Paşa'ya bir mektup bırakmıştır. Kılıç Ali'ye verilecek olan bu mektubun içinde ayrıca kapalı zarf içinde Lâtife Hanım tarafından Atatürk'e yazılmış bir mektup da bulunuyordu. Bu mektup Atatürk'ün Erzincan'a geldiği 10 Ekim 1925 gecesi Kılıç Ali tarafından kendisine sunulmuştur).
1922 - Mudanya Konferansı görüşmeleri (3-11 Ekim).
Refet Paşa'nın (Bele) Ankara Hükümetince İstanbul temsilciliğine aynı zamanda Doğu Trakya'yı teslim almaya memur edilmesi.
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda konuşması: "Görülüyor ki Trakya'yı bize vermek istemiyorlar ve gelecekte temin etmek istedikleri şekle şimdiden bir şekil vermek istiyorlar. Halbuki bizim istediğimiz şey Trakya'nın ve İstanbul'un doğrudan doğruya bizim hükümetimize teslim olunmasıdır.".
İsmet Paşa'nın Atatürk'e telgrafı: "Trakya'yı bize hakikaten vermek fikrinde görünmüyorlar!"
İsmet Paşa'nın Atatürk'e Mudanya Konferansı gelişmeleri ve itilâf Devletleri temsilcilerinin barışşartları hakkında telgrafı.
İsmet Paşa'nın Atatürk'e Mudanya Konferansı görüşmeleri hakkında diğer bir telgrafı: "Fransızlar bütün güçleriyle İngiliz tekliflerini desteklemekle meşguldürler."
Franklin Bouillon'un Mudanya'dan Atatürk'e telgrafı: "...İngiltere'nin Konferans'tan evvel yapmak istediği bütün fedakârlıkları yaptığını hissettim(!)"
Atatürk'ün İtilâf Devletlerinin barışşartlarını bildiren İsmet Paşa'ya görüşlerini bildiren cevabî telgrafı: "...Vuku bulacak öneriler projesi tarafınızdan kabule uygun bir hale getirildikten sonra hükümetin onayını almak kaydıyla tarafınızdan kabul edildiğini ifade edebilirsiniz."
1922 - Mudanya Conference (3-11 October); armistice signed on October 11.
1919 - Atatürk'ün Teke Mutasarrıfı Celâl Bey'e telgrafı: "Bölgeniz dahilindeki yabancıların hareket ve demeçlerine dair muntazam bilgi verilmesi bilhassa İtalyanların vaziyetinin dikkatle izlenmesi."
Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın Atatürk'e Heyet-i Temsiliye ile görüşmek üzere İstanbul hükümetince Bahriye Nazırı Salih Paşa'nın Anadolu'ya hareketinin uygun görüldüğünü bildiren ve görüşme yerini soran telgrafı.
General Harbord'un Amerika'ya gitmek üzere bindiği Martha Washington gemisinden Samsun'da iken Atatürk'e mektubu: "...Başkanı olduğunuz Cemiyet'in siyasal amaçlarını belirten mektubunuzu Samsun'da aldım."
İngiltere Savunma BakanıWinston Churchill'in İngiliz Genelkurmay Başkanlığı tarafından hazırlanan bir raporu ilgililere göndermesi: "Mustafa Kemal'in liderliğindeki millî hareketin gayesi. Türk topraklarının Yunan İtalyan ve Ermeniler arasında paylaşılmasına engel olmaktır." [Kocatürk]
1917 - 9 Ekim 1917 Tarihinde becayişen 2 nci Ordu Kumandanlığı'na tayin kılınmıştır.
Kaynak: Atatürk'ün Özlük Dosyası
Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın Atatürk'ün istifasına cevabı: "Telgrafınızı okudum. Gerçekten bu vaziyette bu vazifeyi yapmanın müşkül olacağını takdir ediyorum. 2. Ordu Komutanı olarak Fevzi Paşa ile karşılıklı yer değiştirmeniz uygun görülerek onaya sunulmuştur."(Atatürk bu telgraf üzerine Başkomutan Vekilliği'ne istirahate ihtiyacı olduğunu ifade ile İstanbul'a hareketi için izin istemiş uygun cevap gelmesi üzerine İstanbul'a hareket etmiştir.
Atatürk'ün tekrar Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu Komutanlığı'na atanması (Atatürk bu atamayı kabul etmediğinden işlem yürürlük kazanmamış kendisi 2. Ordu Komutanı sıfatiyle izinli sayılarak Halep'ten İstanbul'a gelmiştir.
2. Ordu Komutanı Fevzi (Çakmak) Paşa'nın Atatürk'ün yerine 7. Ordu Komutan Vekilliğine atanması.
1916 - Allied offensive on the Salonika Front.
1914 - Anvers'in düşüşü.
İngiltere Almanya'ya abluka uygulama kararı aldı.
Odesa'nın topa tutulması.
1938 - Atatürk'ün Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü ve 70 dakika görüşmesi.
Atatürk'ün Makbule (Atadan) Afet (İnan) ve Sabiha Gökçeni beraber kabulü (Atatürk'ün yanında 80 dakika kalmışlardır).
1937 - Atatürk'ün sabah Söke bölgesinde askerî manevraları izlemesi daha sonra Kuşadası yoluyla Çamlık'a gelişi ve bu bölgedeki askerî tatbikatı izlemesi geceyi Çamlık'ta trende geçirmesi.
1935 - Türkiye'deki mason locaları faaliyetlerini durdurarak bütün mallarını Halkevlerine bağışladı.
Atatürk'ün saat 18.00'de Çankaya'da Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak'ı kabulü.
1934 - Atatürk'ün akşamüzeri Tevfik Rüştü (Araş) Bey'in evine uğrayışı daha sonra Millî Savunma Bakanlığı'nı ziyareti.
1933 - Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1932 - Atatürk'ün öğleye doğru Sakarya motoru ile Üsküdar Araba İskelesi'ne geçişi buradan da otomobille Alemdağ yoluyla Şile'ye gelişi incelemeleri; akşam Ertuğrul yatıyla Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1927 - Atatürk'ün Bursa'dan Ankara'ya dönüşü.
1925 - Atatürk'ün sabah Balıkesir Türkocağı'nı ziyareti ve ocağın hatıra defterine yazdıkları: "...Millete yüzyılın uygarlığının bugünkü ve yarınki gereklerini iyi aşılamaya Balıkesir Türkocağı'nın verimli bir kaynak başarılı bir kurum olması*nı temenni ederim."
Atatürk'ün Balıkesir'den Akhisar'a gelişi ve Türkocağı'nda konuşması: "...Şapka giyelim mi giymeyelim mi gibi sözler manasızdır. Şapka da giyeceğiz batının her türlü uygarlık eserlerini de alacağız. Efendiler uygar olmayan insanlar uygar olanların ayakları altında kalmaya mahkûmdurlar!"
Atatürk'ün Akhisar Belediyesi'ni ziyareti ve belediyenin hatıra defterine yazdıkları: "...Memleket güzeldir halk temiz sağlıklı ve aydındır. Sevgi bağlılığı bu aydın çevrenin havasında ne kadar derin bir kaynaşma ile saklıdır."
Atatürk'ün Akhisar'dan Manisa'ya gelişi ve Belediye balkonundan halka söylevi: "...Felâketler insanları akılları başında olan milletleri daima kararlı hamlelere sevk eder!"
1924 - Atatürk'ün sabah Ankara'ya dönmek üzere Erzurum'dan ayrılışı.
Atatürk'ün saat 13.00'te Tercan'a gelişi ve öğle yemeğini burada yemesi.
Atatürk'ün akşam Erzincan'a gelişi ve gece Halk Partisi tarafından şerefine verilen ziyafette bulunması.
Atatürk'ün gece Lâtife Hanım'ı Ankara'ya götürmekte olan Başyaver Salih (Bozok) Bey'e telgrafı: "Kayseri'den ileri geçmeyiniz orada beni bekleyiniz!" (Erzurum'dan Kayseri'ye gelmiş olan Lâtife Hanım bu telgraf üzerine Kayseri'ye on October 11.
1919 - Atatürk'ün Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya "Salih Paşa ile görüşme yeri olarak Amasya'yı tespit ettiklerini ve Heyet-i Temsiliye adına kendisi ile Rauf (Orbay) ve Bekir Sami (Kunduh) Beylerin bulunacağını" bildiren cevap telgrafı.
Atatürk'ün İstanbul gazetelerinde yayımlanan duyurusu: "...Ferit Paşa Kabinesi'ne karşı resmî haberleşmelerin kesilmesi hususunda zorunlu olarak alınmışönlemler derhal kaldırılacaktır!"
Atatürk'ün İstanbul Matbuat Cemiyeti Reisi Velit (Ebüzziya) Bey'in Tasvir-i Efkâr Vakit Akşam Türk Dünyası ve İstiklâl gazeteleri adına 9 Ekim 1919 tarihli telgrafla sorduğu sorulara cevapları: "...Bugünkü hükümetin iç ve dış siyasetimizi iyi idareye muktedir olup olmadığı hakkında şimdilik kesin bir şey söyleyemeyiz; bunu uygulama gösterecektir."
İstanbul'da İngiliz Yüksek Komiseri Amiral J. de Robeck'in İngiltere Dışişleri Başkanı Lord Curzon'a gizli raporu: ".. .Anadolu'daki millî hareketin baskısıyla Ferit Paşa Hükümeti'nin istifa ettiği. Mustafa Kemal'in karşısında İngiliz Arslanı'nın prestijinin sarsıldığı. Mütarekeyi imzalayan Türkiye'nin yerine bugün bambaşka bir Türkiye'nin doğduğu ve bu yeni Türkiye'ye barışşartlarını zorla kabul ettirmenin kolay olmayacağı." [Kocatürk]
1919 (23 Mayıs 1919 - 13 Ocak 1920) - Sultanahmet Mitingleri: "Türk Ocağı" ve "Karakol Cemiyeti" tarafından düzenlenen mitinglerdir. İzmir'in işgal edildiğinin duyulmasıyla birlikte başta İstanbul olmak üzere tüm yurtta derin infial uyandı. Bunun üzerine İstanbul Sultanahmet Meydanı'nda bir dizi protesto mitingi yapıldı. Sultanahmet Mitingleri 23 Mayıs 1919 30 Mayıs 1919 10 Ekim 1919 13 Ocak 1920 tarihlerinde dört kez yapıldı. Her birine yaklaşık 150-200 bin kişinin katıldığı mitinglerde Şair Mehmet Emin Yurdakul Hamdullah Suphi Tanrıöver Halide Edip Adıvar Şüküfe Nihal gibi hatipler konuşmuştur. Sultanahmet mitingleri Anadolu direnişinin moral ve kadro kaynağı olmuşlardır. Bundan önce yine İstanbul'da işgali kınamak ve direnişi yaymak için Fatih Üsküdar–Doğancılar Kadıköy mitingleri yapılmıştı.
1916 - Allied offensive on the Salonika Front.
1915 - Atatürk'ün öğleden sonra Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey'le beraber 26. Tümen Karargâhı'na gidişi ve Tümen Komutanı Esat Bey'le görüşmesi.
1938 - Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp'in Atatürk'ü ziyareti ve 30 dakika yanında kalışı.
Atatürk'ün Afet (İnan)'ı daha sonra Sabiha Gökçen'i kabulü.
Atatürk'ün Başbakan Celâl Bayar Londra Büyükelçisi Fethi Okyar ve Salih Bozok'u beraber kabulü ve 45 dakika görüşmesi.
1937 - Atatürk'ün Çamlık bölgesinde askerî manevraları izlemesi ve komutanlarla görüşmesi.
Atatürk'ün Ege manevra bölgesinden ayrılırken Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak ve Manevra Komutanı Orgeneral İzzettin Çalışlar'ı kabul ederek ordu manevralarından memnun olduklarını ifade etmesi.
1932 - Atatürk'ün akşamüzeri Sakarya motoru ile adalar çevresinde bir gezinti yapması saat 19.00'da -Heybeliada'dan motora binen- İsmet Paşa'yla beraber Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1929 - Yavuz Savaş Gemisi'nin onarımı bitti; gemi Türk Deniz Kuvvetleri'ne teslim edildi.
1925 - Atatürk'ün Manisa'dan İzmir'e gelişi ve Belediye binası balkonundan halka söylevi: "...Arkadaşlar! Birbirimize daima gerçeği söyleyeceğiz! Felâket ve saadet getirsin iyi ve fena olsun daima gerçekten ayrılmayacağız!"
1924 - TBMM yeni binasına taşındı; Cumhuriyet Bayramı'nın ilk kutlama töreni burada yapıldı.
Atatürk'ün sabah 11.00'de Erzincan'dan hareketle akşam geç vakit -o tarihlerde il merkezi olan- Şebinkarahisar'a gelişi ve geceyi burada geçirişi.
Türkiye-Çekoslavakya arasında dostluk anlaşması imzalandı.
1922 - Mudanya Ateşkes antlaşması'nın imzalanması.
TBMM Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında Mudanya Mütarekesi imzalandı.
Mudanya'da Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa'nın başkanlığında İngiltere delegesi General Harrington Fransa delegesi General Charpy ve İtalya delegesi General Mombelli'nin katılımlarıyla "Mudanya Ateşkesi" imzalandı. (Daha sonra da Yunanistan anlaşmayı imzaladı).
Anlaşma 15 Ekim 1922 günü yürürlüğe girdi.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti örgütüne ve Belediye Başkanlarına Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığını bildiren telgrafı: "...Kazanılan büyük zaferin ilk önemli siyasî sonucu bu suretle Mudanya Konferansı'nda elde edilmiş bulunuyor. Millî sınırlarımız içinde tam bir bağımsızlıkla yaşamamızı temin edecek olan barış devresine pek ziyade yaklaştığımız bu günlerde millî savaşa önderlik eden ve memleketin bütün maddî ve manevî kuvvetlerini bu mukaddes mücadeleye yönelten saygıdeğer Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve fedakâr halkın temsilcisi bulunan Belediye Heyetlerini selâmlamakla bahtiyarım."
Atatürk'ün Mudanya Ateşkes Antlaşması'nı takiben General Harington'a telgrafı: "...Barışın kurulması için sarf edilen gayretlerin başarıyla sonuçlanmasını bütün insanlık adına arzulamakta ve ümit etmekteyim."
1920 - Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda Rusya'ya elçilik heyeti ile beraber gidecek olan "İlmî Tetkikat Heyeti"nin izinli sayılması hakkında konuşması.
1919 - Atatürk'ün Yenigün gazetesinin Sivas'ta bulunan muhabirine millîörgüt hakkında demeci: "...Ben sırf vatan ve milletime böyle bir tarihî dakikada tamamiyle kendimi verebilmek gayesiyle mukaddes mesleğimden ayrılıp milletin sinesine katıldım. Bu sebeple tamamiyle milletimin umumî iradesine boyun eğmiş durumdayım."
1918 - Hükümeti kurmakla görevlendirilen Tevfik Paşa görevden affını istedi.
Atatürk'ün Halep'ten Padişah Vahdettin'e iletilmek üzere Başyaver Naci (Eldeniz) Bey'e telgrafı: "...Vatanımın selâmetinin temini bakımından arz ederim ki Tevfik Paşa Hazretleri gerçekten müşkülâta tesadüf etmişlerse sadaretin derhal İzzet Paşa Hazretlerine verilmesi ve onun da esası Fethi (Okyar) Tahsin (Üzer) Rauf (Orbay) Canbulat Azmi Şeyhülislâm Hayri ve âcizlerinden oluşan bir kabine teşkil etmesi zarurîdir. Adı geçen kişilerin oluşturacağı kabinenin vaziyete hâkim olabileceği görüşündeyim. ..Mümkün ise bu kimselerin Padişahımıza arzını rica ederim" (Kaynaklarda bu telgrafın tarihi yoktur. Olayların akışı 11 ya da 12 Ekim 1918 olabileceğini düşündürmektedir). (Atatürk Ahmet İzzet Paşa'ya da aynışekilde bir telgraf çekmiş kabinede Harbiye Nazırlığının kendisine verilmesini istemiştir). [Kocatürk]
1917 - 11 Ekim 1917 Tarihinde bir ay müddetle İstanbul'a mezunen gitmişler ve rahatsızlıklarına mebni tedavi edilmek üzere üç ay mezuniyet verilmiştir.
Atatürk'ün izinli olarak Halep'ten İstanbul'a hareketi.
1916 - Atatürk'ün Silvan'a gelen Diyarbakır Vali Vekili Bedri Bey'i karşılamaya gitmesi.
1915 - Atatürk'ün Çanakkale'den İstanbul'da bulunan Salih (Bozok) Bey'e mektubu: "Karşımızdaki düşman artık güçsüz bir hale gelmiştir inşallah yakında tamamen atılır. Herhalde vatanımız bu yönden emindir!"
Bulgaristan'ın Almanya-Avusturya yanında I. Dünya Savaşı'na girişi.
1908 - Trablusgarp'taki Fransız Konsolosu A. Alrick'in Fransa Dışişleri Bakanlığı'na -Atatürk'le görüşmesine dair- raporu: "...Selanik İttihat ve Terakki Komitesi Üyesi Yüzbaşı Kemal Bey İngiliz ve İtalyan meslektaşlarımı olduğu gibi beni de ziyaret etti. Kendisinin ziyaretini iade ile bir görüşme yaptım
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında (Ekim 1937)
1938 - Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp'in Atatürk'ü ziyareti ve 10 dakika yanında kalışı.
Atatürk'ün Afet (İnan)'ı daha sonra Sabiha Gökçen'i kabulü.
Atatürk'ün akşam saat 19.15'den 23.00'e kadar radyo dinlemesi.
1937 - Atatürk'ün İsmet İnönü ile beraber Aydın'dan trenle Ankara'ya hareketi.
Atatürk'ün Aydın'dan Ankara'ya dönerken trendeki sohbet esnasında yazdırdığı nottan: "...Büyük devletler arasındaki mücadele gerginlik düşmanlık o haldedir ki bunların arasında bulunarak bir badireye karışmak ihtimali vardır. Bu ihtimale karşı ise son derecede dikkatli tedbirli ve soğukkanlı bulunarak postu kurtarmaya çalışmak vaziyetindeyiz."
Atatürk'ün Aydın'dan Ankara dönerken trendeki sohbet esnasında "yazı" kelimesinin açıklanmasıyla ilgili olarak yazdırdığı nottan: "Yazı bu Türk kelimesi şu anlamı işaret eder: Herşey hususiyle bir şey. O da insan zekâsının düşüncesinin kafasındaki geniş parlaklığın o zekâ parlaklığının bütün buluş ve görüşlerinin yapışlarının ifadesine yarayan bir şeydir objedir."[Kocatürk]
1936 - Atatürk'ün Çankaya'da Adalet BakanıŞükrü Saraçoğlu ve Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan'ı kabulü.
1935 - Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan İsmet İnönü ve İçişleri BakanıŞükrü Kaya'yı kabulü.
1930 - Balkan Atletizm Şampiyonası’nda Türkiye 15 puanla 5. oldu.
1927 - Atatürk'ün Çankaya'da Amerika Büyükelçisi Joseph C. Grew'in güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1925 - Atatürk'ün sabahleyin Kemalpaşa yakınlarında yapılmakta olan sonbahar ordu manevraları alanına gelişi manevraları izlemesi daha sonra Kemalpaşa'ya dönerek Askerlik Dairesi'nde bir süre dinlenişi Türkocağı'nı ziyareti.
Atatürk'ün Kemalpaşa Türkocağı'nda konuşması: "...Arkadaşlar bütün hayatımda sevinçle geçirdiğim bir gece vardır. O gece ordumuzun İzmir'e girdiği günün burada geçirdiğim gecesidir. O vakit buradan geçerken bu muhterem halkın gördüğü zulüm ve tecavüze rağmen resmimi koyunlarından çıkararak beni tanıdıklarını ve otomobilime atılarak kucakladıklarını unutmam. Bugün o hatırayı yaşıyorum bahtiyarım!"
Atatürk'ün öğleden sonra Bornova'yı ziyareti akşam İzmir'e dönüşü.
1924 - Atatürk'ün Şebinkarahisar'da sabah Belediye'yi Halk Partisi'ni Türkocağı'nı Vilayeti Alay Komutanlığı'nı ziyaretleri öğleye doğru hareketle saat 20:00'de Sivas'a gelişi.
1919 - Atatürk'ün "Askerî Nigehban Cemiyeti"nin ortadan kaldırılması hakkında Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya telgrafı: "...Bu fesat kaynağının hemen kökünden sökülüp atılmasını mensuplarının diğerlerine ibret olacak surette cezalandırılmasını ve bu icraat ve takibattan ordunun resmî genelgeler ile haberdar edilmesini fedakâr ve namuslu subaylarımızın zihinlerinin rahatlaması ordunun disiplininin temini açısından hayatî bir mesele saydığımızdan arzınıödev kabul ederiz."
Atatürk'ün Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya Aydın cephesinin desteklenmesi ve alınması gereken tedbirler hakkında yazısı. (Cemal Paşa'nın cevabı: 14.10.1919). [Kocatürk]
1916 - Allied offensive on the Salonika Front.
1915 - Bulgaristan 12 Ekim 1915’te Sırbistan’a karşı savaşa başladı.
__________________
L’illustration dergisinin 13 Ekim 1928 tarihli sayısının kapağında
Başöğretmen Atatürk’ün yeni Türk harflerini tanıtan bu fotoğrafı yer almıştır
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1938 - Atatürk'ün Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ı kabulü ve 45 dakika görüşmesi.
Atatürk'ün Afet (İnan)'ı kabulü ve 40 dakika görüşmesi.
1937 - Atatürk'ün saat 21.10'da Aydın'dan trenle Ankara'ya gelişi.
Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'ın orduya genelgesi: "Ege manevrasını başlangıcından itibaren bütün ayrıntıları ile yerinde izleyen Cumhurbaşkanımız Atatürk ordumuzun en modern silâhları pek iyi kullanmasını komutanlarla subaylarımızın sevk ve idaredeki kabiliyet ve maharetlerini fevkalâde takdir buyurmuşlar beraberlerinde bulunan hükümet erkânının da bu takdirlere iştirak ettiklerini bil*dirmişler ve bu takdirlerin selâmları ile birlikte bütün orduya duyurulmasını emir buyurmuşlardır. Orduya gösterilen bu yüksek iltifatları benim de göğsümü iftiharla kabartmıştır."
1925 - Atatürk'ün İzmir Kız Lisesi'ni ziyareti ve okulun hatıra defterine yazdıkları: "Müdür hanım ve bey öğretmenlerin ciddî isabetli çalışmasının eserleri kolaylıkla ve takdirle görülmektedir."
Atatürk'ün saat 17.00'de İzmir Türkocağı'nı ziyareti burada bazı heyetleri kabulü daha sonra Musiki Yurdu gençlerinin verdiği konseri izlemesi.
Atatürk'ün Karşıyaka'da annesi Zübeyde Hanım'ın kabrini ziyareti ve çelenk koyusu.
Atatürk'ün Karşıyaka Spor Kulübü'nü ziyareti ve kulübün hatıra defterine yazdıkları: "Karşıyaka Spor Kulübü'nde karşı karşıya bulunduğum gençlik iftihara çok değerdir. Bu gençlik karşısında geleceğin kuvveti ne kadar belirgin görünmektedir."
Atatürk'ün İzmir Müstahkem Mevki Komutanlığı tarafından şerefine verilen ziyafette konuşması.
1924 - Atatürk'ün sabah Sivas'tan hareketle akşamüzeri Lâtife Hanımla beraber Kayseri'ye gelişi Belediye'yi ziyareti gece kaldığı evin önünde toplanan halkı selâmlaması ve onlara seslenişi: "Mazinin kararsız çürümüş zihniyeti ölmüştür. Bütün dünya bilmelidir ki Türk milleti hakkını haysiyetini şerefini tanıtmaya gücü yetecek kadar kuvvetlidir. Türk vatanının bir karış toprağı için bütün millet bir vücut olarak ayağa kalkar!" [Kocatürk]
1923 - Ankara'nın gurur günü. Ankara'nın başkent oluşunun yıldönümü.
Ankara 13 Ekim 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti ilan edildi.
TBMM'de Ankara'nın hükümet merkezi ve başkent olması kararlaştırıldı.
Büyük Millet Meclisi'nde Ankara'nın hükümet merkezi olmasına ilişkin kanun teklifi kabul edildi. Ankara'nın Yeni Türk Devleti'nin merkezi olduğuna dair Kanunun kabul edilişi.
1923 - Ocak'ta imzalanan Ahali Mübadelesi nüfus değişimi için 17 Temmuz'da hazırlanan iskân cetvelinde aksamaların olması üzerine Mübadele İmar ve İskân Vekaleti kurularak Anadolu 10 iskân bölgesine ayrıldı.
1921 - "Kars Antlasması"nın imzalanması.
Ankara Hükümetiyle Ermenistan Gürcistan ve Azerbaycan arasında Kars Antlaşması imzalandı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan Gürcistan Ermenistan) arasında "Kars Antlaşması"nın imzalanması.
Sakarya zaferinden sonra Sovyet Rusya’nın aracılığıyla 3 Sovyet Cumhuriyeti Azerbaycan Gürcistan ve Ermenistan ile TBMM Hükümeti arasında 13 Ekim 1921’de Kars Antlaşması imzalandı. Buna göre: Her 3 Cumhuriyet Moskova Antlaşmasını kendileri için de geçerli sayıyordu. Böylece Türkiye’nin doğu sınırı kesinleşti ve Ermeni Sorunu da sona erdi. Sovyetler Sosyalist Cumhuriyetler Birliği 1991’de dağıldıktan sonra bağımsız olan Ermenistan Kars Antlaşmasını tanımamaktadır.
1919 - Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk örgütüne genelgesi: "...Millî varlığımızı dost ve düşman nazarında gösteren ve ispat den örgütün tüzük gereğince şekillendirilmesi ve bilhassa küçük büyük bütün merkezlerin birbirleriyle ve merkezî heyet ile sıkı bir bağ kurmaları bugünün en mühim hayatî ve millî ve vatanî bir vazifesidir."
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine cemiyet tüzüğünün esas maddelerinin önemli kısımlarını belirten genelgesi: "...Tüzüğün elinize ulaşmasına kadar bu esaslar içinde örgüte başlanması ve örgütün bir an evvel kurulmasına gayret gösterilmesi."
Atatürk'ün Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tüzüğünün onbirinci maddesi hakkında görüşünü isteyen telgrafı: "Mebuslar Meclisi'nin açılışından sonra cemiyetin ne gibi bir siyasî durum alması lâzım geleceği hakkındaki yüksek düşüncelerinizin bildirilmesi."
Tasvir-i Efkâr gazetesi sahibi Velit (Ebüzziya) Bey'in Atatürk'e Kuva-yi Milliye'nin vaziyeti hakkında telgrafla soruları ve Atatürk'ün cevapları: "Millîörgütün ileri gelenleri vatanın müdafaası ve bağımsızlığı için kalpleri çırpınan milletin umum güzide evlâtlarıdır. Ana maksat vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını temin etmektir."
Atatürk'ün Sivas'ta halkın "kahrolsun işgal!" diye gösteride bulunmasıüzerine "Kahrolsun işgal tarzındaki yazılar hükümetin bugünkü siyasetine uygun değildir" şeklinde Sivas vilâyetine uyarıda bulunan Dahiliye Nazırı Mehmet Şerif Paşa'nın bu davranışı sebebiyle Harbiye Nazırı Cemal Paşa'ya telgrafı: "Milletin gerçek hissiyatına dayanarak hükümetin bu haksız işgalleri siyasî resmî dille ret ve mütareke hükümlerine aykırı bugüne kadar vuku bulmuş müdaha*leleri protesto edeceğini beklemekteyiz!"
56. Tümen Komutanı Albay Bekir Sami Bey'in Atatürk'e -Bursa bölgesindeki çalışmalarını bildiren- telgrafı: "Bilecik'te Ali Fuat Paşa Hazretleriyle görüşüp durum değerlendirmesi yaptık. Fikir birliği sağladık."
1918 - Atatürk'ün Halep'te askerî birlikleri denetlemesi.
Sina cephesinde 4. Ordu'nun kaldırılması ve bu orduya ait birliklerin emir ve komutasının 7. Ordu Komutanı Atatürk'e devredilmesi.
Talat Paşa liderliğindeki İttihat ve Terakki hükümeti Mondros mütarekesini imzalayarak Osmanlı için I. Dünya Savaşı'nı bitirdi ve istifa etti. (Savaşın Almanya ve müttefiklerinin yenilgisiyle sonuçlanacağının anlaşılması ve Almanya'nın İtilaf Devletleri'nden ateşkes istemesi üzerine Talat Paşa hükümeti de istifa etti. Yeni kurulan Ahmet İzzet Paşa hükümeti savaşı sona erdiren Mondros Mütarekesini 30 Ekim 1918 imzalarken İttihat ve Terakki Fırkası da 1 Kasım 1918'de son kongresini yaptı.)
"Türkiye Devleti`nin başkenti Ankara şehridir."
Efendiler Lozan Antlaşması`nın eklerinden olan düşman işgali altındaki topraklarımızı boşaltma protokolu uygulandıktan sonra yabancı işgalinden tamamen kurtulan Türkiye`nin toprak bütünlüğü fiilî olarak sağlanmıştı. Artık yeni Türkiye Devleti`nin başkentini bir kanunla tespit etmek gerekiyordu. Bütün düşünceler Yeni Türkiye`nin başkenti Anadolu`da ve Ankara şehri olarak seçme lüzumunda birleşiyordu.
Bu seçimde coğrafî durum ve askerî strateji en büyük önemi taşıyordu. Devletin başkentini bir an önce tespit ederek içten ve dıştan gelen kararsızlıklara bir son vermek şarttı. Gerçekten de bilindiği üzere başkentin İstanbul olarak kalacağı veya Ankara olacağı konusunda öteden beri içeride ve dışarıda kararsızlıklar görülüyor basında demeçlere ve tartışmalara rastlanıyordu. Bu arada İstanbul`un yeni milletvekillerinden bazıları R e f e t P a ş a başta olmak üzere İstanbul`un hükûmet merkezi olarak kalması gereğini bazı örneklere dayanarak ispat etmeye çalışıyorlardı. Ankara`nın gerek iklim gerek ulaştırma araçları ve gelişme kabiliyet ve istidadı ve gerekse mevcut tessisler ve kuruluşlar bakımından hiç de uygun ve elverişli olmadığını söylüyorlar; İstanbul`un "payitaht" olması lâzımdır ve mutlaka olacaktır diyorlardı. Bu ifadeye dikkat edilirse bizim "başkent" deyimiyle kastettiğimiz anlam ile bu ifadelerdeki "payitaht"deyimini kullananların görüşleri arasında bir fark bulmamak mümkün değildir. Bundan dolayı bu konuda zaten kesinleşmiş bulunan kararımızı resmen ve kanunî yoldan ilân ettirerek"payitaht" sözünün de yeni Türkiye Devleti`nde kullanılmasına gerek kalmadığını göstermek lâzım geldi. Dışişleri bakanı İ s m e t P a ş a9 Ekim 1923 tarihli tek maddelik bir kanun tasarısını Meclis`e teklif etti. Altında daha on dört kadar zatın imzası bulunan bu kanun teklifi13 Ekim 1923 tarihinde uzun görüşme ve tartışmalardan sonra çok büyük bir çoğunlukla kabul edildi. Kabul edilen kanun maddesi şudur : "Türkiye Devleti`nin başkenti Ankara şehridir."
Kaynak: Nutuk
ANKARA`NIN BAŞKENT OLUŞU
Lozan Barış Antlaşması`nın TBMM tarafından onaylanmasından sonra İstanbul 23 Eylül 1923`ten itibaren tahliye edilmeye başlandı. 6 Ekim 1923`de İstanbul`un yabancı işgal kuvvetleri tarafından boşaltılması tamamlandı. Yabancı işgal kuvvetlerinin İstanbul`dan ayrılması gündeme hükümet merkezi sorununu getirdi. İsmet Paşa (İnönü) hükümet üyesi olmakla beraber Ankara`nın başkent oluşunu öngören önergeyi 9 Ekim 1923`te on dört arkadaşı ile birlikte Malatya Milletvekili olarak TBMM`ne verdi. İsmet Paşa Ankara`nın hükümet merkezi olması konusunu acil bir sorun olarak görmekte ve Lozan`dan itibaren zihnine yerleşmiş bulunduğunu ifade etmektedir. İsmet Paşa`ya göre Ankara`nın başkent olması iç ve dış çeşitli sebeplere dayanmaktadır: "Lozan`da Batı dünyasının murahhasları mütehassısları diplomatları ile görüşüyorum. Bunlar İstanbul Hükümeti`ni İstanbul muhitini tanıyan insanlar ve yeni devletin o muhitin insanlarına göre kurulmasını arzu ediyorlar. Bunu her hallerinden anlıyorum. Bizim bakımımızdan meselenin daha ehemmiyetli ve değişik cepheleri var. Bir defa Boğazlar askeri bakımdan tamamıyla açık tamamıyla emniyetsiz. Bu vaziyetteyiz. Lozan Antlaşması`yla elde edebildiğimiz neticeler ve tarihi şartlar bizi endişeye sevk ediyor. Ayrıca Anadolu`nun ortasında bulunarak ve bir Anadolu hükümeti olarak yeni devleti çalıştırmak istiyoruz".
İsmet Paşa`ya göre; Ankara`nın hükümet merkezi olması meselesinin hilafetle bir ilgisi yoktur. Fakat Ankara hükümet merkezi olunca hilafet bir bakıma devletimizin dışına atılmış oluyor: "Gerçi biz hilafeti devamlı bir müessese olarak düşünmüyoruz Fakat Ankara`nın hükümet merkezi olması ve hilafet merkezinin İstanbul`da bulunması ondan kurtulmak için ayrıca bir temel vasıta olacaktır."
Teklif edilen Anayasa maddesi gayet kısadır: Türkiye Devletinin makarrı idaresi Ankara şehridir." Ancak teklif edilen kanun maddesinin gerekçesi Ankara`nın yeni Türkiye`nin merkezi olması gereğini açıklamaktadır. Gerekçe özetle yeni Türkiye`nin varlığının ülkenin kuvvet kaynaklarının gelişmesinin sağlanması Anadolu`nun merkezinde başkent tesis etmek lüzumunu açıklıyor ve coğrafi ve stratejik durum iç ve dış güvenlik de bunu gerekli görüyordu.
13 Ekim 1923`te TBMM`de kabul edilen tek maddelik bir yasa ile Ankara yeni devletin başkenti olmuş ve böylece devlet merkezinin İstanbul olacağı yolundaki çekişmelere son verildiği gibi Cumhuriyetin ilanı için de bir adım atılmıştır. Bu aynı zamanda Milli Mücadele`nin başından beri uygulanan Ankara`nın İstanbul`a hakim olacağı esasının bir sonucu idi.
Cumhurbaşkanı Atatürk Ege manevralarında (Ekim 1937)
1932 - Atatürk'ün öğleden sonra Sakarya motoru ile Yassıada'ya gidişi saat 18.00'de Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
Atatürk'ün akşam Tahsin (Üzer) Bey'in kızının nişan törenini şereflendirişi.
1929 - Atatürk'ün Ankara'ya gelen İngiltere Akdeniz Filosu Başkomutanı Amiral Frederick Field'i kabulü.
1927 - Cumhuriyet Halk Fırkası'nın İkinci Büyük Kurultayı Ankara'da toplandı.
Mustafa Kemal Nutuk'u bu kurultayda günde 6 saat olmak üzere toplam 36.5 saatte ve 6 günde okudu. Nutuk Türkiye'de olduğu gibi dünyada da büyük yankılar yarattı. Okunan metnin tümü ilk olarak yüzbin adet basıldı.
1926 - Atatürk'ün Ankara dolaylarında yapılan askerî manevraların bitişi nedeniyle silâh arkadaşlarına yazısı: "...Kıymeti ve kahramanlığı denenmiş olan ordumuz bu münasebetle de vatan vazifesini yerine getirecek kuvvete sahip olduğunu göstermiştir."
1925 - Atatürk'ün İzmir Belediyesi tarafından şerefine verilen ziyafette konuşması: "...Türk esaret kabul etmeyen bir millettir. Türk milleti esir olmamıştır!"
Atatürk'ün İzmir'de Altay Spor Kulübü'nü ziyareti ve kulübün hatıra defterine yazdıkları: "Altay Spor Kulübü'nde tanıdığım gençlik iftihara değerdir. Bu gençlik karşısında geleceğin kuvveti ve saadeti ne belirgin görülmektedir!"
Atatürk'ün İzmir Erkek Öğretmen Okulu'nda İzmir öğretmenleri tarafından şerefine verilen çayda konuşması: "...Milletleri kurtaranlar yalnız ve ancak öğretmenlerdir!" (Bu çayda genç bir öğretmen olan Afet (İnan) Hanım öğretmen arkadaşları adına yazdığı bir söylevle Atatürk'ün takdirini toplamış o günden itibaren Atatürk'ün yüksek himayelerine kavuşarak manevî kızı sıfatıyla yanında bulunmuştur.
Atatürk'ün İzmir Bölge Sanat Okulu'nu ziyareti ve okulun hatıra defterine yazdıkları: "Bu defaki ziyaretimde daha çok memnun oldum. Her yıl biraz daha ilerleme var; daha çok lâzım!"
Atatürk'ün İzmir Kız Öğretmen Okulu'nu ziyareti ve öğrencilerle konuşması: "Cumhuriyet ahlâkî fazilete dayanan bir idaredir. Cumhuriyet fazilettir! Sultanlık korku ve tehdide dayalı bir idaredir. Cumhuriyet idaresi faziletli ve namuslu insanlar yetiştirir. Sultanlık korkuya tehdide dayalı olduğu için korkak zelil sefil rezil insanlar yetiştirir. Aradaki fark bunlardan ibarettir.''
Türkiye'de ilk betonarme köprü Menderes Nehri üzerinde yapıldı.
1924 - Atatürk'ün Kayseri'de Vilâyet'i Komutanlığı Halk Partisi'ni ve Ticaret Odası'nı ziyareti yeni yapılan Memleket Hastanesi'ni hizmete açışı öğleden sonra Kayseri Lisesi'nde şereflerine verilen müsamereyi izlemesi.
Atatürk'ün Lâtife Hanımla beraber Kayseri Lisesi'nin hatıra defterine yazdıkları: "Kayseri Lisesi'ni müdürüyle öğretmenleriyle bütün öğrencisiyle Cumhuriyetin ateşli feyizli bir ocağı bulduk."
1922 - T.B.M.M.'nin 14 Ekim 1922'de çıkardığı özel bir kanunla ilk "Milli Şehit" ilan edilmiş.
Boğazlıyan Kaymakamı Kemal Bey Ermeni tehcirinde görevini kötüye kullanarak ölümlere sebep olduğu iddiasıyla idamla yargılanmıştır. Ermeni ayaklanmasının önlenmesi amacıyla çıkarılan "tehcir" uygulanmasında hatalı olduğu için yargılanan ve aklanmasına rağmen idam edilmiştir. (Kemal Bey I. Dünya Savaşı sonrasındaki Mütareke döneminin işgal altındaki İstanbul'unda işgal güçlerin Ermeni azınlığın ve bir kısım bürokrasinin işbirliği ile I. Dünya Savaşı sırasındaki Ermeni tehcirleri esnasında yaşananlar için bir sorumlu arayışına girdikleri bir dönemde yargılanarak idam edilmiş).
Ahmet (Alfred) Rüstem Bey'in Roma'dan Atatürk'e mektubu.
1921 - Atatürk'ün Ankara'da Azerbaycan Elçisi Abilof'un güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1919 - Harbiye Nazırı Cemal Paşa'nın Atatürk'ün 12.10.1919 tarihli telgrafına cevabı: "Yüksek takdirleri gereği hükümetin Kuva-yi Milliye'nin harekâtı ile açıkça alâkadar gözükmesi siyasete uygun değildir. Fakat herhalde Aydın cephesinin takviyesi ve düzenlenmesi lâzımdır" (Cemal Paşa bu yazısında alınmasını düşündüğüönlemleri bildirmiştir). [Kocatürk]
1918 - Ahmet İzzet Paşa'nın kabine kuruşu Harbiye Nazırlığı ve Başkomutanlık Genelkurmay Başkanlığı'nı kendi üzerine alışı.
Osmanlı Devleti’nin 29 Eylül 1918 tarihinde Bulgaristan’ın İtilâf Devletleri ile mütareke imzalaması üzerine Almanya ve Avusturya ile bağlantısı kesilmişti. Yeni iktidara gelen İzzet Paşa ise 12 Ekim 1918’de İspanya hükûmeti vasıtasıyla 14 Ekim 1918 de Wilson’dan Wilson Prensipleri çerçevesinde bir mütareke imzalanmasını bunu da Wilson’un üstlenmesini istemiştir. Wilson bunu kabul etmiş ve diğer ülkelere bildirmiştir. Ancak Osmanlı Devleti sonucu beklemeden 30 Ekim 1918 de mütarekeyi imzaladı.32 Mütarekeyi takiben ülkenin önemli bir kısmının işgale uğraması üzerine insanlar ne yapacaklarını bilmez bir duruma gelmişlerdi
Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Cumhuriyet Halk Partisi (CHP)
İkinci Büyük Kongresinin açış nutkunu söylerken
(15 Ekim 1927)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1927 NUTUK : Cumhuriyet Halk Partisi'nin 15-20 Ekim tarihleri arasında toplanan İlinci Büyük Kongresinde söylenmiştir.
Mustafa Kemal Atatürk Nutuk'u (Söylev) CHP'nin 2. Kurultayı'nda 15-20 Ekim 1927 tarihlerinde 36 saat 33 dakikada okumuştur. Atatürk bu uzun konuşması ile 19 Mayıs 1919'da başlayan Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın nasıl verildiğini ve Cumhuriyetin hangi koşullar altında kurulduğunu anlatır. Belgelere dayandırdığı bu konuşmasının sonunda ulaşılan başarıyı Türk Gençliği'ne emanet eder. Gençlikten Türk bağımsızlığının ve cumhuriyetinin sonsuzluğa değin korunmasını ister.
Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal CHP İkinci Büyük Kongresinin ilk toplantısından çıkarken
(15 Ekim 1927)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1938 - Atatürk'ün Belediye seçimlerinin sonuçlarını bildiren Başbakan Celâl Bayar'a cevap telgrafı: "...İstiklâl Savaşı ve Türk inkılâbı her hamlesinde ve her safhasında milletimizin yüksek siyasî ve uygar karakteriyle memleket işlerindeki şuurlu birliğine dayanarak başarıya erişmiştir. Dün ve bugün olduğu gibi yarın da memleket ve millet için yegâne kudret mutluluk ve refah kaynağı inkılâp ilkeleri ve Cumhuriyet rejimidir"
Atatürk'ün Afet (İnan) Sabiha Gökçen ve kız kardeşi Makbule (Atadan)'ı ayrı ayrı kabulü.
Atatürk'ün saat 19.00'dan itibaren bir süre radyo dinlemesi.
1936 - Atatürk'ün saat 18.30'da Başbakan İsmet İnönü'nün köşküne gidişi bir süre kaldıktan sonra Çankaya'ya dönüşü gece Bolu Milletvekili İsmail Hakkı Uzmay'ın evine gidişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1934 - Atatürk'ün akşamüzeri İsmet Paşa'nın köşküne gidişi akşam Çankaya'ya dönüşü.
1933 - Atatürk'ün Çankaya'da Ankara'ya gelen Romanya Dışişleri Bakanı Titulesco'yu kabulü.
1932- Atatürk'ün akşamüzeri Sakarya motoru ile Boğaziçi'nde bir gezinti yapması.
1930 - Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın da katıldığı belediye seçimlerinde yer yer olaylar çıktı.
Yeni partinin bazı üyeleri tutuklandı.
1927 - CHP 2. Kurultay.
Atatürk'ün "Büyük Nutuk"unu okuduğu kongre.
Gazi Mustafa Kemal Paşa Cumhuriyet Halk Partisi kurultayında "Büyük Nutuk"u okumaya başladı. Nutuk'un okunuşu 6 gün sürdü.
Mustafa Kemal Atatürk 15 Ekim'de başladığı konuşmasını 20 Ekim'de tamamladı. "Cumhuriyetçilik" "Halkçılık" "Milliyetçilik" "Laiklik" CHP’nin dört temel ilkesi olarak benimsendi. Bu kurultayda partinin kurucusu Gazi Mustafa Kemal partinin değişmez genel başkanı olarak belirlendi.
CHP İkinci Kurultay Bildirisi
Atatürk'ün Genel Başkanı bulunduğu Cumhuriyet Halk Partisi'nin "II. Büyük Kongresi"nin Ankara'da toplanması. (Sivas Kongresi Parti'nin I. Kongresi kabul edilmiştir).
Atatürk'ün Cumhuriyet Halk Partisi II. Büyük Kongresi'nde 36 saat 33 dakika süren söylevine başlaması: "...Efendiler bu vaziyet karşısında bir tek karar vardı. O da millî egemenliğe dayanan kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk Devleti kurmak! işte daha İstanbul'dan çıkmadan evvel düşündüğümüz ve Samsun'da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz uygulanmasına başladığımız karar bu karar olmuştur."
1925 - Atatürk'ün İzmir Ziraat Okulu'nu ziyareti ve okulun hatıra defterine yazdıkları: "İzmir Ziraat Mektebi yetenekli ellerde verimli eserini göstermiştir. Ziyaretimden memnunum."
İzmir Belediyesi'nin "Naim Palas" binasını Hazine'den satın alarak Atatürk'e hediye edişi. (Bu tarih A.İ. ve A.M. s.21'de 13 Ekim 1926 olarak gösterilmiştir).[Kocatürk]
1924 - Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Kayseri'den hareketle gece Yozgat'a gelişi.
1922 - Mudanya Mütarekesi yürürlüğe girdi. Yunan kuvvetlerinin boşaltmaya başladıkları yerleri teslim almak üzere Müttefiklere bağlı kuvvetler Trakya'da harekâta başladı.
Atatürk'ün Kâzım Karabekir ve Refet (Bele) Paşa'yla beraber Ankara'dan Bursa'ya hareketi.
1920 - Güney cephesinde Saimbeyli kurtarıldı.
Haçin'de Ermenilerin Türk kuşatmasını yarmak istemesiyle birlikte şehir işgal edildi.
Demirci Mehmet Efe'nin -Konya'da Delibaş isyanını bastırmak üzere Albay Şefik (Aker) Bey'le beraber isyan bölgesine hareketini bildiren- Atatürk'e telgrafı: "Yüce emrinizi saygı ile aldım. Şükranlarımı arz ederim. Bütün mücahit arkadaşlarım ellerinizden öperler. Millî maksatlar için çalışan mücahitlerin önderi en sadık hizmet edeni olduğumu teyiden arz ederim."
Atatürk'ün Demirci Mehmet Efe'nin 15 Ekim 1920 tarihli telgrafına cevabı: "Hissiyatınıza teşekkür ve milletimizin birliğini amaç edinen bugünkü vatanîçalışmalarınızda başarılar diler bütün arkadaşlara selâm ederim." [Kocatürk]
1919 - Meclis-i Mebusan seçimleri başladı. Amasya'da Heyet-i Temsiliye ile yapacakları görüşmeye katılmak için görevlendirilen Bahriye Nazırı Salih Paşa ve yanındaki heyet Samsun'a hareket etti.
Ankara Vali Vekili Yahya Galip (Kargı) Bey'in İstanbul hükümetinin Ankara Valiliği'ne -sabık Bitlis Valisi- Ziya Paşa'yı ataması nedeniyle Atatürk'e telgrafı: "Mademki bugünkü hükümet buraya yeniden vali göndermeye kalkmıştır şu halde buradaki millî hareketin söndürülmesi gerekli görülüyor demektir. Nasıl ki zat-ıâlileri askerlikten istifa ederek bir millet ferdi gibi çalışmaya karar verdiniz; bendeniz de buradan çekilerek aynı suretle milletimin vazifesini yerine getirmeye karar verdim!"
1918 - Sadrazam Ahmet İzzet Paşa'nın kabineyi kuruşunu takiben Atatürk'e telgrafı: "...Barıştan sonra Tanrı'nın lütfü ile işbirliği yaparız."
1917 - Atatürk'ünHalep'ten İstanbul'adönüşü.
Mustafa Kemal'in VII. Ordu komutanlığından ayrılarak İstanbul'a dönmesi. (Söz konusu kaynaklarda Atatürk'ün İstanbul'a dönüşü Ekim ortası veya Ekim sonu olarak gösterilmiştir).
[Kocatürk]
1916 - Allied offensive on the Salonika Front.
1915 - Dardanelles:
General Sir Ian Hamilton is sacked as commander of the Mediterranean Expeditionary Force. Hamilton and Braithwaite are replaced by Kitchener.
1912 - Trablusgarp Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ile İtalya Uşi Barış Antlaşması'nı imzaladılar. Trablusgarp ve Bingazi İtalyanlara bırakıldı.
Osmanlı Devleti'nin İtalyanlarla "Ouchy Antlaşması"nı imzalaması (Bu antlaşma sonucu Osmanlı Devleti Trablusgarp ve Bingazi'yi İtalyanlara bırakmış buradaki Türk subay ve askerlerini geri çekmiştir.
1911 - Atatürk'ün İtalyanlara karşı savaşmak için Trablusgarp'e (Libya) gitmek üzere İstanbul'dan ayrılması.
Atatürk'ün Trablusgarp'a gönüllü gitmek üzere -Gazeteci Mustafa Şerif kimliği ile- bir kısım arkadaşları (Ömer Naci Sapancalı Hakkı Yakup Cemil vb.)'yla beraber İstanbul'dan ayrılışı.
__________________
1938 Atatürk'ün öğleden sonra Bursa'dan Mudanya'ya hareketi Mudanya'dan Ege vapuruyla İstanbul'a gelişi ve geceyi vapurda geçirişi.
1937 Atatürk'ün öğleye doğru otomobille Bakırköy'e kadar bir gezinti yapması gece Gardenbar'ı şereflendirmesi.
1935 Atatürk'ün saat 16.00'da Dolmabahçe Sarayı'nda Bakanlar Kurulu ve Cumhuriyet Halk Partisi Yönetim Kurulu toplantısına başkanlık yapması.
1934 Atina’da Türkiye Romanya Yunanistan ve Yugoslavya arasında ‘Balkan Paktı’ imzalandı.
Atatürk'ün Yerköy'den Yozgat'a gelişi resmî ziyaretleri gece Yerköy'e dönüşü.
1933 Atatürk'ün İzmir'de Millî Kütüphane'yi ziyareti kitapları tetkiki ve bilgi alışı.
Atatürk'ün kendisini Isparta'ya davet eden telgrafa cevabı: "Arzuma rağmen Isparta'ya uğramaya imkan bulamadığımdan üzgünüm. İktisat Vekili Celâl (Bayar) Beyefendi adıma da güzel Isparta'yı ve onun muhterem halkını ziyaret edecek ve hepinize sevgi ve saygılarımı sunacaktır."
1932 "Kadir Gecesi" Ayasofya’da Kuran’ın Türkçe okunduğu bir törenle kutlandı.
Bugüne rastlayan Kadir Gecesi'nde Ayasofya'da yatsı namazından sonra aralarında birçok tanınmış hafızın bulunduğu Mevlidhan Heyeti Türkçe mevlid ve Kur'an okudu. Radyodan yapılan canlı yayın büyük yankı yarattı. Ankara'da Atatürk heykelinin yanına monte edilen hoparlörden de halka dinletilen yayını halk yağan karaltında dinledi. Türkçe Kur'an İslam ülkelerinde de değişik tepkilere yolaçtı. Kimi çevreler bunu "dinsizlik" diye değerlendirirken bazıları da olumlu karşıladı.
Atatürk'ün akşamüstü Dolmabahçe Sarayı'ndan otomobille hareket ederek Fatih ve Şişli taraflarında bir gezinti yapması.
1931 Menemen sanıklarından 27 kişi idam edildi. Bir mahkum infazlar yapılırken kaçtı.
Atatürk'ün İzmir'de Âsarı Atika (Eski Eserler) Müzesi'ni ziyareti incelemeleri ve müzenin hatıra defterine yazdıkları: "İzmir Âsarı Atika Müzesi'ni gezdim. Büyük gayret ve dikkatle istifadeli bir hale getirilmiş memnun oldun."
Atatürk'ün İzmir'den Aydın'a gelişi ve Türkocağı'nda konuşması: "Türkocakları Cumhuriyet Halk Partisi'nin kültür şubesidir. Ocaklılar Cumhuriyet Halk Partisi'nin programını vatandaşlara izah etmekle asıl görevlerini yapmış ülkülerine en büyük hizmeti yerine getirmiş olurlar."
1930 Türkiye ile Fransa arasında dostluk antlaşması imzalandı.
1925 Atatürk'ün. Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa'yı makamında ziyareti daha sonra Vekiller Heyeti'nin olağanüstü toplantısına iştirak etmesi.
1923 Gazi'nin İzmir'de kadın hakları ve medreselere dair nutku.
1920 Cemal Paşa'nin (Mersinli) istifasından sonra vekaleten Salih Hulusi Paşa'nın baktığı Harbiye Nazırlığı'na Fevzi Paşa (Çakmak) getirildi.
İngilizlerin Bandırma'ya 200 kişilik kuvvet çıkarmaları.
1920 Atatürk'ün Akbaş cephaneliğinin Kuvayi Milliye kahramanlarından Köprülülü Hamdi ve arkadaşları tarafından basılmasından sonra İngilizlerin Bandırma'ya 200 kişilik bir kuvvet çıkarmaları üzerine kolordu komutanlarına emri: "Cephedeki millî kuvvetlerimizin direnişini azaltabilecek ve lüzumu halinde bağımsızlığımızı savunma esnasında bizi zayıf düşürmek amacıyla yabancıların yeniden meydana gelecek işgal ve tecavüzlerine karşı bütün komutanlarımızın son derece kararlılıkla hareket etmelerini bilhassa rica ederim."
1919 Fransızların Pozantı'nın güneyindeki Akköprü ve Çiftehan'ı işgal etmesi.
Venizelos'un Paris Barış Konferansı'nda Yunan görüşünü savunması : (Bütün adaları Trakya'yı ve Batı Anadolu'yu Yunanistan için istemesi).
1916 Atatürk'ün davet üzerine akşam Edirne İttihat ve Terakki Kulübü'ndeki yemeğe katılması.
1915 Birinci Kanal Harekatı.
Almanların ilk denizaltı savaşını başlatmaları.
Fransızlar'ın Champagne'ye saldırmaları.
1915 Turkish forces attack the Suez canal.
Turkish attempts to capture the Suez canal vital to Allied shipping were repulsed largely by Indian troops. Australians of the 7th and 8th Infantry Battalions temporarily garrisoned the trenches after the fight.
1913 Bulgarların savaşı yeniden başlatması.
1938 Atatürk'ün saat 12.00'de Ege vapurundan Dolmabahçe Sarayı'na geçişi.
1936 Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan İsmet İnönü'yü kabulü.
1935 Atatürk'ün milletvekili genel seçimi nedeniyle millete bildirgesi: "...Müspet bilimlerin temellerine dayanan güzel sanatları seven fikir eğitiminde olduğu kadar beden eğitiminde de kabiliyeti artmış ve yükselmiş olan erdemli kudretli bir kuşak yetiştirmek ana siyasamızın açık dileğidir."
Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Uluköy'e kadar bir gezinti yapması Maslak Şişli Beyoğlu yoluyla Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1934 Balkan Antantı'nın imzalanması.
Balkan Antantı 1934 tarihinde Türkiye Yunanistan Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan anlaşma.
Atatürk'ün Yerköy'den Kayseri'ye hareketi yolda Şefaatli ve Boğazköy'de trenden inerek halkla konuşması akşam üzeri Kayseri'ye gelişi ve coşkuyla karşılanışı.
1933 Atatürk'ün İzmir'den trenle hareket ederek Afyon'a gelişi buradan Antalya'dan dönen İsmet Pasa ile beraber Bilecik'e hareketi.
1932 Atatürk'ün akşamüstü motorla Kadıköy ve Boğaziçi'nde bir gezinti yapması gece Maksim salonunda Darülaceze (Güçsüzler Evi)'nin verdiği balo'yu şereflendirmesi.
1931 Atatürk'ün Aydın'dan Nazilli ve Denizli'ye gelişi.
1928 Atatürk'ün "Türk Maarif Cemiyeti" temsilcilerini kabulü ve Cemiyeti himayelerine alışı.
1926 İskilipli Atıf Hocanın idamı.
1924 Atatürk'ün Göztepe'de kalmakta olduğu Köşk'te İstanbul gazetecilerini kabulü ve görüşmesi.
1923 Lozan Konferansı müzakeratının kesilmesi.
Lozan Konferansı'nın iki ay süren görüşmelerinden sonra kesintiye uğraması. Konferans batılı başdelegelerin uzlaşmaz tutumları nedeniyle kesildi.
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber İzmir'den hareketle Akhisar'a gelişi Komutanlığı Belediye'yi ziyareti ve Belediye binasında konuşması: "...Çalışmak demek boşuna yorulmak terlemek değildir. Zamanın gereklerine göre ilim ve fen ve her türlü uygar buluşlardan azamî derecede istifade etmek zorunludur." [Kocatürk]
1922 Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Şubat 1922 tarihinden itibaren ikinci defa üç ay uzatılmasına dair Kanun'un Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü.
1921 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda Londra Konferansı'na iştirak edecek delege heyeti hakkındaki Vekiller Heyeti tezkeresi üzerinde konuşması: "Bütün arkadaşlar Başkanlık Divanı aracığılıyla ne gibi niteliklere sahip kişileri istiyorsa onları Başkanlığa bildirirler ve Başkanlık Divanı Vekiller Heyeti de aydınlanır. Bu suretle gerek delegeler ve gerek o delegeleri kuvvetlendirecek danışma heyeti daha isabetle tayin edilebilir." [Kocatürk]
1920 Atatürk hakkında aldığı madalya ve nişanların tekrar kendisine iadesini öngören 29 Aralık 1919 tarihli Vükelâ Meclisi kararının Padişah Vahdettin tarafından onaylanması.
Rauf Bey'in İstanbul'dan Atatürk'e telgrafı: "Grup için uğraşıyoruz. Mebuslar arasında mevki ve rütbe düşkünü olanların varlığı fikirlerde sertlik ve hemen her mebusu ayrı ayrı kazanmak gibi bir zorunluk doğurmaktadır. Durum o derece naziktir ki Müdafaai Hukuk'tan olan mebuslardan söz verenlerin büyük bir bölümü bile bu isim etrafında toplanmaktan kaçınmışlardır." [Kocatürk]
1919 Dönemin gazeteleri düşüncelerine değer verdikleri kişilerle söyleşiler yapmakta görüşlerini alarak yayınlamaktadır. Bu çerçevede Alemdar gazetesinin yazarlarından Refii Cevat (ULUNAY) 4 Şubat 1919 tarihinde Mustafa Kemal Paşa ile Şişli’deki evinde bir görüşme yapar. Görüşmenin bir bölümünde Paşa vatanın kurtuluşu için: “Bugün herhangi bir teşkilâtçı Anadolu’ya geçer de milleti silâhlı bir direnişe hazırlarsa bu yurt kurtarılabilir” saptamasında bulunur. Refii Cevat’ın “Paşam millî direniş güzel ama neyle? Hangi askerle hangi silâhla hangi parayla? Maalesef Paşam kupkuru bir çölden farksız oldu bu güzel vatanımız” demesi üzerine Mustafa Kemal Paşa: “Çölden bir hayat çıkarmak lâzımdır. Çöl sanılan bu âlemde saklı ve kuvvetli hayat vardır. O Türk milletidir. Eksik olan şey teşkilâttır. Bu teşkilât organize edilebilirse vatan da millet de kurtulur” cevabını verecektir.
Refii Cevat matbaaya dönerken bu düşünceleri “deli saçması” olarak nitelendirecektir. Gazeteci arkadaşlarının neler konuştuklarını sorması üzerine Paşanın söylediklerini iletecek ve “Bu deli değil zır deliymiş” diyecektir. Çok sonraları anılarını gazeteci Sadi BORAK’a anlatırken “O günlerde o şartlar içinde istiklâl mücadelesine atılıp Türkiye’yi kurtarmaktan söz edenlere karşı herkes benim gibi düşünürdü. O günlerde böyle düşünen TEK ADAM oydu; TEK ADAM” değerlendirmesini yapacaktır.
Mustafa Kemal Paşa bu düşüncelerini uygulamaya geçirebilmek için Şişli’deki evinde bazı arkadaşlarıyla görüşmüş ve tasarılarını onlara aktarmıştır. Bu arkadaşları çok güvendiği kişilerdir ve hemen tamamı Şişli’deki evde detaylarını dinledikleri bu tasarıları yaşama geçirebilmek için daha sonra bu mücadelenin içinde fiilen yer almışlardır.
1917 Atatürk'ün üşütmeye bağlı rahatsızlığı nedeniyle günü Diyarbakır'da evinde geçirmesi.
Talât Paşa'nın Sait Halim Paşa'nın yerine sadrazam oluşu.
1916 Atatürk'ün davet üzerine Edirne Mevlevî Tekkesi'nde mevlit okunuşunda bulunuşu.
1902 Paris'te Birinci Jön Türk Kongresi yapıldı.
Abdülhamit’in yönetimine karşı örgütlenen Jön Türkler Paris’te I. Jön Türk Kongresi’ni topladı Terakki ve İttihat Cemiyeti kuruldu. Jön Türklerin Federatif Osmanlı İmparatorluğu’nu amaçlayan grubu da Teşebbüsüü Şahsi ve Ademi Merkeziyet Cemiyeti’ni kurdular.
Kaynak: byegm.gov.tr
1902 The Young Turks who opposed the administration of Abdülhamid II convened the First Young Turk Congress in Paris. The Committee of Progress and Union was established. The group of Young Turks aspired to form the Federative Ottoman Empire and established the Society of Liberal Decentralists.
1937 Laiklik ilkesinin 3115 sayılı kanunla Anayasa metnine girmesi.
Lâiklik ilkesinin "Altı Ok'un içinde" Anayasa'nın 2. maddesinde yer alışı.
Anayasa'da yapılan değişiklikle 2. Madde yeniden düzenlenerek CHP'nin Altı Ok'u Türkiye Cumhuriyeti'nin temel ilkeleri haline getirildi. 1928'de yapılan değişiklikte yeralan "Türkiye devletinin resmi dili Türkçedir makam (başkenti) Ankara'dır." ibaresinin başına "Türkiye Devleti cumhuriyetçi milliyetçi halkçıdevletçi laik ve inkılapçıdır.'' cümlesi eklendi. chp.org.tr
Anayasa’nın 2. Maddesi’nde yapılan değişiklikle CHP’nin 6 ilkesi Anayasa metnine girdi.
1935 Atatürk'ün günü Dolmabahçe Sarayı'nda çalışmakla geçirmesi.
1934 Atatürk'ün Kayseri'de Uçak Fabrikası'nı Müze'yi Mimar Sinan Camii'ni ziyaretleri öğleden sonra Kayseri'den hareketle 20.30'da Niğde'ye gelişi ve coşkuyla karşılanışı.
1933 Atatürk'ün sabah saat 5.00'de Bilecik'e gelişi. Bilecik'ten otomobille hareket ederek saat 9.30'da Bursa'ya gelişi.
1932 İlk Türkçe hutbe Süleymaniye Camii'nde okundu.
Atatürk'ün akşam yemeğinden sonra motorla Dolmabahçe Sarayı'ndan hareket ederek Büyükada'da Fethi Bey'in evine gidişi geç saatlerde Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1931 Atatürk'ün Denizli'den İzmir'e dönüşü.
1930 Çemberlitaş’taki Feyziati Lisesi tamamen yandı.
1928 İstanbul'da hutbenin Türkçe okunmaya başlaması.
1925 Atatürk'ün Meclis'teki odasında öğleden sonra İstanbul Belediye Başkanı Emin (Erkul) Bey'i kabulü.
1924 Atatürk'ün İzmir'de İstanbul gazetelerinin başyazarlarına verdiği yemekte konuşması: "...Türkiye basını milletin gerçek ses ve iradesinin belirtisi olan Cumhuriyetin etrafında çelikten bir kale oluşturacaktır. Bir fikir kalesi düşünüş kalesi! Basın mensuplarından bunu istemek. Cumhuriyetin hakkıdır!"
1923 Atatürk'ün Akhisar Belediyesi tarafından akşam Türkocağı'nda şerefine tertiplenen ziyafette konuşması: "...Her millet yaşamak mecburiyetindedir. Yaşamak için mücadele şarttır!"
Atatürk'ün Lozan Konferansı'nda görüşmelerin kesilmesi üzerine Vakit gazetesi muhabirine demeci: "Lozan'da iktisadî meselelerden dolayı kesilme olmuştur. Zerre kadar hayrete düşmeyiniz. Sorumluluğu bize ait olmayan ve olmayacak olan hesaplaşmaların safhaları ne olursa olsun yasal hukukumuzu her şekilde temine muvaffak olacağımıza şüphesi olmayan kimseleriz. Milletimizin kararı kuvvetimiz kabiliyetimiz buna kefildir." [Kocatürk]
Atatürk'ün gece Lâtife Hanım'la beraber Hat Sineması'nda Akhisar'daki okulların düzenlediği müsamereyi şereflendirmesi (Müsamerede kız ve erkek öğrencilerin okudukları şiirler dinlenilmiş sahneye koydukları temsiller seyredilmiştir).
Atatürk'ün evliliğini kutlayan Halife Abdülmecit Efendi'nin telgrafına teşekkürü.
1922 5 Şubat 1922 Tarihinden itibaren Başkumandanlık müddeti üç ay daha temdit edilmiştir.
Kaynak: Atatürk'ün Özlük Dosyası
Harp Encümeni'nin Atatürk'ün başkanlığında Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık odasında toplantı yapışı.
Atatürk'ün öğleden sonra Vekiller Heyeti toplantısına başkanlık edişi.
1921 TBMM gizli oturumunda Londra Konferansı'na Ankara Hükümeti adına bir heyet gönderilmesini ve heyetin meclis üyelerinden oluşmasını karar altına alması.
Kardinal Gasparri'nin Papa 15. Benoit adına Roma'dan Atatürk'e telgrafı: "...Papa Hazretleri adına Kafkasya ve Anadolu Hristiyanlarının hayat mal ve eşyalarının güven altına alınması hususunda gerekli emrin verilmesini rica ve niyaz ederim." [Kocatürk]
1920 Atatürk'ün bazı komutanlara ve İstanbul'da Rauf Bey'e genel siyasî durum ve izlenecek yol bakımından görüşlerini bildiren yazısı: "...Müdafaai Hukuk Cemiyeti için ivedi bir vazife siyasî durumun gereklerine uygun önlemleri hükümetle fikir uyumu içinde düşünmeye imkân olup olmadığını bir an evvel kestirmektir. Eğer böyle bir hükümet kurmaya imkân yoksa ne yazık ki ümitli olmaya sebep görülmüyor. Aldanmayarak bu vaziyeti şimdiden görmeli ve kabul etmeliyiz."
Rauf Bey'in İstanbul'dan Atatürk'e telgrafı: "Şu kadar var ki mebusların tümünde büyük bir fikir sertliği ve duraksama seziliyor. Çok içten ve açık davrandığımız halde ne yazık ki zorluklar karşısında çalışıyoruz. Bizden olanlar bile üzücü bir durumda bulunuyorlar. Bununla birlikte kuvvetli bir grup oluşacağına kuşkumuz yoktur." [Kocatürk]
1919 Basına getirilen sansür ağırlaştırıldı. Her türlü gazete dergi kitap broşür vb. yayınlar daha önce izin alınmak koşuluna bağlandı.
1917 Atatürk'ün rahatsızlığının devam etmesi nedeniyle günü evinde geçirişi İzzettin (Çalışlar) Bey'in kendisini ziyareti.
1905 Mustafa Kemal Şam'da bulunan 5. Orduya atandı.
Atatürk'ün kurmaylık stajı için Şam'da 5. Ordu emrine atanması (Burada 30. Süvari Alayı'nda göreve başlamıştır. (Bazı kaynaklarda Atatürk'ün Şam'a atanma tarihi Harp Akademisi'ni bitiriş tarihi ile birleştirilerek 11 Ocak 1905 olarak gösterilmiştir. [Kocatürk]
1905 Mustafa Kemal is posted to the Fifth Army at Damascus.
1938 Atatürk'ün akşam Park Otel'e gelişi yemeği buradan yemesi geç saatlerde Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1937 Atatürk'ün gece Güneş Kulübü'ne gidişi daha sonra saat 24.00'de Pera Palas'ta Türk Hava Kurumu'nun düzenlediği baloyu şereflendirmesi.
1936 İstanbul Çiçek Borsası Şişhane’de açıldı.
1935 Atatürk'ün saat 12.00'de otomobille Yeşilköy'e kadar bir gezinti yapması dönüşte Ayasofya'yı gezmesi.
1934 Atatürk'ün Niğde'den hareketle Konya'ya gelişi resmî daireleri ziyareti ve geceyi Konya'da geçirişi.
1933 Gazi'nin Bursa'da gericilik olayı üzerine söyledikleri.
Atatürk'ün Bursa'da bazı kişilerin ezan ve kametin Türkçe okunması nedeniyle 1 Şubat'ta çıkardıkları olay hakkında Anadolu Ajansı aracılığıyla resmî bildirisi: "...Olaya dikkatimizi bilhassa çevirmemizin sebebi dini siyaset ve herhangi bir tahrike vesile etmeye asla müsamaha etmeyeceğimizin bir daha anlaşılmasıdır. Meselenin mahiyeti esasen din değil dildir. Kesin olarak bilinmelidir ki Türk milletinin milli dili ve milli benliği bütün hayatında hâkim ve esas kalacaktır!"
Atatürk un akşam Bursa'dan Mudanya'ya buradan da Gülcemal vapuru ile İstanbul'a hareketi.
Atatürk'ün gece Bursa'dan İstanbul'a gelişi.
1931 Atatürk'ün akşam trenle İzmir'den Balıkesir'e hareketi.
1930 Atatürk'ün Etnografya Müzesi'ni ziyareti ve Müze'de toplanan sanat eserleri üzerinde incelemeleri.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanımla beraber Akhisar'dan Balıkesir'e gelişi şehirde inceleme ve ziyaretleri gece şerefine fener alayı düzenlenmesi.
Fransız Generali Edvart de Bourbon'un evliliği nedeniyle Atatürk'e tebrik mektubu: "İslâmın savunması ve Türkiye'nin yeniden kazandığı yüce şanlı şeref için de sizi ayrıca kutlarım."
1921 Londra Konferansı'na gitmek üzere Bekir Sami Bey başkanlığında Türk Heyeti'nin Ankara'dan hareketi.
Londra Konferansı'na katılmak üzere seçilen ve Hariciye Vekili Bekir Sami Bey'in (Kunduh) başkanlığını yaptığı kurulda Yunus Nadi (Abalıoğlu) Cami Bey (Baykurt) Hüsrev Bey ve Zekai Bey gibi isimler yer aldı.
Atatürk'ün Hâkimiyeti Milliye gazetesi muhabiri Ruşen Eşref (Ünaydın) Bey'in sorularına verdiği cevapların gazetede yayımlanması: "Komünizm içtimaî bir meseledir. Memleketimizin hali memletimizin sosyal şartları dinî ve millî ananelerinin kuvveti Rusya'daki komünizmin bizce uygulanmasına müsait olmadığı kanaatini doğrular mahiyettedir."
1920 Rauf Bey'in İstanbul'dan Atatürk'e Osmanlı Meclisi Mebusanı'nda 70 kişilik "Felâhı Vatan Grubu" oluşturulduğunu bildiren telgrafı. [Kocatürk]
Rauf Bey ve arkadaşları Ankara'daki görüşmelerde kararlaştırılan Müdafaaı Hukuk Grubu yerine bu adı kullanmaktan çekinerek Felâhı Vatan Grubu'nu kurdu. Grupta Celalettin Arif Rauf Bey Vasıf Bey Cami Bey (Baykurt) gibi isimler var.
1917 Atatürk'ün rahatsızlığı bugün de devam etmesi nedeniyle günü evinde geçirişi
19. yüzyıl Türk mimarisinin özelliklerini yansıtan bahçe içinde üç katlı binanın giriş katında Atatürk'ün kişisel eşyaları fotoğraflar Atatürk'ün Alanyalılara gönderdiği telgraf ve diğer tarihi belgeler sergilenmektedir. Üst katın odaları ise geleneksel bir Alanya evinin etnografik eşyalarıyla donatılmıştır.
1938 Atatürk'ün öksürük ve göğüs ağrısı nedeniyle gece Dolmabahçe Sarayı'na çağrılan Dr. Nihat Reşat Belger tarafından muayenesi ve zatürree (pnömoni) teşhisinin konulması (Atatürk bu teşhis üzerine 10 gün kadar tedavi altına alınmıştır).
1936 Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan ismet İnönü Adalet Bakanı Şükrü Saraçoğlu Bayındırlık Bakanı Ali Çetinkaya ve Dışişleri Siyasi Müsteşarı Numan Menemencioğlu'nu kabulü.
1935 Atatürk'ün akşamüzeri Sakarya motoruyla Büyükdere'ye kadar bir gezinti yapması akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1934 Atatürk'ün Konya'dan Ankara'ya gelişi Gazi istasyonunda İsmet Paşa tarafından karşılanışı.
1933 İstanbul Evkaf Müdürlüğü bütün camilerde ezanın Türkçe okunmasını zorunlu kılan bir tebliğ yayınladı.
1931 Atatürk'ün Balıkesir'e gelişi şehirde ziyaret ve incelemeleri ve Türkocağı'nda konuşması: "Halkın saflığından faydalanarak milletin maneviyatına saldıran kimselerle onların ardından gidenler elbetteki birtakım cahillerden ibarettir. Bunlar Türk milleti için yüzkarası oluşturacak vaziyetlerin meydana gelmesinde daima etken olmuşlardır. Milletimizin önünde açılan kurtuluş ufuklarında aralıksız yol almasına mani olmaya çalışanlar hep bu müesseseler * ve bu müesseselerin mensupları olmuştur. Millete anlatmalıdır ki bunların millet bünyesinde yaptıkları tahribatı hissetmek lâzımdır. Bu gibilerin mevcudiyetini müsamaha ile karşılayanlar Menemen'de Kubilây'ın başı kesilirken kayıtsızca seyretmeye tahammül ve hatta alkışlamaya cesaret edenlerle birdir."
1929 Hilali Ahmer (Kızılay) günü ilk kez kutlandı.
Hilaliahmer’ (Kızılay) günü Türkiye’de ilk defa kutlandı.
1926 Atatürk'ün Kahire Elçisi Muhittin (Akyüz) Paşa'yı kabulü.
1924 İstanbul'da kurulan Kadınlar Birliği faaliyete başladı.
Atatürk'ün Latife Hanım'la beraber İzmir'de Türkocağı ve Altay İdman Yurdu'nu ziyareti.
Ecnebi mekteplerinde bina dahilindeki dini alamet ve işaretlerin kaldırılması hakkında karar verilmesi.
1923 İsmet Paşa görüşmelerin kesintiye uğraması üzerine Lozan'dan ayrıldı.
Mustafa Kemal'in Balıkesir Zağnos Paşa Camii minberinden halka hitap edişi.
Atatürk'ün Balıkesir'de Zağnos Paşa Camii'nde cuma namazı kılması şehitler için okunan mevlitten sonra minbere çıkarak bir hutbe vermesi müteakiben minberden inerek çeşitli soruları cevaplandırması: "...Hutbelerin halkın anlayamayacağı bir dilde olması ve onların da bugünkü gerek ve ihtiyaçlarımıza temas etmemesi halife ve padişah namını taşıyan müstebitlerin arkasından köle gibi gitmeye mecbur etmek içindi. Hutbeden amaç halkı aydınlatma ve ona doğru yolu göstermektir; başka şey değildir. Yüz ikiyüz hattâ bin sene evvelki hutbeleri okumak insanları bilgisizlik ve dalgınlık içinde bırakmak demektir." [Kocatürk]
1922 Hariciye vekili Yusuf Kenan Bey Başkanlığındaki heyetin Avrupa'ya gitmek üzere Ankara'dan hareketi.
1921 Fransızlar tarafından kuşatma altında olan Antep top atışına tutuldu. Antep'te yiyecek kalmadı. Teslim olmaktan başka çaresi olmayan şehirden yapılan huruç (yarma) eyleminde 150 savaşçı daha kaçmayı başardı.
1920 Atatürk'ün 15. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir'e telgrafı: "İstanbul'dan Rauf Bey'in bildirdiğine göre... Müdafaai Hukuk'tan olan mebuslardan söz verenlerin büyük kısmının bile bu isim etrafında toplanmaktan kaçınıp mecburen gruba "Felâhı Vatan" adının verildiği."
1917 Atatürk'ün rahatsızlığının düzelmesi.
1938 Atatürk'ün Prof. Dr. Neşat Ömer İrdelp ve Dr. Nihat Reşat Belger tarafından tekrar muayenesi ve zatürree tedavisine devam edilmesi.
1936 Atatürk'ün akşam trenle Ankara'dan İstanbul'a hareketi.
1935 Milletvekili seçimleri yapıldı.
Atatürk'ün milletvekili seçimlerini takiben akşam millete bildirgesi: "...Ulusça gösterilen birlik ülküye bağlılık bütün gözleri yeniden yurdumuza çekmiştir. Öz dileğimiz yurdun yüceliği yurttaşın genliğidir."
Atatürk'ün gece Pera Palas'ta düzenlenen Halkevi Balosu'nu şereflendirmesi.
1933 Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda eski Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa Berlin Büyükelçisi Kemalettin Sami Paşa Pertev (Demirhan) Paşa ve Şair Abdülhak Hâmit'i kabulü.
1931 Atatürk'ün öğleden sonra Balıkesir'den İzmir'e dönüşü.
Atatürk'ün saat 16.25'te Ege vapuru ile İzmir'den Antalya'ya hareketi.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Balıkesir'den Balya'ya gelişi askerî birlikleri teftişi geçit törenini izlemesi daha sonra Belediye'yi Vilâyeti Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubesini ziyareti.
1921 Antep’e Meclis tarafından ‘Gazi’ unvanı verildi.
Antep'in düşmesi Antep'in adının T.B.M.M. tarafından "Gaziantep"e çevrilmesi.
Günlerce süren başarılı direnişten sonra Antep düştü. Kuşatma sırasındaki savaşta 6 binden fazla şehit veren Antep'in adının başına "Gazi" unvanının konulması T.B.M.M.'de tartışmasız kabul edildi.
Atatürk'ün Gürcistan Elçisi Simeon Medivani'nin güven mektubunu kabulü ve elçinin söylevine cevap konuşması.
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda Londra Konferansı'na katılacak heyet konusunda Sadrazam Tevfik Paşa'ya verilecek cevap hakkında konuşması: "...Efendiler! Bu Meclis meşrudur ve bunun meşruiyetini kimseye tasdik ettirmek lâzım değildir ikincisi bu meşru Meclis meşru ve yetkili olan delegelerini göndermiştir. Bu heyetin Avrupa'ca tanınması için Tevfik Paşa'ya ricaya ihtiyacımız yoktur." [Kocatürk]
1920 (89) Kuvayı Milliye'nin Fransız işgalindeki Urfa'yı kuşatması.
1920 Urfa ve Maraş'ta direnişler devam ediyor. Urfa'da Ali Saip Bey'in önderlik ettiği kuvvetler Fransızlara büyük kayıplar verdirdi.
1919 Fransız işgal orduları başkomutanı General Franchet d'Esperay'in Sirkeci'den Beyoğlu'na kadar beyaz at üzerinde top atışları ve bando eşliğinde ve Rum tezahüratı ile yürüyüşü.
1913 Bolayır'a ilerleyen Bulgarlara karşı Bahri Sefid Boğazı Kuvayi Mürettebe Komutanlığı'na ait kuvvetlerin taarruza geçmesi (Baskın şeklinde geliştirilen bu taarruz 10. Kolordu'nun takviyesi geciktiğinden etkisini kaybetmiş düşman karşısında yalnız kalan Bolayır kuvvetleri ağır kayıplar verek Bolayır tahkimli hattının gerisine çekilmiştir. Atatürk bu harekâta Mürettep Kuvvet'in Harekât Şubesi Müdürü olarak iştirak etmiştir). [Kocatürk]
1936 Atatürk'ün Ankara'dan İstanbul'a gelişi.
1934 Atina'da Türkiye Yunanistan Yugoslavya ve Romanya arasında "Balkan Paktı" imzalandı.
İmzalanan paktın maddelerinde Arnavutluk ile Bulgaristan'ın da ileride pakta katılmalarını sağlayacak bir esneklik getirildi.
Atatürk'ün öğleye doğru İsmet Paşa'nın köşküne gelişi daha sonra Dışişleri Bakanlığı'na giderek Tevfik Rüştü (Araş) Bey'le görüşmesi.
1934 Balkan Pact signed between Turkey Greece Yugoslavia and Romania.
1933 Nazire Hanım Türkiye güzeli seçildi.
1932 Atatürk'ün akşamüstü otomobille Edirnekapı Nişantaşı taraflarında bir gezinti yapması.
1931 Türk İktisatçıları Cemiyeti ilk toplantısını yaptı.
1925 Kars mebusu Halit Paşa daha önce tartıştığı Afyon mebusu Ali Bey (Çetinkaya) tarafından TBMM'de vuruldu.
1924 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber İzmir'den hareketle Ayasluğ harabelerini Kuşadası ve Söke'yi ziyareti Söke'de Türkocağı'nı hizmete açması.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber saat 17.00'de Balya'dan Edremit'e gelişi gece şerefine fener alayı düzenlenmesi.
1921 I. İnönü Muharebesi. İnönü Zaferi.
1921 Turkish forces win the First Battle of İnönü.
The First Battle of İnönü was part of the Turkish War of Independence fought in January 1921 near Eskişehir.
1920 (89) Kuvayı Milliye birlikleri Urfa'ya girdi.
Fransızlar Maraş’tan çekilmeye ve Adana bölgesini boşaltmaya başladı.
Kuvayı Milliye'nin Fransız işgalindeki Urfa'yı kuşatması.
Atatürk'ün Heyeti Temsiliye bildirilerinin en uzak köylere kadar ulaştırılması hakkında Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubelerine telgrafı: "...Memleketin hayat ve devamlılığının söz konusu olduğu bugünlerde Heyeti Temsiliye tarafından yayımlanan her türlü bildirinin Merkez Heyetleri tarafından köylere kadar yayılması bir vatan vazifesi olduğundan buna son derece önem verilmesi özellikle tavsiye olunur." [Kocatürk]
1919 Süleyman Nazif'in kaleme aldığı ‘‘Kara Bir Gün’’ başlıklı makale...
Hadisat Gazetesi'nde Süleyman Nazif'in Fransız generalinin davranışını yeren ünlü yazısı.
Süleyman Nazif’in cesur isyanı: Kara Bir Gün
Süleyman Nazif'in ‘‘Kara Bir Gün’’ü yayınladığı sırada İstanbul basını işgalcilerin sansürü altındaydı. ‘‘Hadisat’’ gazetesi ne yapıp etti ve yazıyı sansürün gözünde kaçırarak gizlice basmayı başardı. ‘‘Kara Bir Gün’’ sonradan hem basın hem de İstiklál Savaşı tarihimizin en meşhur makalelerinden biri olacaktı.
İşte ‘‘Hadisat’’ gazetesinde 9 Şubat 1919 günü yayınlanan makalenin günümüz Türkçesiyle tam metni:
‘‘Fransız generalinin dün şehrimize gelişi dolayısıyla bir kısım vatandaşlarımız tarafından yapılan gösteriler Türk'ün ve İslam'ın kalbinde ve tarihinde sonsuza kadar kanayacak bir yara açtı. Aradan asırlar geçse ve bugünkü hüznümüz ve bahtsızlığımız sevince ve mutlu bir talihe dönse bile yine bu acıyı hissedecek ve bu hüzünle üzüntüyü çocuklarımıza ve soyumuzdan gelecek olanlara nesilden nesile ağlanacak bir miras olarak terkedeceğiz. Almanya orduları 1871 senesinde Paris'e girdikleri sırada Büyük Napolyon'un zaferlerini kutlamak için dikilmiş olan zafer tákının altından geçerlerken bile Fransızlar bizim kadar hakaret görmemişti.
Ve bizim dün sabah saat dokuzdan on bire kadar hissettiğimiz üzüntüyü ve azábı duymamıştı. Çünki ‘‘Fransız’’ námını taşıyan her kişi çünki yalnız Hristiyanlar değil Yahudi Fransızlarla Cezayirli Müslümanlar o millî matem karşısında aynı keder ve utanç ile ağlamış ve kızarmışlardı.
Biz ise millî varlıklarının ve dillerinin devamını bizim álîcenaplığımıza borçlu olan bir kısım halkın hayhuy şamatasıyla bu aziz matemimize en acı hakaretlerin birer tokat şeklinde atıldığını gördük. ‘‘Buna müstehak değildik’’ diyemeyiz. Müstehak olmasaydık bu felákete düşmezdik. Her milletin hayat sayfalarında birçok talihler ve bahtsızlıklar vardır. Fransa Kralı Birinci Fransuva'yı Şarlken'in zindanından kurtarmış ve koca Viyana şehrini defalarca kuşatmış bir ümmetin kader defterinde böyle bir kederli satır da gizli imiş. Araplar’ın güzel bir sözü var: ‘Isbır feinne’ddehre lá yesbır’ (Sen sabret çünki zaman sabretmez) derler’.
1936 Atatürk'ün Topkapı Eski Eserler Müzesi'ni ziyareti ve incelemelerde bulunması.
1935 Atatürk'ün öğleye doğru Şişli tramvay durak yerinden ata binerek Hürriyeti Ebediye Abidesi Mecidiyeköy Zincirlikuyu'ya kadar bir gezinti yapması Golf Kulübü'ne uğraması burada kısa bir dinlenmeden sonra otomobille Tarabya'da Tokatlıyan'a uğrayıp akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü. [Kocatürk]
1933 Atatürk'ün Topkapı Sarayı'nı ziyareti sarayın muhtelif bölümlerinde incelemeleri ve Topkapı Eski Eserler Müzesi Müdürü Tahsin (Öz) Bey'den bilgi alışı.
1931 İstanbul'da yargılanan komünistler çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.
Atatürk'ün Ege vapuru ile İzmir'den Antalya'ya gelişi saat 18.00'de yine Ege vapuruyla Taşucu'na hareketi.
1924 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber I. Kolordu'nun yapmakta olduğu harp oyunlarını izlemesi ve Kolordu'nun Komutanı İzzettin (Çalışlar) Paşa'yı tebriki.
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Söke'den İzmir'e dönüşü.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber İzmir'e dönüşü.
Atatürk'ün evliliğini kutlayan Kayseri'de Türk Ortodoksları Başpiskoposu'nun telgrafına teşekkürü.
1921 Atatürk'ün akşam Ankara'dan Batı cephesine hareketi.
1920 İstanbul Meclisi Mebusanan'ın "Felahi Vatan" Grubunun teşekkülü.
Atatürk'ün Maraş'taki mahallî kuvvetlere para yardımında bulunan Anadolu Kadınları Müdafaai Vatan Cemiyeti'ne övgü ve teşekkür yazısı: "Feci katliamlarla tecavüzlere maruz kalan Maraşlı kardeşlerimizin imdadına koşan fedakâr Kuvayi Milliye efradı hakkında Sivas hanımlarının yaptıkları yardımlara ve gösterilen hamiyet ve şefkat eserlerine teşekkürlerimizi sunarız." [Kocatürk]
1918 Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit öldü.
1914 Atatürk'ün Sofya'dan Harbiye Nezareti'ne yazısı: "Sofya'ya gelişim gününden bugüne kadar ödeneklerimin düzensiz ödenmesi yüzünden her bakımdan büyük güçlükler içinde kaldım."
1909 General Litzmann'dan çevirdiği Takımın Muharebe Talimi' adlı kitabının yayımlanması
(3. kitap). Kaynak: Atatürk Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Kronolojisi Turgut Özakman
1905 Atatürk'ün Şam'a gitmek üzere İstanbul'dan hareketi.
1902 Atatürk'ün teğmen rütbesiyle Harp Okulu'nu bitirişi ve öğrenimine Harp Akademisi'nde devam etmesi.
1902 Mustafa Kemal graduates from War Collage (commissioned Second Lieutenant) and enters Staff College.
1935 Atatürk'ün günü Dolmabahçe Sarayı'nda çalışmakla geçirmesi.
1934 Atatürk'ün Balkan Antantı'nın imzası nedeniyle kutlama telgrafı gönderen Yunanistan Cumhurbaşkanı Alexandre Zaimis'e cevabı: "...Antlaşmayı imza eden memleketlerin devlet adamlarının anlayış ve uzağı görüşleri ürünü olan bu antlaşma ile Balkanlarda bir huzur ve mutluluk dönemi açtıklarını görmekle bahtiyarım."
1932 Atatürk'ün akşam İstanbul Darülbedayii'nde Faruk Nafiz (Çamlıbel)'in yazdığı "Akın" piyesini seyretmesi.
1931 Atatürk'ün Ege vapuruyla Antalya'dan Taşucu'na gelişi karaya çıkarak otomobille Silifke'ye gidişi tekrar Taşucu'na dönüşle saat 21.00'de Ege vapuruyla Mersin'e hareketi.
1926 Atatürk'ün Hâkimiyeti Milliye gazetesine imzalı resmini armağan edişi (Gazetenin 29.10.1926 günkü sayısında yayımlanmıştır).
1924 Atatürk'ün yatla İzmir'e uğrayan eski Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa'yı kabulü.
1920 Maraş'ın Fransızlar tarafından tahliyesi.
Mustafa Kemal Fevzi Paşa ile görüştü.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubelerine çeşitli cephelerde seyreden olaylar hakkında bilgi veren telgrafı.
1916 (Şubat) 'Tabiye Meselesinin Halline ve Emirlerin Yazılış Şekline Dair Broşür' adlı kitapçığının yayımlanması (6. kitap).
Kaynak: Atatürk Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Kronolojisi Turgut Özakman
1937 Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda Başbakan İsmet İnönü Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Araş ve Sağlık Bakanı Dr. Refik Saydam'ı kabulü.
Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin sahibinden satın alındığını ve kendi emirlerine verilmesinin kararlaştırıldığını bildiren Selanik Belediye Başkanı Marcuriu'ye teşekkür telgrafı.
1932 Atatürk'ün öğleden sonra otomobille Büyükdere'ye kadar bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Ege vapuruyla Mersin'e gelişi şehirde ziyaretleri saat 18.00'de trenle Adana üzerinden Malatya'ya hareketi.
1929 Stalin tarafından sürgün edilen eski savaş komiseri Troçki ‘İliç’ adlı bir şileple İstanbul’a geldi.
1920 Maraş Fransız işgalinden kurtuldu.
Maraş'tan çekilen Fransızlar bir gece önce şehri terkederken top ateşine tutarak yangın ve yıkıma sebebiyet verdi. Şehirdeki Ermenilerin bir bölümü Fransızlarla birlikte Maraş'ı terketti.
Batum'u boşaltmaya başlayan İngilizler buradaki kuvvetlerini İstanbul'a getirmeye başladı. Bu İstanbul'da yapılacak bir işgalin habercisiydi.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine Maraş'ta Fransızlara karşı kazanılan başarıyı ve düşmanın şehirden çekildiğini bildiren telgrafı.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubelerine Urfa şehrinin 8/9 Şubat 1920 gecesi Fransızlar mağlup edilerek Kuvayi Milliye tarafından işgal edildiğini bildiren telgrafı.
Rauf Bey'in İstanbul'dan Atatürk'ün 5 Şubat 1920 tarihli yazısına cevabı: "...Hepimiz aynı fikirdeyiz. ...Harbiye Nazırı Fevzi Paşa'ya bu görüşe göre izahatta bulundum."
1919 Trabzon'da "Trabzon Müdafaai Hukuku Milliye Cemiyeti"nin kuruluşu.
Trabzon Muhafazai Hukukı Milliye Cemiyeti kuruldu.
1919 Çerkez Ethem eski İzmir Valisi Rahmi Bey'in oğlunu fidye karşılığı kaçırdı.
1916 Atatürk'ün Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey'le beraber arazide talimleri izlemesi.
1937 Atatürk'ün doğduğu evin anahtarlarının Selanik Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu'na teslimi. (Selanik T.C. Konsolosluğu Arşivi).
1935 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Süleymaniye yöresinde bir gezinti yapması Beyoğlu yoluyla Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1934 Atatürk'ün akşam Anadolu Kulübü'ne gelişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1931 Atatürk'ün Malatya'ya gelişi şehirde ziyaretleri ve Türkocağı'nda konuşması: "...Bütün vatan bir demir kitle haline gelecektir. Demiryolları memleketin tüfekten toptan daha önemli bir güvenlik silâhıdır. Demiryolları Türk milletinin refah ve uygarlık yollarıdır!"
1925 Doğu'da Genç ilçesine bağlı Piran'da Şeyh Sait ayaklanması başladı.
(Kesin olarak bastırılışı: 31 Mayıs)
Doğu'da Ergani'nin Piran köyünde haklarında eşkıya oldukları için tutuklama kararı olan köylülerin jandarmaya teslim olmayıp ateş açmaları üzerine Şeyh Sait Ayaklanması başladı.
İngilizler Orta Doğu'daki zengin petrol yataklarını denetim altında tutmak için daha Birinci Dünya Savaşı yıllarından itibaren bazı faaliyetlerde bulunmuşlardı. Bunlardan biri de Güneydoğu Anadolu'da kendi himayelerinde bir devletin kurulmasıydı. Lozan Antlaşması'yla bu oyun bozuldu. Fakat İngilizler emellerinden vazgeçmediler. Lozan'da halledilemeyen Musul sorununun görüşüldüğü sırada cumhuriyet rejimine karşı olanları kullanarak Güneydoğu ve Doğu Anadolu illerinin bir kısmında etkili olan bir ayaklanma çıkarttılar. Şeyh Sait isimli kişinin başkanlığında çıkmış olan bu ayaklanmaya Şeyh Sait Ayaklanması adı verilmiştir.
Şeyh Sait Ayaklanması Ergani ilçesine bağlı Piran köyünde başladı (13 Şubat 1925). Kısa sürede etrafa yayıldı. Muş Elazığ ve Diyarbakır yöresinde etkili olan ayaklanmanın bastırılması için hemen tedbirler alındı önce sıkıyönetim ilân edilerek olaylar yatıştırılmaya çalışıldı. Bu yeterli olmayınca Başbakan Fethi Bey istifa etti.
3 Mart 1925'te başbakan olan İsmet İnönü ayaklanmanın bastırılması için hükümete geniş yetkiler veren Takriri Sükûn Kanunu'nu TBMM'den çıkardı. Diğer taraftan ordu birlikleri harekete geçirildi. Yapılan plânlı askerî harekât ile isyancılar dağıtılıp elebaşıları yakalandı. Suçlular İstiklâl Mahkemelerinde yargılandılar. Suçlu görülenler çeşitli cezalara çarptırıldılar. Yapılan soruşturmada isyancıların bir kısmının Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na mensup oldukları belirlendi. Bunun üzerine parti 3 Haziran 1925'te kapatılarak cumhuriyet rejimine yönelen önemli bir tehlike ortadan kaldırılmış oldu.
Kaynak: Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1925 Rebellion in southeastern provinces led by Şeyh Sait begins.
1924 Atatürk'ün akşam İsmet Paşa'ya beraber harp oyunları nedeniyle İzmir'e gelen komutanlar (Fevzi Paşa Kâzım Karabekir Paşa Ali Fuat Paşa vb.)'ı istasyonda karşılaması ve komutanlarla beraber Göztepe'deki köşke dönüşü.
1923 Atatürk'ün İzmir'de Bölge Sanat Okulu'nu ziyareti ve okulun şeref defterine yazdıkları: "...Erişmeye mecbur bulunduğumuz düzeye bugünkü kadar uzak kalışımızın önemli sebeplerinden biri sanata ve sanatkârlığa lâyık olduğu derece önem verilmemiş olmasıdır."
1920 Atatürk'ün çalışma raporlarını sunan Anadolu Kadınları Müdafaai Vatan Cemiyeti'ne teşekkür yazısı: "Vatanın kurtuluşu uğrunda yapılan yüksek çalışmalarınızın yararlı olmasını ve bizlere büyük bir cesaret ümidi veren mücade*lelerinizin art arda başarıya ulaşmasını temenni ederiz."
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubelerine Maraş'taki Fransız ve Ermeni zulümlerini protesto etmelerini isteyen telgrafı: "...İnsanlık tarihinin sayfalarını lekeleyecek olan bu zulümlere süratle bir son verilmesi hainane bir şekilde zorla girilen sevgili memleketimizden işgalin kaldırılması için büyük mitingler yapılmasıyla ilgili Osmanlı makamlarına ve İstanbul'da bulunan tarafsız hükümetler elçilerine ve itilâf temsilcilerine barış konferansına telgraflarla birbiri ardınca müracaatta bulunulması önemle rica olunur." [Kocatürk]
1914 Atatürk'ün Bulgar ordusundaki gelişmeler hakkında Genelkurmay Başkanlığı'na sunduğu 6 Aralık 1913 tarihli raporuna ek raporu.
1936 Atatürk'ün Türk Tarihi Kurumu Başkanlığı'na yazısı: "Viyana Elçisi Bay Cevat Üstün'ün kaleme aldığı "Viyana Seferi" isimli inceleme ile İstanbul Komutanı General Halis Bıyıktay'ın bunun hakkında yazdığı görüş ve düşüncelerini ilişik olarak gönderiyorum. Her iki eserin tetkik ve tenkit edilmek üzere Genelkurmay Başkanlığı'na verilmesini ve alınacak karşılığın iletilmesini temenni ederim. Askerî mütalâalar tenkit edilmelidir." [Kocatürk]
1933 Atatürk'ün beraberinde Kemalettin Sami Paşa olduğu halde Dolmabahçe'den Sakarya motoru ile Suadiye'ye gelerek Paşa'yı bırakması otomobille Kadıköy'e gelerek Kadıköy iskelesinden vapura binip halk arasında Karaköy'e gelişi ve Vali Muhittin (Üstündağ) Bey'le akşam yemeği için Tarabya'da Tokatlıyan'a gidişi.
1931 Atatürk'ün gece Malatya'dan trenle Dörtyol'a hareketi.
Türkiye güzeli Naşide Saffet Hanım Avrupa’nın “güzel göz kraliçesi” oldu.
1925 Ali Bey'in (Çetinkaya) vurduğu Kars mebusu Halit Paşa öldü.
1924 Orduda çiftçi askerlere basit ziraat dersleri verilmesi hakkında kanunun kabulü.
İstanbul’dan kalkan ‘deneme uçağı’ 3 saatte Ankara’ya vardı.
1920 Yenihan isyanı başladı.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubelerine Kafkas bölgesindeki Ermeni ve Gürcü faaliyetleri hakkında bilgi veren telgrafı.
Sadrazam Ali Rıza Paşa'nın vilâyetlere Kuvayi Milliye ve Heyeti Temsiliye aleyhine genelgesi.
1937 Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın Selanik'te Atatürk'ün doğduğu evi ziyareti.
1935 Atatürk'ün öğleye doğru atla bir gezinti yapması akşamüzeri Güneş Kulübü'nün çayını şereflendirmesi.
1934 Atatürk'ün Çankaya'da İngiltere Büyükelçisi Percy Loraine'in güven mektubunu kabulü.
1932 Atatürk'ün akşamüzeri Sakarya motoru ile Boğaziçi'nde bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Malatya'dan Dörtyol'a gelişi ilçede incelemeleri akşam üzeri Adana'ya hareketi.
1927 İzmir'de Eski Eserler Müzesi açıldı.
1924 Hilafetin kaldırılması için karar verildi. Gazi Mustafa Kemal ile İsmet Paşa bu konuda görüştüler.
Atatürk'ün başkanlığında İzmir Orduevi'nde harp oyunlarının açılışı ve Atatürk'ün açış konuşması: "...Arkadaşlar; ehemmiyet ve ciddiyetle ifade ederim ki Türkiye Cumhuriyeti mukaddes tanıdığı bağımsızlık ve egemenliğini savunmada hoşgörülü olamaz." [Kocatürk]
1921 Atatürk'ün Batı cephesinden Ankara'ya dönüşü.
1920 Londra Konferansı'nda İstanbul'un Türklere bırakılması kararı verildi.
Atatürk'ün güney bölgesinde yeni bir düşman taarruzuna karşı alınacak önlemler hakkında ilgili komutanlara yazısı: "...Gelecekte siyasî vaziyet ne olursa olsun Fransızlarla Ermenilerin Maraş civarındaki mağlubiyetlerini tamire çalışacakları şüphesizdir. ...Kuvvetli millî müfrezeler oluşturularak bunların başına en yetenekli arkadaşların atanması."
Atatürk'ün sağlık durumunun yolculuğa imkân vermemesi nedeniyle İstanbul Meclisi Mebusanı'na katılamayacağına dair Doktor Refik (Saydam) Bey tarafından rapor düzenlenmesi. [Kocatürk]
1919 Albay Refet (Bele) Bey'in Atatürk'ü Şişli'deki evinde ziyareti görüşmeleri ve Atatürk'ün bir sözü: "Eğer altına binip Anadolu içlerine girmek istiyorsan ben bir gün senin bu arzunu tatmin ederim." (Kaynaklarda bu görüşmenin tarihi belirtilmemiştir). [Kocatürk]
1917 Atatürk'ün akşam Avusturyalı subaylar şerefine evinde bir ziyafet vermesi.
1935 Atatürk'ün Ege vapuru ile İstanbul'dan Ege'ye doğru yolculuğa çıkması.
1934 Atatürk'ün öğleden sonra Kılıç Ali Bey'in evine gelişi daha sonra Marmara Köşkü'ne gidişi.
1933 Atatürk'ün gece Pera Palas'ta düzenlenen baloyu şereflendirmesi.
1932 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Maslak'a kadar bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Dörtyol'dan Adana'ya gelişi.
1927 Atatürk'ün T.B.M.M.'nde Ankara Belediye Heyeti'ni kabu*lü ve Ankara'nın bayındırlık işlerini görüşmesi.
Atatürk'ün T.B.M.M.'nde Ticaret Odaları Genel Kongresi adına saygılarını ileten heyeti kabulü ve ekonomik mücadelede izlenmesi gereken yol hakkında görüşlerini bildirmesi.
1926 Atatürk'ün Çankaya'da Fransa'nın Suriye Yüksek Komiseri Henri de Jouvenel'i kabulü.
Atatürk'ün Ankara'da Hâkimiyeti Milliye gazetesinin yeni binasının açılış töreninde bulunması.
Milliyet gazetesi çıkmaya başladı.
1925 Türkiye Tayyare Cemiyeti kuruldu.
Tayyare Cemiyeti'nin teşekkülü. Sonraları "Türk Hava Kurumu" adını alacak olan "Türk Tayyare Cemiyeti" kuruldu.
THK Cumhuriyet'in ilanından 16 ay sonra 16 Şubat 1925'de Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk'ün emirleriyle "Türk Tayyare Cemiyeti" adıyla kuruldu. Cemiyet'in kuruluş amacı; Türkiye'de havacılık sanayisini kurmak havacılığın askeri ekonomik sosyal ve siyasal önemini anlatmak; askeri sivil sportif ve turistik havacılığın gelişmesini sağlamak; bütün bunlar için gerekli araç ve gereci hazırlamak; personeli yetiştirmek ve uçan bir Türk gençliği yaratmaktır. Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
1925 Şeyh Sait’e bağlı kuvvetler Genç ilinin merkezi Darahini’yi alarak kasabayı yağmaladı.
1924 Atatürk'ün kendisine şiirlerini gönderen Filorinalı Nazım Bey'e mektubu: "...Cumhuriyetin kuvvetlendirilmesi ve yükseltilmesi hususunda kalem ve fikir sahiplerinin göreceği hizmet tabiîdir ki pek geniş ve etkin olur. Bu yoldaki çalışmaların daima beğenileceği ve takdirle karşılanacağı da şüphesizdir." [Kocatürk]
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber İzmir'de gece Bahribaba Tiyatrosu'nda "Uçurum" adlı temsili seyretmesi.
1922 Başkomutan Atatürk'ün 1901 doğumluların hemen muayeneleri yapılarak silâh altına alınmaları hakkında emri.
1920 2. Anzavur Ayaklanması.
Kuvayı Milliye karşıtı Anzavur yeniden isyan etti.
Anzavur Biga ve yöresinde ikinci kez ayaklanmaya kalkıştı. Eski Edremit Kaymakamı Köprülü Hamdi Bey hapisanede yatan Anzavur'un adamı olan Kara Hasan'ın çetesini yok edince misillemeye girişen Anzavur Biga'da katliama girişti.
Atatürk'ün Burdur Askerlik Şubesi Başkanı'na telgrafı: "Sık sık temasa gelindiği anlaşılan İtalyanlara karşı Kuvayi Milliye'nin hareket ve girişimleri hakkında gerçek bir ağız sıkılığı izlenmesi." [Kocatürk]
Maraş'ın kurtuluşundan sonra şehirde kalan Ermeniler Dahiliye Nezareti'ne telgraf çekerek Fransızlardan yakınarak kendilerine baskı yaparak Türklere karşı saldırmalarını istediklerini belirttiler.
1916 Ruslar'ın Erzurum'u alışı.
Verdun Savaşı'nın başlaması.
Almanlar'ın Douaumont'u alışı.
Petain'in Verdun cephesi komutanı oluşu.
1914 Atatürk'ün Sofya'dan Harbiye Nezareti'ne raporu: "Burada sosyal yaşamımın da bilgi toplamama pek büyük etkisi bulunduğunu açıklamak gereksizdir. Şimdiye kadar ödeneklerimin gönderilmesindeki düzensizlik herhangi bir otelin üçüncü katında bir odaya bağlı kalmak gerekenlerle gerektiği gibi ilişkilerde bulunmaya engel olmaktadır. Bu nedenle önceki isteklerimin göz önüne alınması uygun olur."
1913 (1617) Çanakkale cephesinde bir kısım kuvvetlerin Bahri Sefit Boğazı Kuvayi Mürettebe Komutanı Fahri Paşa komutasında Bolayır Kolordusu adı altında birleştirilmesi (Atatürk kısa süre sonra bu kolordunun Kurmay Başkanlığı'na atanmıştır.
1936 Aralarında Urfa mebusu Ali Faik Ursavaş'ın da bulunduğu Atatürk'e suikast girişiminden dolayı yargılanan 8 kişi beraat etti.
1935 Atatürk'ün saat 16.30'da Ege vapurundan Zafer destroyerine geçişi ve Alanya yönünde hareketi.
1931 Atatürk'ün Adana'da Valiliği Cumhuriyet Halk Partisi Merkezi'ni Belediye'yi ziyaretleri daha sonra Türkocağı'nda konuşması: "Milliyetin çok belirgin niteliklerinden biri dildir. Türk milletindenim diyen insan her şeyden evvel ve mutlaka Türkçe konuşmalıdır. Türkçe konuşmayan bir insan Türk kültürüne topluluğuna bağlılığını iddia ederse buna inanmak doğru olmaz!"
Atatürk'ün akşamüzeri Adana'dan Konya'ya hareketi.
1930 İstanbul'da Türk Gazeteciler Birliği kuruldu.
1926 Yurttaşlar Yasası Türk Medeni Kanunun T.B.M.M.'de kabul edildi.
Hukuksal düzenin çağdaş bir yapıya kavuşması yolunda en önemli adım;
İsviçre Medeni Kanunu'nu esas alan kanunla kişi aile miras ve eşya hukuku yeniden düzenlendi. Bu kanunla Türk vatandaşları arasında din dil ırk ve mezhep ayrımı sona erdi.
1926 New civil code (based on the Swiss code) is adopted effective October 4.
New civil code enacted: women gain equal civil rights.
1925 Aşar (ondalık) vergisinin kaldırılması.
Osmanlı toprak sisteminden kalan ‘Aşar Vergisi’ kaldırıldı.
Osmanlı döneminden kalma ve esası köylünün ürününün belirli bir bölümünü ayni vergi olarak devlete vermesi temeline dayanan aşar vergisi kaldırıldı. Böylece köylü ağır bir yükten kurtuldu.
1923 Gazi Mustafa Kemal'in İzmir'de ilk Türkiye İktisat Kongresi'ni açması. 1923 İzmir'de iktisadi sorunları tartışmak tüccar esnaf köylü ve işçilerin yeni ekonomik yapı içindeki işlevlerini belirlemek amacıyla Birinci Türkiye İktisat Kongresi toplandı.
Kongrede Mustafa Kemal İktisat Vekili Mahmut Esat Bey (Bozkurt) ile kongre başkanlığına seçilen Kazım Karabekir birer konuşma yaptı.
İzmir İktisat Kongresi başladı.
Atatürk'ün İzmir'de toplanan "Türkiye İktisat Kongresi"ni açış konuşması: "...Yeni Türkiyemizi lâyık olduğu düzeye eriştirebilmek için mutlaka ekonomimize birinci derecede önem vermek zorundayız. Çünkü zamanımız tamamen bir ekonomi devresinden başka bir şey değildir. ...Kılıç ile zaferler kazananlar sapanla zaferler kazananlara mağlup olmaya ve netice olarak yerlerini onlara vermeye mecburdur. ...Siyasî askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz az zamanda söner. ...Ekonomi demek her şey demektir yaşamak için mutlu olmak için insan varlığı için ne lazımsa onların hepsi demektir. Ziraat demektir ticaret demektir çalışma demektir her şey demektir."
1923 Economic Congress in Izmir is held.
1921 Bekir Sami Bey başkanlığındaki T.B.M.M. heyetinin Roma'ya varışı ve Bekir Sami Bey'in İtalya Dışişleri Bakanı Kont Sforza ile görüşmesi.
1920 İstanbul Osmanlı Mebuslar Meclisi kabul ettiği Misakı Millî Beyannamesi'nin basında yayınlanmasını ve bütün yabancı parlamentolara bildirilmesini kararlaştırdı. Misakı Millî Beyannamesi 17 Şubat 1920 tarihinde Edirne Milletvekili Mehmet Şeref (Aykut) Bey’in bir önergesinin kabulü ile Mecliste okunmuş oybirliği ile benimsenmiştir. Ayrıca kabul edilen nihai metin basına dağıtılacak ve dünya parlamentolarına bildirilecekti.
Atatürk'ün Sadrazam Ali Rıza Paşa'nın millî örgüt aleyhindeki 14.2.1920 tarihli genelgesi nedeniyle Müdafaai Hukuk Cemiyeti örgütüne genelgesi: "...Yaşam ve varlığını sürdürme esasından ibaret olan millî teşkilâtın vatanın her köşesinde geniş ve kapsamlı bir şekilde örgütlenmesine önceki gibi devam edilmesini bütün Merkez Heyetlerinden bir kere daha rica ederiz."
Atatürk'ün Osmanlı Meclisi Mebusan Başkanlığı'na sağlık durumunun elverişsizliği sebebiyle İstanbul'a gelemediğini bildiren telgrafı: "Hastalığım sebebiyle bugünlerde hareketime imkân yoktur izinli sayılmamı rica ederim." (Bu telgrafın İstanbul'a ulaşmasını takiben Meclis Umumî Heyeti'nce izinli olduğu kabul edilmiştir).
1918 A British force under General Lionel Dunsterville departed Baghdad on January 27th to gain control of the oilrich Caspian region of western Persia. General Dunsterville's objectives were to stiffen the Georgian and Armenians against the Turks and block a possible German offensive from the Ukraine. The British occupied Enzeli on February 17th and Kirmanshah on February 25th. The Bolsheviks at Baku however threatened the British position and General Dunsterville was forced to withdraw to Hamadan in Persia. By the summer and bolstered by reinforcements the British resumed their offensive occupying Baku on August 4th after the overthrow of the Bolshevik government on July 26th.
1917 Atatürk'ün Başkomutanlık Vekâleti'nce Hicaz Kuvvei Seferiye Komutanlığı'na atanması ve acele hareketinin emredilmesi. (Atatürk Arabistan ve Medine cephesinde oluşturulması düşünülen bu kuvvet komutanlığına Ordu Komutanı yetkisiyle fakat 4. Ordu Komutanlığı emrinde olmak üzere atanmıştı).
1916 Doğu cephesinde Rusların Muş'u işgali.
1913 (1617) Çanakkale cephesinde bir kısım kuvvetlerin Bahri Sefit Boğazı Kuvayi Mürettebe Komutanı Fahri Paşa komutasında Bolayır Kolordusu adı altında birleştirilmesi (Atatürk kısa süre sonra bu kolordunun Kurmay Başkanlığı'na atanmıştır.
1913 (1718) Atatürk ve Fethi (Okyar) Bey'in Başkomutan Vekili Ahmet İzzet Paşa'ya beraber imzalayarak sundukları Bulgarlara taarruz ile Trakya ve Edirne'nin kurtarılması hakkında harekât plânı önerisi. (Bir sureti de Sadrazam ve Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'ya sunulan bu plân gerçekçi olmasına rağmen Harbiye Nezareti ve Başkomutanlıkça uygulanmamış sonunda olaylar Edirne'nin düşüşüne uzanmıştır.).
Atatürk ve Fethi Bey bugün ayrı birer yazı ile kuvvetleriyle Gelibolu'ya nakledilen Hurşit Paşa komutasında çalışamayacakları gerekçesiyle istifalarını da bildirmişlerdir.
1952 Türkiye Kuzey Atlantik Paktı’na (NATO) resmen katıldı.
1934 İstanbul Üniversitesi’ne bağlı Dil Mektebi açıldı.
1935 Atatürk Evi Müzesi (Alanya)
Müze Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün 18 Şubat 1935'te Alanya'ya yaptığı ziyaret sırasında bir süre kaldığı evdir. Ev sahibi Tevfik Azakoğlu tarafından Kültür Bakanlığı'na bağışlanarak 1987 yılında müze haline getirilmiştir. 19. yüzyıl Türk mimarisinin özelliklerini yansıtan bahçe içinde üç katlı binanın giriş katında Atatürk'ün kişisel eşyaları fotoğraflar Atatürk'ün Alanyalılara gönderdiği telgraf ve diğer tarihi belgeler sergilenmektedir. Üst katın odaları ise geleneksel bir Alanya evinin etnografik eşyalarıyla donatılmıştır.
Atatürk'ün Zafer destroyeri ile sabah saat 8.00'de Alanya'ya gelişi karaya çıkıp kısa bir dinlenmeden sonra destroyere dönerek Antalya'ya hareketi.
Atatürk'ün Zafer destroyeri ile saat 13.30'da Antalya'ya gelişi ve coşkun şekilde karşılanışı.
Atatürk'ün Zafer destroyerinin hatıra defterine yazdıkları: "...Zafer içinde geçirdiğimiz saatlerin hatırası unutulmayacaktır." [Kocatürk]
Bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair kanunun yayınlanması.
1932 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Büyükdere Aksaray ve Fatih taraflarında bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Adana'dan Konya'ya gelişi.
1929 Darülfunun'da hocalar Köprülüzade Fuat Bey başkanlığında toplanarak bilimsel terimleri Türkçeleştirme çalışmalarına başladı.
1926 Erzurum Belediye Başkanı Nafiz (Dumlu) Bey'in Atatürk'ü ziyareti ve Erzurumlular tarafından satın alınarak Atatürk'e hediye edilen Erzurum'a ilk gelişlerinde kaldıkları evin anahtarlarını kendisine teslimi.
Atatürk'ün gece Ankara Kulübü'nde düzenlenen elçilerin de katıldığı baloyu şereflendirmesi.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber gece trenle İzmir'den Ankara'ya hareketi.
1922 Kâzım Karabekir'in Atatürk'e uzmanlardan kurulu ikinci bir meclis teklif eden telgrafı.
1921 Ali Fuat Paşa'nın Moskova'ya varışı. Sovyet elçisi Budu Minivani'nin Ankara'ya gelişi.
Yusuf Kemal Bey (Tengirşenk) ile Rıza Nur Bey'in bulunduğu Türk delegasyonu yardım anlaşması için Moskova'ya vardı.
Londra'ya giden Türk heyeti Roma'da eski Maliye Nazırı Cavit Bey ile görüştü.
1920 Milli Misak İstanbul Meclisi'nce yayımlandı.
1920 Anzavur'a bağlı kuvvetler eski Edremit kaymakamı Hamdi Bey'i yakalayarak öldürüp cesedini Biga'da teşhir ettiler.
1917 4. Ordu Komutanı Cemal Paşa'nın Atatürk'e mümkün olan süratle hareketini ve beraberinde bir Kurmay Başkanı getirmesini tavsiye eden telgrafı.
1916 Atatürk'ün Edirne Sultan Selim Camii'nde cuma namazı kılışı ve 12. Tümen'in okutturduğu mevlitte bulunuşu.
Doğu cephesinde Erzurum'un Ruslar tarafından işgali.
1938 Atatürk'ün Ankara'dan İstanbul'a gelen İsmet İnönü'yü kabulü. (İsmet İnönü Atatürk'ün daveti üzerine bir hafta kadar Dolmabahçe Sarayı'nda misafir olarak kalmış 24 Şubat 1938 günü onunla beraber trenle Ankara'ya hareket etmiştir). [Kocatürk]
İçişleri Bakanı ve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreteri Şükrü Kaya'nın halkevlerinin 6. kuruluş yıldönümü nedeniyle Atatürk'e telgrafı: "Yarattığınız büyük idealler içinde çalışarak gösterdiğiniz yüksek hedefe bir an evvel varmak isteyen halkevleri bugün 6. yıldönümünü coşku ile kutladılar. Bu güzel vesile ile de Büyük Şeflerine inan ve bağlılıklarını bir daha coşku ile tekrarladılar."
1937 Atatürk'ün saat 12.00'de Florya'ya gidişi öğle yemeğini burada yedikten sonra akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1936 Atatürk'ün saat 12.00'de otomobille Maslak'a kadar bir gezinti yapması öğle yemeğini Pera Palasla yedikten sonra akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1935 Atatürk'ün Antalya'da bir gezinti yapması ve saat 22.30'da Ege vapuru ile Taşucu'na hareketi.
1934 Atatürk'ün Çankaya'da Yang Şiyeh başkanlığındaki Çin Askerî Heyeti'ni kabulü.
1932 "Halkevleri" açıldı.
Cumhuriyet'in siyasal ve kültürel ideolojisini halka benimsetmek ve yaymak amacıyla Halkevleri kuruldu. Feshedilen Türk Ocakları'nın işlevini de yüklenmesi düşünülen Halkevleri'nin amacını CHP Genel Sekreteri Recep Peker; "ulusu katılaştırmak sınıfsız katı bir kitle haline getirmek" biçiminde açıkladı.
1932 People's Houses opened.
1928 Atatürk'ün Yahya Kemal (Beyatlı) Bey'e "Yahya Kemal Beyefendiye" ithafını taşıyan resmini armağan edişi.
1923 Atatürk'ün Uşak'a gelişi Lâtife Hanım'la beraber trenden inerek Hükümet Konağı'nı ziyareti konak balkonundan halka hitabı daha sonra Türkocağı'na gelişi ve söyledikleri: "...Eğer mensup olduğum milletin şanı şerefli varsa ben de şanlı ve şerefliyim. Aksi takdirde içinizden herhangi bir adam çıkar da şan şeref arkasından koşar ve benzersiz olmak isterse biliniz ki başınıza belâdır belâdır! Millet bu gibilere asla izin vermemelidir!"
İzmir'den trenle Ankara'ya dönmekte olan Atatürk'ün Lozan'dan dönen İsmet Paşa ile Eskişehir'de buluşma ve görüşmesi.
1920 Müttefiklerin tehdit ültimatomları İstanbul Hükümeti'nce yayımlandı.
Sadrazam Ali Rıza Paşa ile Dahiliye ve Bahriye nazırlarının İstanbul'da "Felahı Vatan Grubu" toplantısına gelmeleri ve sadrazamın Kuvayı Milliye aleyhine konuşması.
Harbiye Nazırı Fevzi (Çakmak) Paşa'nın kolordu komutanlarına gönderdiği "İtilâf Devletleri'nin hoşnutsuzluğunu doğuracak hareketlerden kaçınılmasıyla ilgili" genelgesinin bir suretini telgrafla Atatürk'e gönderişi: "...Sadrazam Paşa Hazretleriyle görüşerek şu önemli anımızda mevcudiyetimizden memnun olmayan düşmanlarımıza memleketimizin dahilinde şikâyetler doğuracak vesileler bırakmış olmamak için siz kardeşimize de esasen daima esirgememekte bulunduğunuz kıymetli yardımlarını ricaya karar verdik." [Kocatürk]
1919 Karadeniz Bölgesindeki Rum faaliyetlerine karşı Samsun'da "Karadeniz Türkleri Müdafaai Hukuk Cemiyeti"nin kuruluşu.
Hükümet almış olduğu bir kararla kapatılan gazetelerin yerine yenilerinin çıkmasını yasakladı.
1918 19 Şubat 1918 Tarihinde Almanya İmparatoru tarafından Birinci Rütbe'den Kılıçlı Cordon de Prusse Nişanı verilmiştir.
Kaynak: Atatürk'ün Özlük Dosyası
1915 İngiliz ve Fransız harp gemilerinin Çanakkale Boğazı'nın giriş tabyalarını topa tutması ve karaya asker çıkarma girişimi (bombardıman aralıklarla 7 Mart'a kadar sürecektir).
1915 The Gallipoli Campaign begins. Allied warships shell Dardanelles.
Unsuccessful British and French Allied naval attack on the Dardanelles.
This was the first allied attempt to force a passage through the Dardanelles and attack the heart of the Ottoman Empire. Its failure ultimately led to the illfated Gallipolli campaign.
Admiral Sir Sackville Carden's naval attack on the Dardanelles commences (the second attack is conducted on February 25 and is similarly unsuccessful).
The first attack on the Dardanelles begins when a strong AngloFrench task force bombards Turkish artillery along the coast.
The combined British and French fleet consisted of the new battleship Queen Elizabeth 3 battlecruisers 16 predreadnought (including four French vessels) 4 cruisers 18 destroyers 6 submarines 21 trawlers plus the seaplane carrier Ark Royal.
Pounding the outer fortresses Cape Helles and Kum Kale from longrange on 19 February the British and French attack proved ineffective in the face of an efficient Turkish defensive system and poor Allied gunnery although greater damage was inflicted than the bombarding naval forces realised.
1913 Başkomutan Vekili Ahmet İzzet Paşa'nın Atatürk ve Fethi (Okyar) Bey'in imzalarını taşıyan 17/18 Şubat 1913 tarihli raporu görüşlerini bildiren bir yazı ile Sadrazam ve Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'ya sunması
1939 Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayınladığı ‘İlköğretim’ dergisinin ilk sayısı çıktı.
1936 Atatürk'ün akşam İsmet İnönü ve Tevfik Rüştü Aras'la beraber Pera Palas'a gidişi.
1935 Atatürk'ün Ege vapuru ile Taşucu'na gelişi buradan Silifke'ye gidişi ve tekrar Taşucu'na dönüşü.
1932 Atatürk'ün akşamüstü motorla Boğaziçi'nde bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Konya'da incelemeler yapması ve Başbakan İsmet Paşa'ya müzeler eski sanat ve uygarlık eserlerinin korunması hakkında telgrafı: "...Memleketimizin hemen her tarafında emsalsiz defineler halinde yatmakta olan eski uygarlık eserlerinin ilerde tarafımızdan meydana çıkarılarak bilimsel bir şekilde korunma ve tasnifleri ve geçen devirlerin sürekli ihmali yüzünden pek harap bir hale gelmiş olan âbidelerin korunmaları için müze müdürlüklerinde ve kazı işlerinde kullanılmak üzere arkeoloji uzmanlarına kesin lüzum vardır. Bunun için Millî Eğitim Bakanlığı'nca dışarıya öğretime gönderilecek öğrenciden bir kısmının bu şubeye ayrılması uygun olacağı fikrindeyim."
1930 Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu TBMM’de kabul edildi.
1928 Atatürk'ün gece Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü (Araş) ve eşinin verdiği resepsiyonu şereflendirmesi.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım ve İsmet Paşa'yla beraber Ankara'ya gelişi.
Atatürk'ün öğleden sonra Vekiller Heyeti toplantısına başkanlık edişi.
1920 Atatürk'ün Talât Paşa'nın Berlin'den gönderdiği 22 Aralık 1919 tarihli mektubuna cevabı.
Atatürk'ün Harbiye Nazırı Fevzi (Çakmak) Paşa'nın 19.2. 1920 tarihli telgrafına cevabı: "...Millî mevcudiyetimizin korunması ve hayat ve bağımsızlığımızın kurtarılması zaruretlerinden doğan Kilikya İzmir millî cephelerinde milletimizin şimdiye kadar döktüğü kan yaşamak hususundaki tarihî kararının büyüklük derecesini ispata kâfi olduğundan millî emellere uygun bir barışa kuvuşacağımızı ümit ettirmektedir. Memlekette tabiî huzurun meydana gelişi ancak böyle bir barışa kavuşmakla mümkün olacaktır." [Kocatürk]
1919 20. Kolordu Komutanlığı'na atanan Ali Fuat Paşa'nın Anadolu'ya hareketinden önce Atatürk'ü Şişli'deki evinde ziyareti (Kaynaklarda bu ziyaretin tarihi belirtilmemiştir. 20 Şubat 1919 tarihi olayların seyrine uygun düşmektedir). [Kocatürk]
1917 Atatürk'ün akşam davet üzerine Avusturyalı subayların düzenlediği yemekte bulunması.
1914 İstanbul'da ilk elektrikli tramvay sefere başladı.
1913 Mahmut Şevket Paşa'nın Ahmet İzzet Paşa'nın yazısı üzerine durumu yerinde incelemek ve komuta zincirindeki anlaşmazlığı gidermek amacıyla İstanbul'dan Gelibolu'ya gelişi burada Hurşit Paşa ve Enver Bey ile daha sonra Bolayır'a geçerek Fahri Paşa Fethi Bey ve Atatürk'le görüşmesi.
1938 Atatürk'ün halkevlerinin 6. kuruluş yıldönümü nedeniyle kendisine gönderilen telgraflara Anadolu Ajansı aracılığıyla açık teşekkürü.
1935 Fransız misyonerlerinin işlettiği bazı okullar millileştirildi.
Atatürk'ün Ege vapuru ile Taşucu'ndan Mersin'e gelişi karaya çıkmaksızın saat 18.00'de Fethiye yönünde hareketi.
1931 Atatürk'ün Konya'da Âsarı Atika (Eski Eserler) ve Mevlâna Müzelerini ziyareti incelemelerde bulunması ve Mevlâna Müzesi hatıra defterine yazdıkları: "Bilgi eseri olduğu anlaşılan tertip ve intizamdan çok memnun oldum."
1927 Atatürk 21 Şubat 1927 (ve 24 Mart 1923)'de Time Dergisi'ne kapak oldu.
1927 Mustafa Kemal Pasha is selected for the cover of Time Magazine and appears on the February 21 1927 issue (he was also previously selected for the cover of Time Magazine and appeared on the March 24 1923 issue).
1925 Şeyh Sait’e bağlı kuvvetler Kıs ovasında hükümet kuvvetleriyle çarpıştı.
Bazı doğu illerinde sıkıyönetim ilan edildi.
Atatürk'ün Çankaya'da İsmet Paşa ile Şeyh Sait İsyanı'na karşı alınacak önlemler hakkında görüşmesi.
Atatürk'ün başkanlığında akşam Çankaya'da Cumhuriyet Halk Partisi Başkan Vekili ismet Paşa Başvekil Fethi Bey Meclis Başkanı Kâzım (Özalp) Paşa'nın katılmasıyla bir toplantı yapılarak Şeyh Sait isyanı ve alınacak önlemlerin görüşülmesi.
Atatürk'ün başkanlığında gece Vekiller Heyeti toplantısı ve doğu illerinin bir kısmında "sıkıyönetim" ilânı.
1921 İkinci Londra Konferansı'nın açılışı (Sona erişi 12 Mart 1921).
Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenen Londra Konferansı başladı. Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Atatürk'ün Anayasa'nın 7. maddesinin değiştirilmesine dair kanun teklifi münasebetiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "Efendiler Anayasamız milletin tamamiyle arzularını ve Meclis'in mahiyetini ve gerçek şeklini gösterir bir kanundur. Bu kanun mevcut olmasaydı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin esas mahiyeti hakkında dünyaca hiçbir kesin fikir edinilmemiş bulunacaktı ve düşmanlarımız buna çalışmışlardır."
Atatürk'ün Gürcistan ve Ermenistan arasında başgösteren harp ve Kafkasya durumu hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumundaki görüşmeler esnasında konuşması. [Kocatürk]
1921 ( 21 February—12 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 Atatürk'ün İstanbul'da bulunan Rauf (Orbay) Bey'e yazısı: "...Hükümete karşı kesin bir vaziyet almak zamanı gelmiştir. Sadrazam'a ve Dahiliye Nazırı'na açıkça söylemek gerekir ki Kuvayi Milliye sonuca kadar faaliyetine devam edecektir!"
Atatürk'ün Sadrazam Ali Rıza Paşa'nın millî örgüt aleyhindeki 14.2.1920 tarihli genelgesi nedeniyle Harbiye Nazırı Fevzi (Çakmak) Paşa'ya telgrafı: "...Memleketimizin işgal edilmiş parçalarından düşmanların çekildiğini görmeden veya hiç olmazsa çekileceğine tam kanaat hasıl olmadan yerine getirilmeyen vaatlere gereğinden fazla önem vererek memleket talihinin yegâne dayanak noktası bulunan Kuvayi Milliye'yi dağıtmaya yönelik girişimlerin tarihî sorumluluk derecesini Sadrazam Paşa Hazretlerinin lütfen etraflıca düşünmelerini rica ederim. Hükümetin Kuvayi Milliye'yi ortadan kaldırma taraftarı olduğunu bir an bile hatırımıza getirmek istemediğimizden siyaset gereğidir diye uygulanacak tedbirlerde her şeyden evvel Kuvayi Milliye'nin dokunulmazlığını düşünmenin vatanın yüksek menfaatleri gereği olduğu görüşündeyiz." [Kocatürk]
1917 Atatürk'ün Şam'a gitmek üzere sabah saat 10.00'da otomobille Diyarbakır'dan ayrılışı.
1916 Atatürk'ün Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey'le harita üzerinde Trakya'daki yeni sınır göz önüne alınarak harekâtı harbiyenin seyir şekli hakkında görüşmesi.
1913 Atatürk ve Fethi (Okyar) Bey'in Mahmut Şevket Paşa'ya müşterek mektupları:
"Buradan alınacaksak Fahri Paşa ile beraber alınmamızın en iyi çare olacağı."
LONDRA KONFERANSI
T.B.M.M Sevr Antlaşması'nı kabul etmemiş İtilaf Devletleri'ni yurttan çıkarmak için harekete geçmişti. TBMM Milli Mücadele sırasında Güneyde Fransızlara karşı başarılı olmuş Türk Sovyet görüşmelerini başlatmış Yunan ilerleyişini durdurmuştu. I. İnönü Zaferi de kazanılınca İtilaf Devletleri Sevr Antlaşmasında bazı değişiklikler yapmak üzere Yunanistan ve Türkiye'nin de katıldığı bir konferansın 23 Şubat 1921'de Londra'da yapılmasına karar verdiler.
Fakat TBMM'ni tanımadıkları için konferansa yalnızca Osmanlı Hükümetini davet ettiler. Mustafa Kemal'in de konferansa delege olarak katılabileceğini ya da bir temsilci yollayabileceğini Osmanlı Hükümeti'ne bildirdiler. Osmanlı Hükümeti de itilaf devletlerinin bu önerisini TBMM Başkanı Mustaf Kemal Paşa'ya iletti. Ancak TBMM bu teklifi kabul etmedi ve çağrılmadığı bir konferansa katılamayacağını bildirdi. Bunun üzerine İtilaf Devletleri İtalya'nın aracılığı ile TBMM'ni resmen Londra Konferansı'na çağırdı. Konferans 23 Şubat'ta Londra'da açıldı. İtilaf Devletleri Sevr Antlaşması'nda küçük değişiklikler yapmak istediler. Türk delegeler buna şiddetle karşı çıktılar.
Sadrazam Tevfik Paşa söz sırası kendisine gelince "Ben sözü Türk Milletinin gerçek temsilcisi olan Türkiye Büyük Millet Meclisi Başdelegesine bırakıyorum" diyerek konuşma yetkisini Bekir Sami Bey (Kunduh)'e bıraktı. Bunun üzerine İtilaf devletleri her türlü görüşmeyi TBMM heyetiyle yaptı. TBMM delegeleri Misakı Milli'ye dayanarak Sevr Antlaşması'nı hiçbir şekilde kabul etmediklerini dile getirdiler. Şiddetli tartışmalardan sonra konferans sonuç alınamadan dağıldı. Bekir Sami Bey konferansın dağılmasından sonra savaş esirlerinin karşılıklı geri verilmesi ile ilgili olarak 11 Martta Fransızlarla 12 Martta İtalyanlarla ve 16 Martta İngilizlerle ayrı ayrı antlaşmalar imzaladı. TBMM tarafından onaylanmayan bu antlaşmalar hiçbir zaman yürürlüğe girmedi. Konferans sonuç alınamamasına rağmen İtilaf Devletleri'nin TBMM'ni tanımaları açısından diplomatik bir başarıydı.
Kaynak: ataturk.net/mmuc/londra.html
1938 Atatürk'ün halkevlerinin 6. kuruluş yıldönümü nedeniyle İçişleri Bakanı ve C.H.P. Genel Sekreteri Şükrü Kaya'nın 19 Şubat 1938 tarihli telgrafına cevabı: "Kültür alanındaki gelişmemizde önemli bir vazife gören halkevlerinin yıldönümü münasebetiyle gönderdiğiniz telgraftan çok duygulandım. Teşekkür eder ve halkevlerine bilinçli ve ışıklı çalışmalarında başarılar dilerim." [Kocatürk]
1935 Atatürk'ün Ege vapuru ile saat 20.35'de Fethiye'ye gelişi.
1933 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Beyazıt ve Şişli taraflarında bir gezinti yapması.
1932 Atatürk'ün George Washington'un 200. doğum yıldönümü nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Hoover'e telgrafı.
Atatürk'ün akşamüstü otomobille Fatih Edirnekapı ve Şişli taraflarında bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Konya Orduevi'nde konuşması: "...Bütün tarih bize gösteriyor ki milletler yüksek amaçlarına erişmek istediği zaman bu atılımları karşısında üniformalı çocuklarını bulmuşlardır. Tarihin bu genelliği içinde yüksek bir istisna bizim tarihimizde Türk tarihinde görülür. Bilirsiniz ki Türk milleti ne vakit yükselmek için adım atmak istemişse bu adımların önünde daima baş olarak daima yüksek millî ideali gerçekleştiren hareketlerin önderi olarak kendi kahraman çocuklarından oluşan ordusunu görmüştür!"
1926 Atatürk'ün akşam Fransız Büyükelçisi Albert Sarraut tarafından Fransız Elçiliği'nde şerefine verilen çay ziyafetinde bulunması.
Atatürk'ün Erzurum Belediye Başkanı Nafiz ve Erzurum Meclisi Umumî üyesi Tevfik Beyleri Ankara'da kabulü ve ziyaretçilerin Erzurum'un Türk İnkılâbı'na bağlılığını belirtmeleri.
1924 Atatürk'ün İzmir'de düzenlenen harp oyunlarının sona erişi nedeniyle komutanlara hitaben konuşması: "...Benim için ordumuzun kıymetini ifadede ölçü şudur: Türk ordusunun bir birliği eşitini mutlaka mağlup eder; iki mislini durdurur ve tespit eder. Şimdilik bundan fazlasını istemiyorum. Çünkü fazlasını milletimizin yaradılıştan sahip olduğu cengâverlik zaten temin etmektedir."
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber İzmir'den Ankara'ya hareketi.
1921 (21 Şubat 2 Mart) Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
1921 (21 February 2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 Müttefik ültimatomlarına karşılık olmak üzere Mustafa Kemal Paşa İstanbul Hükümeti'ne cevap verdi.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti örgütüne bağımsızlık savaşı uğrunda gösterilen birlik ve beraberliğin sonuna kadar sürdürülmesini isteyen genelgesi.
1919 Maraş'ın İngilizler tarafından işgal edilmesi.
1916 Başkomutanlık Vekâleti'nin karargâhı Çorlu'da bulunan 2. Ordu'yu Doğu bölgesine nakletme kararı.
1937 Atatürk'ün Halkevlerinin 5. kuruluş yıldönümü nedeniyle kendisine gönderilen saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "...Halkevlerine başarılar dilerim."
Atatürk'ün öğleden sonra motorla Boğaziçi ve Haliç'te bir gezinti yapması akşamüzeri Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1935 Atatürk'ün Ege vapuru ile Marmaris'e gelişi.
1934 Hızla örgütlenmesini genişleten Halkevleri'nin 2. Kuruluş Yılı kutlandı.
1932 Atatürk'ün akşam Elhamra Sineması'nda film izlemesi daha sonra Pera Palas'a gidişi ve geç saatte Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1924 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber İzmir'den Ankara'ya dönüşü.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanımla beraber öğleden evvel Çankaya'da komşularını ziyaret etmeleri öğleden sonra şehre inerek Hariciye Vekâleti'nde İsmet Paşa'yı ziyaretleri buradan yaya olarak ve Millet Bahçesi'ni dolaşarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gelişleri daha sonra Genelkurmay Dairesi'ne giderek Fevzi Paşa'yı ziyaretleri saat 17.30'da Çankaya'ya dönüşleri. [Kocatürk]
1922 Yunanistan başbakanı Gunaris Türklerin silahlandığını kendilerinin ekonomik açmazlara düşebileceğini bu nedenle yardıma ihtiyaçları olduğunu Lord Curzon'a bildirdi.
1921 Sevr Antlaşması’nın değiştirilmesi için Londra’da toplanan konferans bir anlaşmaya varamadan dağıldı.
Londra Konferansı'nda Osmanlı Delegesi Sadrazam Tevfik Paşa'nın söz hakkını T.B.M.M. delegelerine bıraktığını ifadesi Gürcülerin çekilmesi ve onayıyla Ardahan ve Artvin'in Doğu Cephesi kuvvetleri tarafından geri alınışı.
Sadrazam Tevfik Paşa devletin tek temsilcisinin Ankara delegasyonu olduğunu söyleyerek sözü Bekir Sami Bey'e bıraktı. Bekir Sami Bey'in tek temsilcinin kendilerinin olduğunu söylemesine rağmen Llyod George her iki tarafı da dinleyeceklerini söyledi.
1921 (21 February 2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 Atatürk'ün İstanbul hükûmetinin Kuvayi Milliye aleyhindeki hareket ve girişimleri hakkında Kâzım Karabekir'e telgrafı.
İngiliz Yüksek Komiseri Amiral J. de Robeck'in Lord Curzon'a yazısı: "...Anadolu'daki bütün hareketler Mustafa Kemal Paşa tarafından millî hareketin parçaları olarak tertiplenmektedir. ...Bizim aldığımız kararlara hürmet etmeyen yegâne halk Türk halkıdır."
1919 Samsun'da Rum tehlikesine karşı faaliyete geçen "Karadeniz Türkleri Müdafaai Hukuk Cemiyeti"nin Tokat şubesinin kuruluşu.
XX. Kolordu Komutanlığına atanan Ali Fuat Paşa'nın İstanbul'dan Konya'ya hareketi.
1908 Atatürk'ün General Litzmann'dan çevirdiği "Takımın Muharebe Talimi" adlı askerî eğitimle ilgili kitabın Selanik'te yayımlanması. (Bu kitabın basım tarihi bazı kaynaklarda 1909 olarak gösterilmiştir: Erden s.11; K.A.M.M.T. s.617; İ.A. s.721; A.H.E. s.29; A.Y. s.20).
1955 Bağdat’ta Türkiye ile Irak arasında karşılıklı işbirliği antlaşması (CENTO) imzalandı.
1938 Atatürk'ün İsmet İnönü ile beraber akşam trenle İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1935 Atatürk'ün Ege vapuru ile Marmaris'ten İstanbul'a hareketi.
1933 Atatürk'ün Ankara Halkevi'ndeki söylevini radyodan dinledikten sonra Başbakan İsmet Paşa'ya telgrafı: "Halkevi'nde yaptığınız konuşmayı zevkle dinledim. Tebrik ve teşekkür ederim. Necip Ali Bey'in demeç ve açıklamasından da çok memnun oldum. Kendisini tarafımdan takdir ve taltif buyurmanızı rica ederim."
1927 Atatürk'ün Ankara Palasla "Çocuk Esirgeme Kurumu" balosunu şereflendirmesi.
1926 Atatürk'ün Çankaya'da Afganistan Elçisi Gulam Ceylâni Han'ın güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1925 Şeyh Sait’e bağlı kuvvetler Elazığ’ı ele geçirdi.
Şeyh Sait'in adamları Genç Maden Siverek Ergani ve Varto'dan sonra Elazığ'ı da ele geçirdi.
Atatürk'ün yeni kurulan Türk Tayyare Cemiyeti'ne tebrik ve başarı telgrafı: "...Cemiyetinize hayırlı çalışmalarında yardım benim için haz ve övünç sebebidir. Kurucularını tebrik eder cemiyetin hedefine doğru sürat ve başarı ile ilerlemesini temenni ederim." [Kocatürk]
1922 Elazığ'da Milli Mücadele yanlısı "Satveti Milliye" adlı gazete çıkmaya başladı.
1921 (21 Şubat 2 Mart) Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
1921 (21 February 2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti örgütüne kuruluşun önemi ve gereği üzerinde köylülerin uyarılmasını isteyen genelgesi.
1919 Harbiye Nazırı Ömer Yaver Paşa'nın Atatürk'e hazerî kadroda ordu komutanı olması sebebiyle yaverlerinin alındığını bildiren yazısı.
1918 Trabzon düşman işgalinden kurtuldu.
1917 Atatürk'ün Diyarbakır'dan Halep'e gelişi Baron Oteli'ne inişi.
1910 Sanayii Nefise Mektebi'nin (Güzel Sanatlar Okulu) kurucusu ressam ve müzeci Osman Hamdi Bey öldü
1938 Atatürk'ün İsmet İnönü ile beraber İstanbul'dan Ankara'ya Gelişi.
Atatürk'ün Çankaya'da Yunanistan Başbakanı ve Balkan Antantı Konseyi Başkanı General Metaxas Yugoslavya Başbakanı Stoyadinoviç ve Romanya Dışişleri Müsteşarı Commen'i ayrı ayrı kabulü ve görüşmesi.
1935 Atatürk'ün Ege vapuru ile Çanakkale'den geçerek gece İstanbul'a gelişi ve Dolmabahçe'ye çıkışı.
1934 Atatürk'ün akşamüzeri Salih (Bozok) Bey'in evine uğrayışı daha sonra Ankara Halkevi'ni ziyareti.
1933 İstanbul'da VagonLi (Yataklı Vagonlar) Şirketi'nin Beyoğlu şubesi önünde toplanan öğrenciler şirket yönetimini şirkette çalışan bir Türk memura Türkçe konuştuğu için işten uzaklaştırma cezası verdiği gerekçesiyle protesto etti.
1925 Hıyaneti Vataniye Kanunu’nda “Dinin politikaya alet edilemeyeceği ve bu suçun da vatan hıyaneti sayılacağı”na ilişkin değişiklik yapıldı.
1923 Atatürk'ün Çankaya'da "Chicago Tribune" muhabirini kabulü.
1921 (21 Şubat 2 Mart) Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
1921 (21 February 2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 Atatürk'ün bazı komutanlarla İstanbul'da Rauf (Orbay) ve İsmet (İnönü) Beylere iç ve dış siyaset hakkında düşüncelerini açıklayan ve onlardan da görüş isteyen yazısı: "Hükümet Merkezi milleti her vesile ile kuvvetten düşürecek yabancı tekliflerini derhal kabul ve gereğine girişmektedir. Muhaliflerin eylemli girişimlerine mâni olmak şöyle dursun Kuvayi Milliye'nin dağılmasına sebep olacak genelgeler yaymaktadır. ...İtilâf Devletleri'nin kuvvete dayanarak yapmaları hatıra gelen menfi teklifleri karşısında Millî Meclis ile Hükümetin ne gibi tedbirler ve tertibat hazırladıklarını öğrenmeyi davranış şeklini belirleme için gerekli görmekteyiz." [Kocatürk]
1918 Mareşal Falkenhayn'ın Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'ndan alınarak yerine Mareşal Liman von Sanders'in atanması. Liman von Sanders İstanbul'dan hareketle 1 Mart 1918 günü Yıldırım Orduları Grubu Karargâhı'nın bulunduğu Nasıra'ya gelerek komutayı ele almıştır.
1918 A British force under General Lionel Dunsterville departed Baghdad on January 27th to gain control of the oilrich Caspian region of western Persia. General Dunsterville's objectives were to stiffen the Georgian and Armenians against the Turks and block a possible German offensive from the Ukraine. The British occupied Enzeli on February 17th and Kirmanshah on February 25th. The Bolsheviks at Baku however threatened the British position and General Dunsterville was forced to withdraw to Hamadan in Persia. By the summer and bolstered by reinforcements the British resumed their offensive occupying Baku on August 4th after the overthrow of the Bolshevik government on July 26th.
1915 19. Tümenin Maydos (Eceabat)'a nakledilmesi.
Tekirdağ'daki 19. Tümen Komutanlığı'nın görülen lüzum üzerine Maydos (Eceabat)'a nakli ve Atatürk'ün 19. Tümen Komutanlığı üzerinde olmak üzere Maydos Bölgesi Komutanı olarak görevini sürdürmesi (19. Tümen'e ilâveten 9. Tümen'in 2 piyade alayı ve bazı topçu birlikleri de Maydos Bölgesi Komutanlığı emrine verilmiştir).
İngiliz ve Fransız harp gemilerinden oluşan Birleşik Filo'nun Çanakkale Boğazı'nın 19 Şubat 1915'te tahrip edilemeyen bazı giriş tabyalarını yeniden topa tutması karşı topçu ateşimizle bazı düşman gemilerine ağır kayıplar verdirilmesine rağmen tabyalarımızın da ağır tahribata uğraması.
1934 Atatürk'ün Çankaya'da Romanya Elçisi Edmond Ciuntu ve Afgan Elçisi Sultan Ahmet Han'ın güven mektubunu kabulü.
1933 Atatürk'ün akşam trenle İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1930 Atatürk'ün akşam Ankara'dan İzmir'e hareketi.
1925 Şeyh Sait kuvvetleri Hani’yi işgal etti.
1923 Atatürk'ün Amerikan milletine hitaben yayımladığı bildirgenin Amerika Senatosu'nda okunarak tutanaklara geçirilmesi "...Yalanlara ve iftiralara inanmayınız. Hürriyet ve bağımsızlık uğrunda harp eden ve tıpkı sizler gibi dünyada ilerleme ve adalet etkeni olmak için samimî bir surette mücadelede bulunan Türk halkına kalbinizi açık bulundurunuz."
1921 (21 Şubat 2 Mart) Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
Atatürk'ün Philadelphia'da yayımlanan "Public Ledger" gazetesi muhabiri Clarence K. Streit'in sorularına cevabı: "Biz milletlerin kendi mukadderatlarını bizzat tayin etmeleri ilkesinin Müslümanlar dahil bütün milletlere samimî bir şekilde tatbik edilmesi halinde insanlığı harbin felâketlerinden kurtarabileceğine inanıyoruz. Türkiye'nin bugünkü ve gelecekteki rejimi "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" esasına dayalıdır ve dayalı olacaktır.")
Bekir Sami (Kunduh) Bey'in Londra'dan Konferans görüşmeleri hakkında Atatürk'e telgrafı: "...Tevfik Paşa kısa birkaç sözden sonra sözün milleti temsil eden heyete ait olduğunu ifade etti."
Atatürk'ün Bekir Sami Bey'den gelen Londra Konferansı'yla ilgili telgraf hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bilgi sunması.
1921 (21 February 2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1919 Paris Barış Konferansı'nda Aharonyan ile Nubar Paşa'nın Ermeni isteklerini açıklamaları.
1917 Atatürk'ün Halep'ten trenle Şam'a gelişi istasyonda Şam Valisi Tahsin (Üzer) Bey ve 4. Ordu karargâhına mensup yüksek rütbeli subaylar tarafından karşılanışı (Atatürk Şam'a gelişini takiben bölgedeki incelemeleri sonucu stratejik açıdan Hicaz'ın savunulması değil boşaltılması gerektiği görüşüne vardı ve bu görüşünü Cemal Paşa'ya bildirdi. Atatürk'e göre Hicaz bölgesi boşaltılmalı buradaki kuvvetlerle Suriye cephesi desteklenmeliydi. Enver Paşa da bölgede gelip yaptığı inceleme sonucu aynı karara vardı. Bunun üzerine Atatürk'e verilen Hicaz Kuvvei Seferiye Komutanlığı görevi kaldırıldı. [Kocatürk]
1915 İngiliz ve Fransız harp gemilerinden oluşan Birleşik Filo'nun sabah Çanakkale Boğazı giriş tabyalarını topa tutması Seddülbahir ve Kumkale'ye çıkarma yapma amacıyla torpidoların SeddülbahirKumkale çizgisine ulaşmaları öğleden sonra bir müfrezenin Kumkale'ye diğer bir müfrezenin Seddülbahir'e çıkarılması (Gerek Kumkale'ye gerekse Seddülbahir'e çıkan düşman müfrezeleri bazı tabyaların toplarını tahrip etmişlerse de Türk kuvvetlerinin ateşi ve direnişi karşısında ilerleyememiş ve akşam çıkış yaptıkları gemilere alınmışlardır. Bugünkü harekât esnasında 19. Tümen Komutanı Atatürk Sağ ve Sol Yan Müfreze Komutanlıklarına verdiği emirlerde Hisarlık Seddülbahir ve Zığındere ağzının önemini belirtmiş ayrıca Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı'na yaptığı bazı öneriler komutanlıkça dikkate alınmıştır. [Kocatürk]
1909 Osmanlı Devleti'nin Avusturya ile antlaşma imzalaması.
(Bu antlaşma ile BosnaHersek Avusturya'ya bırakılmıştır.)
1938 Atatürk'ün akşamüzeri Çankaya'da Balkan Antantı Konseyi üyeleri şerefine çay ziyafeti.
Atatürk'ün akşama doğru şiddetli bir burun kanaması geçirmesi (bu kanama nedeniyle akşam Balkan Antantı üyeleri şerefine verilen yemeğe geç gelmiştir).
Atatürk'ün akşam Hariciye Köşkü'nde Balkan Antantı Konseyi üyeleri şerefine verilen yemek ve kabul töreninde bulunması ve Balkan gazetecilerine demeci: "Balkan ittifakı bizim öteden beri samimiyetle üzerinde durduğumuz bir idealdir. Bu idealin her gün geniş bir saha üzerinde daha ziyade genişlemesini görmekle bahtiyarım." [Kocatürk]
1936 Atatürk'ün Sakarya motoruyla Boğaziçi'nde Kavaklar'a kadar bir gezinti yapması.
1935 Atatürk'ün akşam trenle İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1933 Atatürk'ün trenle İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1931 Emlakı Metruke Müdürlüğü kapatılarak Mülki Emlak İdaresi’ne devredildi.
1930 Atatürk'ün Ankara'dan İzmir'e gelişi.
1926 Atatürk'ün öğleyin Ankara istasyonuna gelerek Mersin'e giden İsmet Paşa'yı uğurlaması.
1924 Atatürk'ün Çankaya'da Sovyet Elçisi Suriç'in yenilenen güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin konuşmasına cevap söylevi.
1923 TBMM’nde Lozan Konferansı üzerine gizli oturumda görüşmeler yapıldı.
Atatürk'ün Bitlis'te Küfrevî Şeyhi Abdülbaki Efendi'ye bölgesindeki genel durum hakkında bilgi vermesini isteyen telgrafı.
1921 (21 Şubat 2 Mart) Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
1921 (21 February 2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 (2728) Atatürk'ün Maraş Müdafaai Hukuk Cemiyeti Merkez Heyeti'ne telgrafı: "Maraşlı kahraman kardeşlerimizin her çeşit isteklerinin süratle yerine getirilmesi gerekenlere ve Maraş Kuvayi Milliye Komutanlığı'na yazılmıştır."
1919 İngilizlerin Birecik'i işgal etmeleri.
Rauf Beyin (Orbay) askerlikten istifası.
1938 - Atatürk'ün Balkan Antantı ile ilgili olarak Yunan gazetecilerine demeci: "Uzun barış devreleri tarihte nadirdir. İçinde bulunduğumuz devreyi mümkün olduğu kadar uzatmak için elden gelen gayreti ve iyi niyeti sarf etmeliyiz. Milletleri idare edenler için ilk ve en müşkül vazife şahsî gurura kapılmaktan kendilerini korumaktır. Herkesi memnun edecek bir adalete varmak güçtür. Mutlak mânada bir hakkaniyet belki hiçbir zaman dünya yüzünde kurulamayacaktır. Bununla beraber bütün kuvvetlerimizi bu yüksek ideale doğru çevirmeli ve buna yaklaşmak için elden neler gelirse hepsini yapmalıyız."
Atatürk'ün Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü ve yabancı hekim getirilme isteğine karşı söyledikleri: "Ortada Hatay meselesi var; hastalığım dışarıda duyulursa fena olur. Dr. Neşet Ömer'le konuş: bizim doktorlar bir muayene ve konsültasyon yapsınlar..."[Kocatürk]
Atatürk'ün Çankaya'da İsmet İnönü'yü kabulü.
1937 - Atatürk'ün öğleden sonra Heybeli vapuruyla Yalova'ya kadar bir gezinti yapması gece Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1935 - Atatürk'ün trenle İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1933 - Atatürk'ün Roosevelt'e yapılan suikast nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Hoover'e telgrafı: "Pek muhterem Roosevelt aleyhine yapılan alçakça suikast girişimi üzüntüme sebep oldu. Bu vesile ile dostane sevgilerimin ve asil Amerikan milleti hakkında Türk halkının hislerini tazeleme teminatının kabulünü sizden rica ederim."
1931 - Atatürk'ün Konya'da Cumhuriyet Halk Partisi Merkezi ve Türkocağı'nı ziyareti ve konuşmaları: "...Partimizin yüksek ülküsünü ve programının esaslarını bütün vatandaşlara anlatmalıdır."
1929 - Atatürk'ün Türk alfabesinin sadeleştirilmesi nedeniyle tebrik telgrafı gönderen "İngiliz Heceyi Sadeleştirme Cemiyeti"ne cevabı: "...İnsanlar arasında kolay ve hevesli okumak vasıtasının temin edilmesi hem millî gelişmeye hem de milletler arasında anlaşmaya çok hizmet eder."
1925 - Atatürk'ün Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa'yı makamında ziyareti ve görüşmesi.
1923 - Atatürk'e İstanbul Belediyesi tarafından "İstanbul hemşehriliği" unvanı verilmesi kararı.
1921 (21 Şubat - 2 Mart) - Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
1921 (21 February - 2 March) - London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 - Yunan 1. Kolordusu Başkomutanlık Karargâhı Selanik'ten İzmir'e taşındı.
1920 (27-28) - Atatürk'ün Maraş Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyeti'ne telgrafı: "Maraşlı kahraman kardeşlerimizin her çeşit isteklerinin süratle yerine getirilmesi gerekenlere ve Maraş Kuva-yi Milliye Komutanlığı'na yazılmıştır."
1919 - Atatürk ve bazı kişilerin İstanbul'dan uzaklaştırılması gerektiği hakkında İngiliz haber alma subayı Yüzbaşı Hoyland'ın İstanbul İngiliz istihbarat Merkezi'ne raporu (Raporda geçen diğer isimler: Fevzi (Çakmak) Paşa Kâzım Karabekir Halil (Kut) Paşa İsmet (İnönü) Bey vb. İ.B.A.İ. s.3-4; M.S. s.60-61). (Bu liste gereği için Londra'ya gönderilmiştir.M.S. s.60-61).[Kocatürk]
1917 - Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın Şam'a gelişi burada Cemal Paşa ve Atatürk ile görüşmesi.
1935 Atatürk'ün TBMM'de dördüncü defa Cumhurbaşkanı seçilmesi.
Atatürk'ün dördüncü defa Cumhurbaşkanı seçilmesi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde ant içmesi ve konuşması: "...Bu içtiğim antla üzerime aldığım onurlu görevin kutsal olduğu kadar ağır da bulunduğunu pek iyi anlıyorum. Buna benim özel gücüm ancak sizin seçkin arkadaşlarımın ayrılmaz birliği ve arasız yardımı ile yetebilir. Bu değerli güvencin benden esirgenmeyeceğine inancım büyüktür."
Yeni hükümeti kurma görevi tekrar İsmet İnönü'ye verildi.
1 Mart 1935 yılında toplanan TBMM'de tam 18 kadın milletvekili yer aldı.
Kayseri'de Atatürk Heykeli'nin törenle açılışı.
1935 Atatürk is elected president for the fourth time by a newly elected assembly which includes 18 women who are members of parliament.
1932 Atatürk'ün akşamüstü otomobille Bakırköy ve Şişli taraflarında bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün Konya'da Ordu Müfettişi Fahrettin (Altay) Paşa'yı daha sonra Kolordu Komutanlığı’nı ziyareti akşam Konya'dan Afyon'a hareketi.
1930 Türkiye ile Büyük Britanya arasında Ankara’da “Ticaret ve Seyrisefain Sözleşmesi” imzalandı.
1928 Âli İktisat Meclisi çalışmalarına başladı.
1926 Ceza hukuku alanında yeni düzenlemeler getiren 1889 İtalyan Zanardelli yasası temel alınarak hazırlanan yeni Türk Ceza Kanunu TBMM'de kabul edildi.
Atatürk'ün Ankara'da açılan Devlet Resim Sergisi'ni ziyareti ve serginin açılışı nedeniyle düzenlenen çayda bulunması.
1926 New criminal code (based on the Italian code) is adopted effective July 1.
1925 Hükümet kararıyla lağvedilen Tütün Rejisi Fransızlardan satın alındı.
Atatürk'ün Şeyh Sait isyanı ve destekçilerine karşı Darülfünun adına lanet ve kınama hislerini bildiren İstanbul Darülfünun Emini İsmail Hakkı (Baltacıoğlu) Bey'e cevap telgrafı: "...Büyük milletimizin insan gücü dışında uzun ve ciddî mücadelesinin ve pek yüksek fedakârlıklarının mutlu sonucu olan inkılâp aleyhine ne şekil ve surette olursa olsun belirecek eğilim ve girişimlerin umumî nefret ve mukavemetle karşılanacağı tabiî idi. Birkaç günden beri bunun en açık ve soylu işaretlerini görmekle övünüyoruz."
Atatürk'ün Şeyh Sait isyanı'nı kınayan ve inkılâplara bağlılığını bildiren Trabzon halkına telgrafı: "...Muhterem halkımızın her taraftan yükselen hararetli lanet ve nefret hislen karşısında gerici zihniyet girişimlerinin ebediyen eriyeceğine itimadım tamdır." [Kocatürk]
1924 Eğitim sisteminin millilik ilkesine dayanması prensibi Atatürk’ün ana hedeflerinden birini teşkil etmektedir. Bu yüzden Atatürk 1 Mart 1924’te T.B.M.M.’nin açış konuşmasında eğitim sisteminin her bakımdan millî nitelikli bir siyasetle belirlenmesi talimatını şu sözlerle vermiştir: “Türkiye’nin terbiye ve maarif siyasetini her derecesinde tam bir vuzuh ve hiç bir tereddüte yer vermeyen sarahat ile ifade etmek ve tatbik etmek lâzımdır. Bu siyaset her manasıyla millî bir mahiyette belirtilmelidir.”
Gazi Mustafa Kemal'in Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açışı ve Halifelik'in kaldırılması ile öğretimin birleştirilmesi gereğini konuşmasında belirtmesi.
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ikinci devre ikinci toplantı yılını açış konuşması: "...İslâm dinini asırlardan beri alışılageldiği şekilde bir siyaset vasıtası mevkiinden uzaklaştırmak ve yüceltmek gereğini görüyoruz. Mukaddes ve tanrısal inançlarımızı ve vicdanî değerlerimizi karanlık ve kararsız olan ve her türlü menfaat ve ihtiraslara görünüş sahnesi olan siyasiyattan ve siyasetin bütün kısımlarından bir an evvel ve kesin şekilde kurtarmak milletin dünyevî ve uhrevî saadetinin emrettiği bir zorunluluktur. Ancak bu suretle İslâm dininin yüksekliği belirir." [Kocatürk]
1923 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci devre dördüncü toplantı senesini açış söylevi: "...Bilinmektedir ki izlediğimiz siyaset barışçı siyasettir. Memleketimizi hiçbir hak ve adalete dayanmayarak çiğnemek ve çiğnetmek girişimi muzaffer ordumuzun fedakârane gayretiyle lâyık olduğu başarısızlığa uğratılmış ve milletimiz tarihin nadir kaydettiği bir zafer kazanarak sevgili yurdumuzu kurtarmıştır."
Lâtife Hanım'ın Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Atatürk'ün dördüncü toplantı yılını açış konuşmasını izlemesi.
Atatürk'ün "İstanbul Türk İzciler Ocağı"nın Başkanlığını kabulü nedeniyle İstanbul Valiliği'ne telgrafı: "Vatana yüksek karakterli ve sağlam ruhlu gençler yetiştirmesini temenni ettiğim İstanbul Türk İzciler Ocağı'nın Başbuğluğu'nu büyük bir iftihar hissiyle kabul ediyorum. Genç arkadaşlarıma teşekkür ve selâmlarımın ulaştırılmasını rica ederim." [Kocatürk]
1922 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci devre üçüncü toplantı yılını açış konuşması: "...Efendiler! Büyük Millet Meclisi Hükümeti Türkiye ve Türkiye halkının devamını ve bağımsızlığını temine çalışıyor. Çünkü Türkiye'nin asıl sahibi meşru ve gerçek sahibi olan Türkiye halkının kesin arzu ve iradesi bu yoldadır."
1921 Afganistan Barışı
Afganistan Ankara hükümetini tanıyan ilk ülke oldu. Ankara ile Afgan hükümeti arasında ittifak antlaşması imzalandı. Moskova'da Yusuf Kemal Bey başkanlığındaki TBMM Hükümeti temsilcileriyle Afganistan Temsilcisi arasında bir anlaşma imzası.
TBMM hükümetini Rusya'dan sonra tanıyan Afganistan ile yapılan barış. Moskova'da yapılan bu barışa göre doğu uluslarının kurtuluşlarını tanımaya emperyalist bir devletin tecavüzünü defetmeye Afganistanı tam manası ile tanımaya kültürel yardım olarak Afganistan'a subay ve öğretmen göndermeyi Türkiye kabul etmiştir.
İsmet İnönü'nün Mirliva (General) rütbesine yükseltilmesi.
Mustafa Kemal 1 Mart 1922 tarihinde Meclis’in 3. toplanma yılını açarken yaptığı konuşmada 1920 senesinde 260 olan hekim sayısının 312 ye yükseltildiğini belirttikten sonra sağlık ve sosyal yardım hususunda takip edilen hedefi; milletimizin sıhhatinin korunması ve güçlendirilmesi ölümlerin azaltılması nüfusun arttırılması toplumsal ve bulaşıcı hastalıkların tesirsiz hale getirilmesi ve bu suretle millet fertlerinin dinç ve çalışmaya kabiliyetli sağlam bir bedene sahip olarak yetiştirilmesi şeklinde açıklamıştır.
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin birinci devre ikinci toplantı yılını açış konuşması: "...Bugün anlaşılmıştır ki Sevr Antlaşması hükümleri Türkiye'ye zorla uygulanamaz. Efendiler mağlup sıfatıyla 1918 ateşkes antlaşmalarını imzalamış olan milletler arasında bu neticeye ancak Türkiye izlediği siyasetinin uzak görürlüğü ve silâhlarının kuvveti sayesinde erişmiştir." [Kocatürk]
Atatürk'ün Londra'da bulunan Ankara Heyeti Başkanı Bekir Sami Bey'e İngiltere'ye ödün verilmemesi hususunda gizli telgrafı: "...Ekselansınıza ve başkanlığınızdaki kurula verilen yetkiler Misakı Millî'nin saptadığı sınırları aşamaz."
1921 (21 Şubat—2 Mart) Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
1921 ( 21 February—2 March) London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 Kürt Şerif Paşa'mn Paris'te Nubar Paşa ile imzaladığı KürtErmeni Antlaşması'na karşı tepkiler büyüyor. Siverek Kahta Silvan Van Hakkari ve Derik'ten çekilen telgraflarda Kürt Şerif Paşa'nın Kürtleri temsil etmediği bildirildi.
Atatürk'ün İstanbul'da bulunan İtilâf Devletleri temsilcilerine ve Amerika Yüksek Komiseri Amiral Bristol'e Anadolu'da Ermenilerin öldürüldüğüne dair gerçek dışı haberleri yalanlayan yazısı: "...Bu uydurma Ermeni kırımı meselesi ve tüm dünyayı aldatmak için yaratılan bu kin ve hırs ürünü propagandaların niteliği hakkında uygarlık ve insanlık dünyasının bir kere daha aydınlatılması ve bu suretle haksızlığa uğramış Türk milletinin iğrenç ve alçakça bir suçlamadan arındırılması için İtilâf Devletleri ile Amerika hükümetinin adaletseverlik duygularına müracaat ediyoruz."
Albay İsmet (İnönü) Bey'in Atatürk'ün 25.2.1920 tarihli yazısına İstanbul'dan cevabı: "...İtilâf Devletleri gene iç anlaşmazlığı artırma ve Kuvayi Milliye aleyhtarlığını cesaretlendirme ve kuvvetlendirme için pek ziyade faaliyete başlamışlardır. Bizim karşı önlemlerimiz silâh ve cephaneden başka subay paraca Anadolu'yu destekleme Kuvayi Milliye aleyhtarlığını gizli ve açık şekilde takip ve ortadan kaldırma Rusya'dan hiç olmazsa doğru bilgi elde edilmesini temin etmektir."
1920 (12) Mustafa Kemal Paşa'nın I. Kolordu Komutanlığına İngilizlere silah teslim edilmemesi ve silah depolarının i bölgelere taşınmasına ilişkin telgrafı. [Kocatürk]
1916 Doğu cephesinde Rusların Bitlis'i işgali.
1914 Mustafa Kemal'in Yarbaylığa yükselmesi.
1 Mart 1914 Tarihinde Balkan Harbi'ndeki hidematı hasenesinden dofayı kaymakamlığa terfi etmiştir.
1936 - Atatürk'ün saat 13.30'da motorla Yalova'ya hareketi akşam saat 20.00'de Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1935 - Atatürk'ün akşamüzeri otomobille şehir içinde ve Keçiören yöresinde bir gezinti yaptıktan sonra Marmara Köşkü'ne gelişi bir süre dinlenişini takiben Çankaya'ya dönüşü.
1933 - TBMM'de Türk Parasını Koruma Kanunu kabul edildi.
Atatürk'ün gece Çankaya'da film izlemesi.
1931 - Atatürk'ün Konya'dan Afyon'a gelişi şehirde ziyaret ve incelemeleri akşam Ankara'ya hareketi.
1927 - Takrir-i Sükûn Kanunu 2 yıl daha uzatıldı.
1925 - Fethi (Okyar) Bey'in Başbakanlıktan istifası.
Atatürk'ün Cumhuriyet Halk Partisi Yürütme Kurulu toplantısında konuşması: "...Milletin elinden tutmaya lüzum vardır inkılâbı başlayan tamamlayacaktır!"
1924 - Hilafetin/Şeriye ve Evkaf Vesaletlerinin ilgası-Tedrisatın tevhidi tekliflerinin kabulü.
1922 - Atatürk'ün Afganistan'ın bağımsızlığa kavuşmasının 4. yıldönümü münasebetiyle Afgan Elçiliği'nde yapılan törende Elçi Ahmet Han'ın söylevine cevap konuşması.
1921 (21 Şubat-2 Mart) - Londra Konferansı devam ediyor (Sevr Antlaşmasından bazı tavizler verip antlaşmayı onaylatmak amacıyla düzenlenmiş).
Atatürk'ün Büyük Millet Meclisi'nin ikinci toplantı yılına başlaması nedeniyle Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine genelgesi: "..İkinci millî yılda vatanın kurtuluşunun sağlanmış olması için orduyla beraber her sınıftan bütün ahali ve memurların aynı fedakârlık hissi ile dolu olarak vatan vazifelerine devam etmelerini temenni eder ve bu bildirinin bütün ilgililere ulaştırılmasını rica ederim. İnşallah Büyük Meclis pek uzak olmayan bir zamanda bütün memleketin kurtuluşunu tebrik ve müjdelemekle mutlu olacaktır." [Kocatürk]
1921 ( 21 February-2 March) - London conference on revision of treaty of Sèvres.
1920 - Atatürk'ün Cemiyet-i Ahmediye hakkında Kâzım Karabekir'e telgrafı: "...Ahmediye teşkilâtını yapanların yeni bir Derviş Vahdetî faciası doğurmak istediklerine şüphe yoktur."
1920 (1-2) - Mustafa Kemal Paşa'nın I. Kolordu Komutanlığına İngilizlere silah teslim edilmemesi ve silah depolarının i bölgelere taşınmasına ilişkin telgrafı. [Kocatürk]
1919 - Nusaybin'den dönen Ali İhsan Paşa'nın (Sabis) Haydarpaşa istasyonunda İngilizler tarafından tutuklanması.
1936 Atatürk'ün öğleden sonra motorla Büyükdere'ye kadar bir gezinti yapması Moda Yat Kulübü'ne uğraması akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1935 Atatürk'ün öğleden sonra İsmet İnönü'nün köşküne uğraması daha sonra Gazi Orman Çiftliği'ne gelişi akşam Çankaya'ya dönüşü.
Atatürk'ün gece 21.35'de Bolu Milletvekili İsmail Hakkı (Uzmay)'ın evine gidişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1932 Atatürk'ün akşamüstü otomobille Bakırköy ve Şişli taraflarında bir gezinti yapması.
1931 Atatürk'ün milletvekili seçiminin yenilenmesinin uygun olacağı hakkında Cumhuriyet Halk Partisi Başkanlığı'na mektubu: "...Her türlü girişimlerimizde ilham ve kuvvet kaynağı olan milletimizin hakkımızdaki güveni tekrar belirince millî ülkümüze yürümekte dayandığımız temelin ne kadar sarsılmaz olduğu bir daha görülmüş olacağı inancındayım."
Atatürk'ün Afyon'dan Ankara'ya gelişi.
İstanbul’da toplanan Berberler Kongresi’nde berber dükkânlarının Cuma günleri tatil edilmesi kararlaştırıldı.
1926 Hakimlerin özlük haklarını düzenleyen kanun kabul edildi.
1925 Yeni hükümet İsmet Paşa başkanlığında kuruldu.
İsmet (İnönü) Paşa'nın Başbakanlığa atanması ve kabine kuruşu.
(25 Ekim 1937'e kadar bu görevde kalmıştır).
1925 Başbakan İsmet İnönü Şeyh Sait Ayaklanmasının bastırılması için hükümete geniş yetkiler veren Takriri Sükûn Kanunu'nu TBMM'den çıkardı.
İngilizler Orta Doğu'daki zengin petrol yataklarını denetim altında tutmak için daha Birinci Dünya Savaşı yıllarından itibaren bazı faaliyetlerde bulunmuşlardı. Bunlardan biri de Güneydoğu Anadolu'da kendi himayelerinde bir devletin kurulmasıydı. Lozan Antlaşması'yla bu oyun bozuldu. Fakat İngilizler emellerinden vazgeçmediler. Lozan'da halledilemeyen Musul sorununun görüşüldüğü sırada cumhuriyet rejimine karşı olanları kullanarak Güneydoğu ve Doğu Anadolu illerinin bir kısmında etkili olan bir ayaklanma çıkarttılar. Şeyh Sait isimli kişinin başkanlığında çıkmış olan bu ayaklanmaya Şeyh Sait Ayaklanması adı verilmiştir.
Şeyh Sait Ayaklanması Ergani ilçesine bağlı Piran köyünde başladı (13 Şubat 1925). Kısa sürede etrafa yayıldı. Muş Elazığ ve Diyarbakır yöresinde etkili olan ayaklanmanın bastırılması için hemen tedbirler alındı önce sıkıyönetim ilân edilerek olaylar yatıştırılmaya çalışıldı. Bu yeterli olmayınca Başbakan Fethi Bey istifa etti.
3 Mart 1925'te başbakan olan İsmet İnönü ayaklanmanın bastırılması için hükümete geniş yetkiler veren Takriri Sükûn Kanunu'nu TBMM'den çıkardı. Diğer taraftan ordu birlikleri harekete geçirildi. Yapılan plânlı askerî harekât ile isyancılar dağıtılıp elebaşıları yakalandı. Suçlular İstiklâl Mahkemelerinde yargılandılar. Suçlu görülenler çeşitli cezalara çarptırıldılar. Yapılan soruşturmada isyancıların bir kısmının Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na mensup oldukları belirlendi. Bunun üzerine parti 3 Haziran 1925'te kapatılarak cumhuriyet rejimine yönelen önemli bir tehlike ortadan kaldırılmış oldu.
1924 Halifeliğin kaldırılması.
Hilafetin kaldırılış günü ve diyanet işleri başkanlığı'nın kuruluş yıldönümü.
Halife Abdülmecid Efendi trenle İsviçre'ye gönderildi.
Eğitimde ve Öğretimde Birlik Günü.
Ülkemizde laik öğretime geçiş Anayasa'nın 174. maddesiyle korumaya alınan 03 Mart 1924 günlü 430 sayılı Öğretim Birliği Yasası ile gerçekleştirilmiştir. Bu Yasa ile
Türkiye'deki tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmış
Şeriye ve Evkaf Bakanlığı ile vakıflarca yönetilen medreseler ve dini eğitim veren okullar kapatılmış
Diyanet uzmanları yetiştirmek üzere ilahiyat fakültesi imam ve hatip gibi din hizmetlerini yürüteceklerin yetiştirilmesi amacıyla okullar açılması için Milli Eğitim Bakanlığı'na görev ve yetki verilmiştir.
Öğretim birliği ilkesinin amacı akla ve bilime dayalı programlarla çağdaş uygarlık hedefine yönlendirilmiş yurttaşlar yaratmaktır.
3 Mart 1924'te Tevhidi Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesiyle her kademedeki okullarda eğitim birliği sağlandı. Medreseler kapatılarak ulusal lâik ve çağdaş eğitim kurumlarıyla Türkiye Cumhuriyeti gelişimini sürdürdü.]
Tevhidi Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu'nun kabulü.
Hilâfetin kaldırılmasına ve Osmanlı Hanedanı'nın Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışına çıkarılmasına dair Kanun'un kabulü. Erkanı Harbiyei Umumiye Vekaleti kaldırıldı. (Genelkurmay Başkanlığı hükümet ve siyaset dışına çıktı)
Helifeliğin Şeriye ve Evkaf Vekaleti (Din ve Vakıf İşleri) ile Erkanı Harbiyei Umumiye (Genel Kurmay) Vekaleti kaldırıldı (laik devlete doğru ilk adım) Tevhidi Tedrisat (Eğitim ve Öğretim Birliği) yasasının kabulü.
Seriye ve Evkaf Vekâleti ile Erkânı Harbiyei Umumiye Vekâleti'nin kaldırılmasına dair Kanun'un kabulü. (Seriye ve Evkaf Vekâleti'nin dinî hizmetlerini yürütmek üzere Diyanet İşleri Başkanlığı Erkânı Harbiyei Umumiye Vekâleti'nin yerine Genelkurmay Başkanlığı kurulmuştur). [Kocatürk]
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından TBMM’nin 3 Mart 1924’te kabul ettiği 431 sayılı kanunla Osmanlı Hanedanı’nın 144 üyesi sınırdışı edildi. Sirkeci İstasyonu’ndan 5 Mart akşamı kalkan Simplon Ekspresi’ndeki yolcular dönüşü olmayan bir yola çıkmıştı.
Halk Fırkası meclis grubunda halifeliğin kaldırılması ile ilgili önerge hazırlandı. Önergeye Konya mebusu Musa Kazım ile Eskişehir mebusu Azmi Bey karşı çıktı. Meclis'teki görüşmelerden sonra "hilafetin ilgasına ve hanedanı Osmani'nin Türkiye Cumhuriyeti memaliki" dışına çıkarılmasına dair kanunu kabul edildi.
Atatürk'ün. Darülfünun adına saygı ve bağlılık duygularını ileten İstanbul Darülfünun Emini İsmail Hakkı (Baltacıoğlu) Bey'in telgrafına cevabı: "Memleketimizde demokrasi ve cumhuriyet ilkelerinin tam ve kesin şekilde uygulanması ve memleketimizin bilim ve uygarlık tarihinde lâyık olduğu yüksek düzeye erişme hususunda Darülfünunumuzun görüşü ve ilme dayalı şuurlu çalışma ve uyarılarının daima en kıymetli ve yararlı etken olduğunu bu vesile ile de tekrar eder hakkımda samimî şekilde hislerini belirten muhterem heyetinize teşekkürlerimin iletilmesini rica ederim." [Kocatürk]
1924 The Caliphate is abolished.
The Ottoman dynasty is exiled religious schools are closed down and organized Islam becomes regulated by the state.
1923 Atatürk'ün Süryanî Patriği İlyas Efendi'yi kabulü.
1922 Ankara'da Sovyet Elçisi Aralof'un Elçilik binasında Atatürk şerefine öğle yemeği vermesi ve Aralof'un söylevine Atatürk'ün cevap konuşması: "..Devletlerin başlı başına ayrı ayrı kuvvetli olması ayrı ayrı bağımsızlık fikriyle duygulanmış ve hazırlanmış bulunması lâzımdır."
1921 Atatürk'ün Afganistan'ın kurtuluş günü münasebetiyle Afgan Elçiliği'nde verilen ziyafette Afganistan Elçisi'nin söylevine cevap konuşması.
1920 Yunanlılar'ın ileri harekata başlaması.
Yunanlılar Gölcük Yaylası ile Bozdağ'ı işgal etti.
İngiltere'nin baskıları karşısında Ali Rıza Paşa kabinesi istifa etti.
Yeşilordu Cemiyeti kuruldu. (Bazı kaynaklar bu konuda farkı tarihler vermektedir.)
İsmet (İnönü) Bey'in İstanbul'daki durum ve Kuvayi Milliye aleyhindeki faaliyetler hakkında Atatürk'e telgrafı.
Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti örgütüne merkez şubelerin resmî işlemlerinin tamamlanmasını isteyen genelgesi.
Atatürk'ün Kara Vasıf ve Baha Sait Beylerin girişimlerinin Heyeti Temsiliye tarafından uygun görülmediğine dair Kâzım Karabekir'e telgrafı: "İçeride ve dışarıda siyasî ve icraî tedbirlerden millete karşı dünyaya karşı tarihe karşı Heyeti Temsiliye'nin sorumlu olduğunu açıkça bildirdik. Baha Sait Bey'in Bakû'de bulunduğu anlaşılıyor. Oradaki kişilere bu adamın Cemiyetimiz ve memleketimiz adına hiçbir sıfat ve yetkiye sahip olmadığının tarafınızdan bildirilmesi." [Kocatürk]
1920 (34) Atatürk'ün Manyas ve Gönen bölgelerinde ikinci defa isyan çıkaran Ahmet Anzavur'un milletçe kınanması hakkında vilâyetlere telgrafı: "...Vatanımızın bütünlüğü ve bağımsızlığı ve milletimizin dayanışma düzeninin aleyhinde çalışan Ahmet Anzavur ve yandaşlarını bütün milletçe kınama ve lanetleme suretiyle mukaddes millî birliğimizin bozulmaz olduğunu göstermek üzere Belediye ve Merkez Heyetleri tarafından İstanbul basınına telgraflar çekilmesine aracılığınızı rica ederiz." [Kocatürk]
1919 Sadrazam Tevfik Paşa hükümeti istifa etti.
"Vilayatı Şarkiye Müdafaai Hukuk Milliye Cemiyeti"nin Erzurum şubesinin kuruluşu.
Atatürk'ün Harbiye Nazırı Ömer Yaver Paşa'nın 24 Şubat 1919 tarihli yazısına cevabı: "...Herhalde ordu komutanlığından istifa etmedim adı geçen komutanlıktan uzaklaştırılmadım veya emekli edilmedim. Yaver Paşa Hazretleri'nin bana emsal göstermek istediği kişilerin hiçbiri emsalim değildir. Kanun ve kazanılmış hakkım göz önüne alınarak gereken işlemin yapılması."
1918 Rusya'nın "BrestLitovsk Antlaşması'nı imzalayarak I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesi.
İkinci BrestLitovsk antlaşması (Avrupa imparatorlukları ve Rusya).
Erzurum'un geri alınması.
Birinci Alman saldırısı; Somme bölgesinde.
Doullens konferansı Foch'un Müttefikler'in Batı Orduları başkomutanlığına atanması.
1917 Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın durumu yerinde inceledikten sonra emri: "Medine'nin boşaltılması ve Hicaz'daki kuvvetlerin Filistin'de kullanılmak üzere geri çekilmesi.
2. Ordu Komutanı Ahmet İzzet Paşa'nın izinli olarak gittiği İstanbul'dan Diyarbakır'a dönüşü.
1912 Derne bölgesindeki yerel kuvvetlerin İtalyanlara baskın şeklinde taarruzu şiddetli çarpışmalar olması ve Atatürk'ün komuta ettiği Doğu Kolu'nun taarruzu karşısında düşmanın bozguna uğrayarak ağır kayıplar verişi.
1938 Atatürk'ün akşamüzeri Evkaf Apartmanı'nda faaliyet gösteren Dil ve TarihCoğrafya Fakültesi'ni ziyareti ve ilgililerden çalışmalar hakkında bilgi alışı.
1936 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Beyoğlu yöresinde bir gezinti yapması.
1934 İstanbul Üniversitesi'nde açılan Türk İnkilap Ensitüsü'nde ilk dersi Maarif Vekili Yusuf Hikmet Bey (Bayur) verdi.
1932 Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1929 Takriri Sükun Kanunu yürürlükten kalktı.
1925 Şeyh Sait Ayaklanası:
Takriri Sükûn Kanunu'nun Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü.
Hükümete geniş (olağanüstü) yetkiler veren Takriri Sükûn Kanunu kabul edildi.
TBMM isyan bölgesinde ve Ankara’da birer İstiklal Mahkemesi kurulmasına karar verdi.
1924 (34) Abdülmecit'in İstanbul'dan yurt dışına çıkarılışı.
Atatürk'ün Ankara'da İstanbul gazeteleri başmuharrirlerine hilâfetin kaldırılması hakkında demeci: "...Bu kararlar millet ve memleket için herhalde çok hayırlıdır ve pek az zamanda bütün bu iyilikler kendisini gösterecektir." [Kocatürk]
1923 İzmir İktisat Kongresi sona erdi. Kongre sonunda on iki maddelik "Misakı İktisadi Esasları" kabul edildi.
1922 Atatürk'ün Kâzım Karabekir'in Meclisin üstünde uzmanlardan oluşacak ikinci bir meclis bulunmasını teklif eden 18 Şubat 1922 tarihli yazısına bu görüşü uygun bulmadığını bildiren cevabı.
Atatürk'ün Bitlis'te Küfrevîzade Şeyh Abdülbaki Efendi'ye bölücü faaliyetlere karşı halkın uyarılması ve dikkatli olunması hususunda mektubu. [Kocatürk]
1921 Enver Paşa'nın Moskova'dan Atatürk'e mektubu.
1920 Mustafa Kemal Vahdettin'e bir telgraf çekerek milli istekleri kollayıp yerine getirecek bir hükümet kurulmasını istedi.
Atatürk'ün Padişah Vahdettin'e telgrafı: "...İç ve dış bin türlü ihtirasın köpürmesiyle huzur ve kurtuluşu tehdit altında bulunan memleketimizin millî vicdana güven veremeyecek bir kabine başkanına hiçbir dakika tahammül edemeyeceğini arz etmeyi vatan vazifesi sayarız!"
Celalettin Arif Bey Meclisi Mebusan reisliğine seçildi.
Atatürk'ün Ali Rıza Paşa Kabinesi'nin istifası üzerine Meclisi Mebusan Başkanlığı'na telgrafı: "Bütün millet bu tarihî günlerde millî iradesinin mutlak vekâletine sahip mebusların kesin kararlarını sabırsızlıkla beklemektedir!"
Atatürk'ün komutanlara valilere mutasarrıflara Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti merkez şubelerine genelgesi: "...Derhal millî emelleri tatmin edemeyecek bir kabine başkanına milletin tahammül edemeyeceğini gayet sert bir dille Padişah'a Meclisi Mebusan Başkanlığı'na ve basına bildirmek lâzımdır!"
Atatürk'ün Kuvayi Milliye'yi destekleyen basının dikkate alacağı hususlar hakkında Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine telgrafı: "...İslâm âlemi hakkındaki yayınlarda Turanizm ve Panislâmizm propagandasından sakınarak Asya'daki hareketlerin Müslüman milletler tarafından kendi sınırları ve milliyetleri dahilinde bağımsızlığa kavuşmak davasından ibaret bulunduğunu ilân etmek. Avrupa'da daima emperyalizm kurulmasına hücum etmek. Anadolu ve Rumeli'nin sıkı ve samimî bir millî birlikle varlığını korumaya kararlı olduğunu ispat etmek!"
Atatürk'ün Konya'da 12. Kolordu Komutanı Albay Fahrettin (Altay) Bey'e telgrafı: "Her türlü ümit ve bekleyişin tersine olarak Ferit Paşa iktidara gelirse Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti'nin İstanbul'a karşı kesin ve belli uygulamalara girişmekten ibaret olan esası yerine getirmesi tabiîdir"
Atatürk'ün Reşat Hikmet Bey'in ölümü ile boşalan Osmanlı Meclisi Mebusanı'na başkan seçilmesi nedeniyle Celâlettin Arif Bey'e tebrik telgrafı. [Kocatürk]
1919 İstifa eden Tevfik Paşa'nın yerine Sadrazam olan Damat Ferit Paşa ilk kabinesini kurdu.
1915 İngiliz ve Fransız harp gemilerinden oluşan Birleşik Filo'nun Seddülbahir ve Kumkale'ye yeniden bir çıkarma girişiminde bulunması (Gerek Kumkale'ye gerekse Seddülbahir'e çıkan İngiliz kuvvetleri Türklerin piyade ateşi ve süngü hücumlarıyla karşılaştı. İngilizler Kumkale'de takviye almalarına rağmen şiddetli karşı ateş sonucu ilerleyemeyip kıyıya çekilmek zorunda kaldılar. Seddülbahir'e çıkan İngiliz kuvvetleri de karşı ateş ve süngü hücumlarıyla püskürtüldüler ve kıyıya atıldılar.
Atatürk'ün İngilizlerin Seddülbahir'e asker çıkarma girişimi üzerine o bölgede bulunan 26. Alay Komutanı Binbaşı Kadri Bey'e emri: "Bizzat şimdi yanınıza hareket ediyorum. Benim oraya varışıma kadar sahile çıkmış olan düşman mutlaka denize dökülecektir!" (Bu emri takiben Atatürk de Maydos [Eceabat'tan Kirte'ye oradan da Seddülbahir'e gelmiş ve düşmanın karaya ayak basmış olan kuvvetinin oradaki kuvvetlerimizin süngü hücumu ile yok edildiğini ve Seddülbahir'den uzaklaştığını görmüştür.
Atatürk'ün Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı'na yazdığı raporda Seddülbahir'e çıkan İngilizlere karşı kahramanca savaşan Mehmet Çavuş'un nişanla ödüllendirilmesini istemesi.
1932 Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1931 TBMM'de seçim kararı alındı.
1930 Atatürk'ün İzmir'den Antalya yönüne hareketi.
1925 Atatürk'ün öğleden sonra Millî Savunma Bakanı Recep (Peker) Bey'i ziyareti daha sonra onunla birlikte içişleri Bakanı Cemil (Uybadın) Bey'i makamında ziyareti.
1924 Yeni çıkan yasa gereği İstanbul'da medreselere el konuldu.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından TBMM’nin 3 Mart 1924’te kabul ettiği 431 sayılı kanunla Osmanlı Hanedanı’nın 144 üyesi sınırdışı edildi. Sirkeci İstasyonu’ndan 5 Mart akşamı kalkan Simplon Ekspresi’ndeki yolcular dönüşü olmayan bir yola çıkmıştı.
1923 Mecliste bir konuşma yapan Trabzon mebusu Ali Şükrü Bey Lozan'da alınan kararlarla birlikte hükümeti de şiddetle eleştirdi.
1922 Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'a mektubu: "...Benim mektup yazmak hususundaki tembelliğimi eskiden beri bilirsiniz. Sağlığım çok iyidir işler Allaha şükür fevkalâde memnuniyet verici bir halde seyrediyor. Buraya gelmekte acele etmeye lüzum yoktur inşallah yakında ben oraya geleceğim."
1921 Koçkiri Ayaklanması.
İmranlı'da Koçkiri Aşireti'ne bağlı kişiler kasabayı bastı. Köyleri işgal etti.
Atatürk'ün Çankaya'da Sovyet Elçisi Budu Medivani'nin güven mektubunu kabulü.
1920 Londra Konferansı'nda Lloyd George Maraş'ın Türklerin eline geçmesinden sonra İstanbul'un işgal edilmesini önerdi.
Kuvayı Milliye birlikleri Fransızlara karşı saldırıya geçti. Urfa bölgesinde Kuvayi Milliye'nin Fransız Kuvvetlerine taarruzu ve şiddetli çarpışmalar.
1920 At the London Conference Lloyd George proposes the occupation of Istanbul.
The Kuvayı Milliye (Nationalist Forces led by Ataturk during the War of Independence) launch an attack against French forces in Urfa. (note variations of spelling: Kuvayi Milliye Kuvayi Milliye Kuvayı Milliye)
1938 Atatürk'e Çankaya'da Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp Prof. Dr. Akil Muhtar Özden Dr. Hüsamettin Kural Dr. Ziya Naki Yaltırım ve Dr. Asım Arar'dan oluşan bir hekim grubu tarafından muayene ve konsültasyon yapılması.
Atatürk'ün akşam Yeni Sinema'da ses sanatkârı Melek Tokgöz ve saz arkadaşlarının konserini izlemesi.
1937 Atatürk'ün gece Gardenbar'ı şereflendirmesi.
1936 Atatürk'ün akşamüzeri Sakarya motoruyla beraberinde Başbakan İsmet İnönü ve Ekonomi Bakanı Celâl Bayar olmak üzere Boğaz'da ve Moda Koyu'nda bir gezinti yapması akşam Dolmabahçe Sarayı'na dönüşü.
1935 Atatürk'ün Çankaya'da Sovyet Büyükelçisi Karahan'ı kabulü.
1930 Atatürk'ün öğleye doğru Isparta'ya gelişi ve yemekten sonra Burdur'a hareketi.
Atatürk'ün öğleden sonra Burdur'a gelişi ve Antalya'ya hareketi.
Atatürk'ün Antalya'ya gelişi.
Atatürk'ün Antalya'da akşam yemeğinden önce Genel Sekreteri Hasan Rıza (Soyak) Bey'le bir sohbeti ve söyledikleri: "...Münasebet düştükçe daima tekrar ediyorum; bütün bu dertlerin bütün bu ihtiyaçların giderilmesi her şeyden evvel pek başka şartlar altında yetişmiş; bilgili geniş düşünceli azim feragat ve ihtisas sahibi adam meselesidir sonra da zaman ve imkân meselesi... İleri milletler düzeyine erişmek işini bir yılda beş yılda hatta bir kuşakta tamamlamak da imkânsızdır. Biz şimdi o yol üzerindeyiz; kafileyi hedefe doğru yürütmek için insan gücünün üstünde gayret sarf ediyoruz; başka ne yapabiliriz ki..."
1925 İstanbul'da yayınlanan Tevhidi Efkâr Son Telgraf İstiklâl Aydınlık OrakÇekiç ve Sebilürreşat adlı gazeteler yeni çıkan yasaya dayanılarak kapatıldı.
1923 Atatürk'ün hükümete güvenoyu verilmesini isteyen önerge nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda konuşması: "..Ben şahsen vicdanıma ve fikrî kanaatime düşünüşüme ve araştırmalarına dayanak yüksek heyetinize derim ki delege heyetimiz kendisine verilen görevi tamamen ve pek mükemmel bir şekilde yapmıştır. Milletimizin ve Meclisimizin şerefini yükseltecek bir tarzda dünyaya tanıtmıştır ve muvaffak da olmuştur."
Fikriye Hanım'ın Atatürk tarafından tedavi için gönderildiği Münih'teki sanatoryum'dan kaçarak gizlice İstanbul'a gelişi T.B.M.M. İstanbul temsilcisi Adnan (Adıvar) Bey'in durumu Atatürk'e bildiren telgrafı: "Fikriye Hanım bugün geldi. Yarın hemen Ankara'ya hareket etmek istiyor. Yüksek emirlerinizi beklemekteyim."
Atatürk'ün Adnan (Adıvar) Bey'in 6.3.1923 tarihli telgrafına cevabı: "Fikriye Hanımı tedavi için Almanya'ya göndermiştim. Benden izin almadan ne sebeple İstanbul'a gelmiştir. Kesinlikle Ankara'ya gelmesine izin veremem. ...Benden izin almadan hareketine müsaade olunmamak için gerekenlere emir vermenizi rica ederim." [Kocatürk]
1922 Meclisin gizli oturumunda bazı üyeler İstanbul'da Yusuf Kemal Bey'in Vahdettin'le görüşmesini eleştirdi.
Mustafa Kemal gizli oturumda ordunun esas amacının taarruz olduğunu dile getirdi.
TBMM'nin gizli oturumlarında Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın askeri durum hakkında konuşması: "Ordumuzun kararı taarruzdur. Fakat bu taarruzu tehir ediyoruz. Sebebi hazırlığımızı tamamen ikmale biraz daha zaman lazımdır."
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumlarında Başkomutan Atatürk'ün askerî vaziyet hakkında konuşması ve "Nereye gidiyoruz? Bizi kim nereye sevk ediyor? meçhûlâta?..." sözleriyle ortalığı bulandıran muhaliflere cevabı: "Ordumuzun kararı taarruzdur. Fakat bu taarruzu tehir ediyoruz. Sebebi hazırlığımızı tamamen tamamlamaya biraz daha zaman lâzımdır. Yarım hazırlıkla yarım tedbirle yapılacak taarruz hiç taarruz etmemekten daha çok fenadır. ...Meclisle bir veya birkaç üyenin kötümserlik telkin eden sözlerinden bile aleyhimizde istifade çareleri aranılmakta olduğuna şüphe edilmemelidir." [Kocatürk]
Atatürk'ün gece saat 23.00'te Ankara'dan Batı cephesine hareketi.
Atatürk'ün sözü: "Tarihte hangi millet vardır ki ecnebilerin nasihatlarıyla yükselebilmiştir."
1921 Koçkiri ayaklanması (Bastırılışı 17 Haziran 1921).
1920 Erzurum'da 10 bin kişinin katıldığı büyük bir miting yapılarak kurulacak hükümetin milli amaçlara uygun bir hükümet olması istendi.
Atatürk'ün Ahmet Anzavur'un ihaneti ve basın yoluyla alınacak önlemler hakkında Kastamonu Valiliği'ne telgrafı: "...Böyle vatansızları bütün varlığımızla basın âlemi katında protesto ederek bir an evvel ortadan kaldırılmaları ve kanunun pençesine teslim edilmeleri için acele tedbirler alınması hususundaki yazıları basın sütunlarında görmek için halk adına belediyelerden Müdafaai Hukuklardan İstanbul'daki namuslu basına yazılmalıdır." [Kocatürk]
1914 Atatürk'ün Sofya'dan Balkan Devletlerinin siyasi durumu siyasî amaçları ve ilişkileri hakkında Genelkurmay Başkanlığına raporu.
1913 Yanya'nın Yunan kuvvetlerine teslim olması.
1912 Atatürk'ün Derne Komutanlığı'na atanması.
1937 Atatürk'ün öğleden sonra motorla Heybeliada Büyükada Kadıköy ve Boğaziçi yönünde bir gezinti yapması.
1935 Atatürk'ün Çankaya'da Japon Büyükelçisi İyemasa Tokugawa'nın güven mektubunu kabulü.
1933 Türk Dili Tetkik Cemiyeti (TDTC) Genel Merkez Kurulu Kurum binasında Gazi Mustafa Kemal’in başkanlığında toplandı. Toplantıda Arapça ve Farsça kelimelere karşılık bulunması için bir dil anketi açılmasına karar verildi. 8 Mart gününe de sarkan toplantıya TDTC Başkanı ve Millî Eğitim Bakanı Dr. Reşit Galip (Baydur) Ruşen Eşref (Ünaydın) İ. Necmi (Dilmen) Besim (Atalay) Celâl Sahir (Erozan) Ahmet Cevat (Emre) Prof. Ragıp Hulûsi (Özdem) Hâmit Zübeyr (Koşay) Hasan Âli (Yücel)’in yanı sıra CHP Genel Sekreteri Recep (Peker) ve Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Yusuf Hikmet (Bayur) Beyler de katıldılar. Alınan karar uyarınca dil anketi açılıp birçok Arapça ve Farsça kelimeye Türkçe karşılık bulundu.
1931 Menemen'de olaylar nedeniyle ilan edilmiş olan sıkıyönetim kaldırıldı.
1928 Atatürk'ün fakir öğrenciler için Çocuk Esirgeme Kurumu'na bin lira bağışta bulunması.
1927 İstiklal Mahkemelerinin görevi sona erdi.
1925 Şeyh Sait kuvvetleri Diyarbakır üzerine hücuma geçti.
Atatürk'ün Şeyh Sait isyanı nedeniyle millete ve orduya bildirgesi: "...Vatanın her köşesinde kamu huzurunu bozan olayın yalnız oradaki vatandaşları değil en uzak yerlerdeki vatandaşların rahatını saadetini çalışma hayatını ekonomi ve üretimini etkilediği ve zarar verdiği açıktır. Yüksek memurların ve mazisi şan ve şerefle dolu olan Cumhuriyet ordusu mensuplarının vatanın iç ve dış bütünlüğü için fedakârlık ve vazife hislerini beklerim!" [Kocatürk]
1925 Rebellion under Sheikh Said in Diyarbakır.
1923 Atatürk'ün İstanbul Erkek Öğretmen Okulu'nun 77. kuruluş yıldönümü nedeniyle öğretmen ve öğrencilere telgrafı: "...Büyük ve asil milletimizin insan gücü üstündeki mücadele ve fedakârlıkları ile kazanılan zaferler pek parlak olmakla beraber bizi henüz gerçek mutluluk ve kurtuluşa eriştirememiştir. Memleketi ilim kültür ekonomi ve bayındirlik alanında da yükseltmek milletimizin her hususta pek verimli olan kabiliyetlerini geliştirmek gelecek kuşağa sağlam değişmez ve olumlu bir karakter vermek lâzımdır. Bu kutsal amaçları elde etmek için mücadeleye atılan aydın kuvvetlerin arasında öğretmenler en önemli ve nazik yeri işgal etmektedirler."
1922 Atatürk'ün sabah Biçer'e gelişi bir saat sonra Biçer'den hareketle öğleyin Sivrihisar'a gelişi askerî tetkik ve teftişleri.
1920 Atatürk'ün İstanbul'da İtilâf Devletleri temsilcileri ve Amerika Yüksek Komiseri Amiral Bristol'e Kilikya ve dolaylarında Ermenilerin katledildiklerine dair çıkarılan söylentileri yalanlayan telgrafı. [Kocatürk]
1919 Fransızlar Kozan'ı işgal etti.
1918 Atatürk'ün yaveri Salih (Bozok) Bey'in Yeni Ses gazetesine Birinci Dünya Harbi'ne katılmamız harbin seyri ve sonucu üzerinde Atatürk'ün görüşlerini yansıtan demeci: "...Paşa gönderdiği mektuplarda harbin sonucundan ümitli olmadığını uzun uzun ve açık bir dille arkadaşlarına anlatmıştır." [Kocatürk]
1917 Mustafa Kemal'in Diyarbakır'daki II. Ordu Komutanı vekilliğine atanması.
2. ve 3. Orduları içine almak üzere "Kafkas Orduları Grubu Komutanlığı" kurulması ve komutanlığına 2. Ordu Komutanı Ahmet İzzet Paşa'nın atanması.
Atatürk'ün Hicaz Kuvvei Seferiye Komutanlığı'nın kaldırılması üzerine 2. Ordu Komutan Vekilliği'ne atanması (Bu vekâleten atama 16 Mart 1917 tarihinde asalete çevrilmiştir). [Kocatürk]
1917 Mustafa Kemal is appointed Commander of 2nd Army.
1916 Atatürk'ün trenle Lüleburgaz'dan Edirne'ye gelen 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'i Karaağaç istasyonunda karşılaması ve otomobille Atatürk'ün konutuna gelişleri.
1915 7 Mart'ı 8 Mart'a bağlayan gece Nusrat mayın gemisi Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey ve Müstahkem Mevkii Mayın Grup Komutanı Yüzbaşı Hafız Nazmi (Akpınar) Bey komutasında düşman gemilerinin projektörlerine aldırmadan Anadolu yakasındaki Akyarlar'a mayınlarını bıraktı.
1935 Atatürk'ün Çankaya Köşkü'nde verilen çay ziyafetinde bulunması.
1934 Atatürk'ün akşam Anadolu Kulübü'ne gelişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1933 Atatürk'ün başkanlığında Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin toplantısı ve dil çalışmaları hakkında bazı kararlar alınması.
Atatürk'ün gece Çankaya'da film izlemesi.
1930 Atatürk'ün Antalya'da kazalardan gelen heyetleri kabulü ve şehirde incelemeler yapması.
1928 Atatürk'ün "Le Matin" gazetesi muhabirine Türk demokrasisi hakkında demeci: "...Türk demokrasisi Fransız ihtilâlinin açtığı yolu izlemiş lâkin kendisine has ayırıcı özellikle gelişmiştir. Her ne kadar milletlerin ve demokrasilerin işbirliği yapmaları lâzım ve mümkünse de işbirliği ancak bir tek amaca yani barışa yönelik ise mümkün ve yararlı olur."
1926 Atatürk'ün Ankara'da Türkiye İş Bankası’nın şerefine düzenlediği çayda bulunması.
1925 Diyarbakır’da Mürsel Paşa komutasındaki ordu birlikleri Şeyh Sait kuvvetlerini dağıttı.
Hükümet güçleri Diyarbakır yakınlarında Şeyh Sait'in adamlarıyla yapılan çarpışmalarda galip gelen taraf oldu.
Atatürk'ün akşamüzeri beraberinde Kemalettin Sami Paşa olduğu halde Ankara'da bazı ziyaretlerde bulunması.
1922 Atatürk'ün sabah Sivrihisar'dan hareketle öğleyin Karakaya'ya gelişi askerî tetkik ve teftişleri; akşam tekrar Sivrihisar'a dönüşü.
1920 Ali Rıza Paşa'nın istifası üzerine Salih Hulusi (Kezrak) Paşa'nın kabine kuruşu.
Bu kabinede Harbiye Nazırlığına yine Fevzi Paşa (Çakmak) getirilmiştir.
1916 Mareşal Liman von Sanders'in sabah Atatürk'le beraber 12. Tümen'i denetlemesi.
1915 7 Mart'ı 8 Mart'a bağlayan gece Nusrat mayın gemisi Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey ve Müstahkem Mevkii Mayın Grup Komutanı Yüzbaşı Hafız Nazmi (Akpınar) Bey komutasında düşman gemilerinin projektörlerine aldırmadan Anadolu yakasındaki Akyarlar'a mayınlarını bıraktı.
1938 Atatürk'ün Ankara Halkevi'nde güreş karşılaşmalarını izlemesi.
1937 Atatürk'ün akşam trenle İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1936 Atatürk'ün öğleyin Sakarya motoruyla Büyükdere'ye kadar bir gezinti yapması.
1935 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Çubuk Barajı'na gidişi daha sonra Gazi Orman Çiftliği'ne uğrayarak Çankaya'ya dönüşü.
1930 Atatürk'ün Antalya Müzesi'ni gezişi Aspendos'a giderek tarihî incelemelerde bulunması.
1922 Özdemir Bey'in Musul bölgesine takviye etmek üzere Revandiz'e hareketi.
Atatürk'ün sabah Sivrihisar'dan hareketle saat 10.00'da Aktaş'a saat 12.00'de Belpınar'a saat 14.00'te Batık'a gelişi buralardaki askerî kuvvetleri teftişi saat 16.00'da Aziziye'ye gelişi.
Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'nın saat 20.00'de Akşehir'den Aziziye'ye gelişi ve Başkomutan Atatürk ile buluşması.
1921 Londra Konferansı'nda Türk ve Yunan delegasyonunun bulunmadığı toplantıda Yunanistan askeri harekâtına izin verildi.
1920 Atatürk'ün 3. 12. 13. ve 20 Kolordu Komutanlıklarına telgrafı: "Kilikya bölgesinde beliren Ermeni zulümlerinin bir an evvel bastırılması lâzımdır. Yalnız şu aralık her türlü İslâm harekâtını Ermeni kırımı şeklinde göstermek istenildiği anlaşıldığından harekâtın herhalde bu gibi yanlış söylenti ve suçlamalara yer bırakmayacak şekilde idaresi."
Atatürk'ün Anadolu Kadınları Müdafaai Vatan Cemiyeti'ne yazısı: "Anadolu kadınlarının vatan hizmetlerine iştiraklarının devam etmekte olduğunu görmekle pek ziyade duygulandık. Özel takdirlerimizi ve teşekkürlerimizi sunar kıymetli çalışmalarınızda başarı kazanmanıza dualar ederek hürmetlerimizi takdim ederiz."
1919 Aralarında Sait Halim Paşa Fethi Bey (Okyar) Halil Bey (Menteşe) şeyhülislâm Musa Kazım Efendi'nin bulunduğu bazı İttihatçılar tutuklandı.
1916 Mareşal Liman von Sanders'in sabah Atatürk'le beraber 11. Tümen'i denetlemesi öğleyin Lüleburgaz'a dönmek üzere Edirne'de ayrılışı.
1938 Atatürk'ün akşamüzeri Gazi Orman Çiftliği'ne daha sonra Anadolu Kulübü'ne gidişi akşam Çankaya'ya dönüşü.
1937 Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1936 Atatürk'ün akşam trenle İstanbul'dan Ankara'ya hareketi.
1935 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Gazi Orman Çiftliği'ne oradan da Anadolu Kulübü'ne gelişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1934 Yahya Kemal (Beyatlı)'in Yozgat milletvekilliğine seçilmesi nedeniyle Atatürk'e teşekkür telgrafı: "Türk milletinin büyük ve engin şerefli başkanının yüksek yakınlığı eseri olarak bu defa Yozgat milletvekilliğine seçilmem sebebiyle kalbim minnetle doludur. Ondokuz seneden beri dehasının yıldızı arkasından gittiğim büyük başkanımızın yakınlığı hayatımın yegâne değeridir. Derin teşekkür ve saygılarımı arz ederim efendim."
1933 Atatürk'ün akşamüzeri otomobille Gazi Orman Çiftliği'ne kadar bir gezinti yapması geceyi Çankaya'da film izleyerek geçirmesi.
1931 Recep Bey (Peker) Cumhuriyet Halk Fırkası genel sekreterliğine getirildi.
Savua Oteli’nde kalan Troçki İstanbul’da kiralık ev aradığını ilan etti.
İstanbul’da yayımlanan Bıldırcın Piliç ve Çapkın Kız mecmuaları hakkında müstehcen yayın davası açıldı.
1922 Atatürk'ün sabah Aziziye'den hareketle Hüsrevpaşa'da ileri karakol (emniyet hattı) mevzilerine gelişi araziyi tetkiki saat 15.00'te buradan hareketle saat 17.00'de tekrar Aziziye'ye dönüşü; akşam İsmet Yakup Şevki ve Selâhattin Adil Paşalarla yemek yemesi.
1921 Koçkiri ayaklanmasından sonra Elazığ Zara Erzincan ve Divriği'de sıkıyönetim ilan edildi.
1920 Londra'da biraraya gelen İtilaf Devletlerinin dışişleri bakanları İstanbul'un geçici olarak işgal edilmesine karar verdi.
5. Balıkesir Kongresi toplandı.
Londra'da İtilaf Devletleri Dışişleri Bakanlarının Yunan Başbakanı Venizelos'un da katılmasıyla bir toplantı yaparak İstanbul'un işgaline resmen karar vermeleri.
1919 İstanbul'da İngilizlerin isteği ile bazı tanınmış kişilerin tutuklanması.
1916 Atatürk'ün komuta ettiği 16. Kolordu'nun karargâhının Başkomutanlık Vekâleti'nce Diyarbakır'a nakledilme kararı ve Atatürk'ün doğu cephesinde aynı isimle kurulan bir kolorduya komutan atanması (Başkomutan Vekili Enver Paşa bugün Atatürk'e telgraf çekerek 16. Kolordu karargâhının Resülayn [Ceylanpınar] üzerinden hemen Diyarbakır'a hareket etmesini istemiştir).
1915 Dardanelles: Night attack in the Turkish Straits led by Commodore Roger Keyes and the battleship Canopus.
1915
Anafartalar Kahramanı M. Kemal
İstanbul'dan gelen milletvekillerine muharebelere ilişkin bilgi veriyor
1938 Atatürk'ün Etimesgut Türkkuşu Meydanı'nda uçuşları izlemesi ve uçuş yapan gençleri tebrik edişi.
1936 Atatürk'ün İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
1934 Atatürk'ün akşamüzeri Ankara Orduevi'ni ziyareti.
1922 Atatürk'ün sabah Aziziye'den hareketle saat 11.00'de 3. Tümen'i teftişi ve subaylara kısa söylevi: "...Bugünkü Türkiye ordusu eski ordulardan faziletçe daha yüksektir. ...Muvaffak olacaksınız. Geleceğin ilk şerefli subayları olacaksınız!"
Atatürk'ün 3. ve 7. Tümenleri teftişten sonra tekrar Aziziye'ye dönüşü.
Cemal Paşa'nın Paris'ten Atatürk'e mektubu: "...Bütün dışardaki girişimlerimde Ankara'dan ilham almayı ve her teşkilâtımı Ankara'ya bağlamayı öteden beri meslek edindiğim gibi gelecekte de ruhen ve cismen Ankara'ya bağlı olarak çalışacağımı bildiririm."
1921 Batum Doğu Cephesi'ne bağlı milli kuvvetler tarafından geri alındı.
Londra Konferansı'nda Bekir Sami Bey Fransız Başbakanı Briand ile anlaşma imzalaması.
(TBMM tarafından kabul edilmemiştir)
1921 Fransa İtilafnâmesi.
Güneydeki çarpışmalara son vermek için Londra'da imzalanan Fransa ile uzlaşma görüşmesi. Türkiye Dışişleri Bakanı Bekir Sami Kunduh ile Fransa delegesi Briand arasında imzalanmıştır. Çarpışmaya son vermek genel af Suriye hududu ekonomide Fransa'nın katılması gibi konular ele alındı. TBMM bunları kabul etmedi.
1920 Rauf (Orbay) Bey'in İstanbul'dan Atatürk'e Londra'da alınan karar gereğince İtilâf Devletleri temsilcileri tarafından İstanbul'daki Kuvayi Milliye ileri gelenlerinin tutuklanması veya Meclisin kapatılması ihtimalini bildiren telgrafı: "...Tabiî her ihtimale karşı da buradan hiçbir yere gidilmeyecek işin sonuna kadar namus vazifesi yerine getirilecektir!"
Atatürk'ün Rauf Bey'in 11 Mart 1920 tarihli telgrafına cevabı: "İngilizlerin tutuklama kararına muhaliflerin yaygaralarına karşı Meclis'in cesurane nihayete kadar vazifesine devamı pek yararlı ve parlaktır. Ancak sizinle beraber vücutları ilerki girişim ve hareketlerimiz için gerekli olan arkadaşların neticede bize katılmaları hususu mutlaka sağlanmış olmalıdır! ...Sizlerin hemen buraya gelmeleri çok gereklidir!"
1920 (1112) Atatürk'ün Kâzım Karabekir'e telgrafı: "...Yeni kabinenin Meclis'çe itimata erişip erişmemesi hususunda ekseriyet grubunda hiçbir görüş ileri sürmeyerek serbest bırakmayı tercih ediyoruz."
1919 Atatürk'ün resmî elbisesiyle Sanasaryen Hanı'nın taraçasında bir gün evvel tutuklanan Fethi (Okyar) ve diğer bazı kişileri ziyareti.
Atatürk'ün Bahriye Nazırı Avni Paşa'yı makamında ziyareti (Bu ziyarette Atatürk Avni Paşa'dan kendisini hükümeti oluşturan kişilerle tanıştırmasını istemiş Avni Paşa "Elbette tabiî!" cevabını vermiştir). (Kaynaklarda bu ziyaretin tarihi belirtilmemiştir).
1917 Irak cephesinde İngiliz birliklerinin Bağdat'ı ele geçirmeleri.
1917 Baghdad falls to British General Sir Frederick Maude.
Members of the 1st ANZAC Wireless Signal Squadron attached to Lieutenant General Stanley Maude's force of two British Army Corps and one Indian Cavalry Division occupy Baghdad.
1916 Atatürk'ün Karargâhı Diyarbakır'a nakledilmesi kararlaştırılan 16. Kolordu Komutanlığına atanması.
Başkomutan Vekili Enver Paşa bugün Atatürk'e telgraf çekerek Kolordu Karargâhıyla Resülayn (Ceylanpınar) üzerinden hemen Diyarbakır'a hareket etmesini istemiştir.
Atatürk'ün 16. Kolordu karargâhının Edirne'den Diyarbakır'a kaydırılması kararı üzerine beraberinde Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey ve karargâh mensupları olmak üzere saat 11.00'de Edirne'den trenle İstanbul'a hareketi ve akşam İstanbul'a gelişi.
1914 Atatürk'e Fransız hükümeti tarafından Şövalye Rütbesi'nden "Legion d'honneur" nişanı verilmesi. Kaynak: Atatürk'ün Özlük Dosyası (Tıklayınız)
1912 11 Mart 1912 Tarihinde Derne Kumandanlığı'na tayin edilmiştir.
1912 Mustafa Kemal appointed Commander of Derne sector in Cyrenaica.
1905 Atatürk'ün Şam'da staj yapmakta olduğu süvari alayıyla beraber Dürzî harekâtını bastırmak üzere Havran'a gidişi (Atatürk burada 4 ay kalarak tekrar Şam'a dönmüştür.
1915
Mustafa Kemal Çanakkale'de
1938 Atatürk'ün İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Frank tarafından davet üzerine muayenesi.
Atatürk'ün akşam Başbakan Celâl Bayar'ın evine gidişi akşam yemeğini burada yemesi.
1937 Atatürk'ün saat 16.30'daTürk Dil Kurumu'na gelişi dil çalışmalarına başkanlık yapışı saat 23.00'de Çankaya'ya dönüşü.
1933 Atatürk'ün Erzurum'un kurtuluş günü nedeniyle İstanbul Halkevi'nde toplantı düzenleyen Erzurumlu gençlerin saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "Erzurum'un kurtuluşunun yıldönümünü ben de sizinle beraber kutlar saygıdeğer halka hakkımda gösterdikleri sevgiden dolayı teşekkür ederim."
1931 Atatürk'ün Paris'te kurulan "Hitit Cemiyeti"nin Fahrî Başkanlığı'nı kabul etmesi.
1930 Atatürk'ün sabah Antalya'dan otomobille hareket ederek öğleyin Burdur'a gelişi Valiliği ve Belediye'yi ziyareti öğleden sonra Ankara'ya hareketi.
1928 Atatürk'ün "Le Matin" gazetesi muhabirine bir kısım basının sağlığı ve hastalığı hakkında kasıtlı yayını ile ilgili demeci: "...Ölüme doğru en çok atılanlardan biriyim. Kurşun ve gülle yağmuru altında birçok muharebelere iştirak ettim. Hatta ölüm bir defa kalbimin yanından sıyırarak geçti. Kalbimin üzerinde bir saat vardı ve bu saat mermi parçasının şiddetini kırdı. Sağlığım tamamen yerinde kuvvetim de daha iyiye gitmekte. Ölmeye asla niyetim yok!"
1925 Atatürk'ün Çankaya'da İtalya Elçisi Montagna Giulio Cesare'ın güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1922 Atatürk'ün Yakup Şevki Paşa ve Albay Kemalettin Sami Bey'le beraber sabah Aziziye'den hareketle Afyonkarahisar'ın kuzeyinde Derben köyüne gelişi askerî kuvvetleri teftişini takiben Bolvadin'e gelişi ve geceyi burada geçirişi.
1921 İstiklal Marşı'nın TBMM'de kabulü.
İstiklal Marşı'nın kabulü ve Mehmet Akif Ersoy'u Anma Günü.
Milli şairimiz Mehmet Akif Ersoy tarafından kaleme alınan ve 12 Mart 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce de resmen İstiklal Marşı olarak kabul edilen on kıtalık şiir Türk milletinin düşman işgaline uğradığı yıllarda vatan sevgisi ve inancını ayakta tutmak için kaleme alınmıştır.
Ülkemizin en zor günlerini geçirdiği işgal yıllarında kaleme alınan ve milli birliğin sembolü olan İstiklâl Marşımızın kabulü yıldönümünde yurdun dört bir yanında etkinlikler yapılmaktadır.
1921 Londra Konferansı'nın sona erişi ve İtilaf Devletleri'nin barış önerisi. Londra Konferansı sonuçsuz kalarak dağıldı.
Bekir Sami Bey'le İtalyan Dışişleri Bakanı Siforza arasında Londra'da anlaşma imzalanması (TBMM tarafından kabul edilmemiştir.)
1921 Ankara'da TBMM'de güftesini Mehmet Akif'in yazdığı ve daha sonra bestelenecek olan İstiklal Marşı kürsüden Hamdullah Suphi tarafından ayakta dinlendi ve alkışlar arasında kabul edildi.
Atatürk'ün Papa 15. Benoit'in Kardinal Gasparri aracılığıyla gönderdiği 5 Şubat 1921 tarihli telgrafına cevabı:".. .Kardinal Gasparri Kafkasya ve Anadolu Hristiyanları lehine isteklerinizi bana bildirdi. Cins ve mezhep ayırımı yapmaksızın bütün memleketimiz sakinlerinin güven ve refahını temin zorunluğu insanlık hislerimizin ve yüce İslâm dininin bize emrettiği bir borçtur. Bu nedenle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin nüfuz ve hâkimiyetinin kapsadığı bölgelerin tümündeki Hristiyanların tam bir huzurdan nimetlenmeleri için dün olduğu gibi bugün de her türlü önlem alınmıştır. Sınırlarımız içinde herhangi bir yabancı ordusunun kıyım ve yıkım yapmadığı yerlerde geçerli olan barış ve güvenlik bu sözlerimizin reddedilemez bir delilidir." [Kocatürk]
1920 Mustafa Kemal İstanbul'un işgal edileceği yolunda alınan haberlere karşılık tutuklanmalar olabileceğini buna direnilmesini mebusların Ankara'ya gelmesini istedi.
1919 Bahriye Nazırı Avni Paşa'nın Dahiliye Nazırı Mehmet Ali Bey'le beraber Atatürk'ü Şişli'deki evinde ziyareti (Görüşme esnasında Mehmet Ali Bey'in "Paşa Hazretleri bizimle işbirliği yapar mısınız?" sorusuna Atatürk'ün cevabı: "Niçin etmeyeyim; eğer siz memleketi bugün içine düşmüş olduğu badireden kurtarmaya azmetmiş insanlar iseniz..." Mehmet Ali Bey ayrılırken ertesi gün için Atatürk'ü Cercle d'Orient'a öğle yemeğine davet etmiştir). (Kaynaklarda bu ziyaretin tarihi belirtilmemiştir. Ata ve i. s. 159'da bu tarih 23 Nisan 1919 olarak düşünülmüştür). [Kocatürk]
1918 Erzurum'un Kurtuluşu.
1917 Atatürk'ün akşam saat 20.OO'de Şam'dan Diyarbakır'a dönüşü.
1917 The United States declares war on Germany.
1916 Atatürk'ün 16. Kolordu'nun Edirne'den Diyarbakır'a kaydırılması üzerine Edirne'den İstanbul'a hareketi.
1915 Kitchener'in General Sir Ian Hamilton'a kara kuvvetlerinin kullanılması konusunda yönerge vermesi (Hamilton Fransız ve İngiliz Kara Kuvvetleri başkumandanlığına tayin edildi).
1915 General Sir Ian Hamilton is appointed commander of the Mediterranean Expeditionary Force by the Secretary of State for War Horatio Kitchener.
1912 Türk Hava Kuvvetleri'nin kuruluşu:
1910 Yılı Ocak ayında harbiye bakanı ve Genel Kurmay başkanı görevine gelen Mahmut Şevket Paşa'nın emri ve genel kurmay 2. Şubesinde görevli Kurmay Yarbay Süreyya Bey'in (İlmen) girişimleri üzerine 1911 yılı içerisinde pilot yetiştirme ve uçak alımı çalışmaları başlatıldı. 29 Haziran 1911 günü yapılan sınav sonucu belirlenen iki subay pilotaj öğrenimi için Fransa'ya gönderildiler. Aralık ayı içerisinde de Deperdussin firmasına iki uçak siparişi verildi. Bu uçaklar 12 Mart 1912 günü İstanbul'a geldiler aynı ay içerisinde Ayastefanos (bu günkü Yeşilköy) kuzeyinde hava meydanı ve uçuş okulu yeri saptanarak hangar yapımına başlandı. Fransız R.E.P firmasına dört uçak sipariş edildi ve yedi pilot adayı ile makinistmarangoz olarak yetiştirilecekler bu fabrikanın okuluna gönderildiler.
1938 Atatürk'ün Çankaya'da özel hekimi Prof. Dr. Neşet Ömer İrdelp'i kabulü ve görüşmesi.
1937 Atatürk'ün I. Çekirdeksiz Üzüm Millî Kongresi'nin saygı ve bağlılık telgrafına cevabı: "İhracat ürünlerimiz arasında önemli bir yeri olan kuru üzümün standart tiplerini tespit için toplanan kongrenin yüksek hislerini bildiren telgrafı büyük memnuniyetle aldım. Teşekkür eder değerli çalışmanızda verimli başarılar dilerim."
1930 Atatürk'ün Antalya'dan Ankara'ya dönüşü.
1926 Atatürk'ün Falih Rıfkı (Atay) ve Mahmut (Soydan) Beylere anlattığı hayatına dair hatıraların kısaltılmış şeklinin Milliyet gazetesinde yayımlanması: "...Büyüklük odur ki hiç kimseye iltifat etmeyeceksin hiç kimseyi aldatmayacaksın memleket için gerçek ülkü neyse onu görecek o hedefe yürüyeceksin! Herkes senin aleyhinde bulunacaktır herkes seni yolundan çevirmeye çalışacaktır. İşte sen bunda mukavemeti yok eden olacaksın. Kendini büyük değil küçük zayıf vasıtasız hiç telâkki ederek kimseden yardım gelmeyeceğine inanarak bu engelleri aşacaksın. Ondan sonra sana büyüksün derlerse bunu diyenlere de güleceksin!"
Atatürk'ün Çankaya'da Arnavutluk Elçisi Rauf Bey'in güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1923 Mustafa Kemal Konya Adana Mersin ve Tarsus'u içine alan bir yurt gezisine çıktı.
Atatürk'ün Latife Hanımla beraber Adana'ya gitmek üzere trenle Ankara'dan hareketi.
1922 Atatürk'ün rahatsızlığı sebebiyle günü yatakta istirahatle geçirmesi.
1919 Dahiliye Nazırı Mehmet Ali Bey'in Cercle d'Orient'da Atatürk'e öğle yemeği vermesi (Bu yemekte Bahriye Nazırı Avni Paşa da bulunmuştur).
Kazım Karabekir Erzurum'daki 9.Ordu Komutanlığı'na atandı.
1917 Atatürk'ün 2. Ordu birliklerine yazısı: "...Allah'ın yardımı ve beni seven kalplerin sevgi ve güvenine dayanarak başarılı olacağımıza tam bir inançla 2. Ordu'nun emir ve komutasını üzerime aldım. Sayın komutan ve bütün kahraman silâh arkadaşlarımı saygı ve samimiyetle selâmlarım."
Atatürk'ün 2. Ordu bölgesindeki vali ve mutasarrıflarla Diyarbakır Posta ve Telgraf Başmüdürlüğü'ne yazısı: "Allah'ın izniyle Diyarbakır'a gelerek 2. Ordu'nun emir ve komutasını üzerime aldım. Öteden beri olduğu gibi ordunun başarısına ait olan yardımlarınızın devamını temenni ile en samimi saygılarımı tekrar ederim." [Kocatürk]
1916 13 Mart 1916 Anafartalar'daki hidematı hasenesinden dolayı iki sene seferi kıdem zammı ita kılınmıştır.
Kaynak: Atatürk'ün Özlük Dosyası
1915 Atatürk'ün 19. Tümen birliklerine yazısı: "ilk fırsat çıktığında bütün subay arkadaşlarımın en büyük taltiflere hak kazanacak kahramanlıklar göstereceklerine inanıyorum."
1915 Dardanelles: Abortive attempt to sweep mines from Dardanelles channel.
Commodore Roger Keyes attempts another nighttime minesweeping operation with the British battleship Canopus.
1914 Atatürk'ün Sofya'dan Madam Corinne'e Fransızca mektubu: "Yarbaylığa yükselişim münasebetiyle yolladığımız çok sevimli tebrikler beni derinden derine duygulandırdı. Son zamanlarda Sofya Belgrad ve Petinya ataşemiliterliklerine atanmam üzerine son derece meşguldüm."
1899 Mustafa Kemal'in Manastır Askeri İdadisi'ni bitirerek İstanbul'da Harp Okuluna girişi.
Atatürk'ün İstanbul'da Harp Okulu'nun piyade sınıfına yazılışı (Genç Mustafa Kemal Manastır Askerî idadîsi'ni bi*tirdikten sonra İstanbul'a gelerek Harp Okulu'na girdi ve 3 senelik başarılı bir öğrenimden sonra bu okulu bitirerek Harp Akademisi'ne devam etti.
1899 Mustafa Kemal enters infantry class of War College in Istanbul.
1933 Atatürk'ün Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Roosevelt'e göreve başlaması nedeniyle tebrik telgrafı.
Atatürk'ün öğleden sonra otomobille şehirde bir gezinti yapması.
1932 Atatürk'ün akşamüstü Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkezi'ne gelişi bir süre kaldıktan sonra Çankaya'ya dönüşü.
1926 Atatürk'ün Falih Rıfkı (Atay) ve Mahmut (Soydan) Beylere anlattığı hayatına ait hatıraların ilk tefrikasının Hâkimiyeti Milliye gazetesinde yayımlanması: "Ben harbin müttefiklerimiz için iyi netice vereceğine inanmıyordum. Fakat olupbittiden sonra bulunduğum cephelerde harbi başarıya ulaştırmaya çalıştım. Başka cephelerde ise sanki aksine müsabaka vardı."
1925 T.B.M.M.'de 9 Şubat'ta vurulan Kars mebusu Halit Paşa öldü (tartıştığı Afyon mebusu Ali Bey Çetinkaya tarafından T.B.M.M.'de vuruldu).
Atatürk'ün Belçika Elçisi Baron Jean de Villenfagne'nin güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1923 Atatürk'ün trenle Konya'dan geçişi ve istasyonda karşılanışını takiben Adana'ya hareketi.
1922 Atatürk'ün saat 11.00'de trenle Bolvadin'den Akşehir'e hareketi Çay istasyonunda trende Ali İhsan Paşa ile görüşmesi saat 14.20'de Akşehir'e gelişi.
1921 Koçkiri Ayaklanması büyüdü. İsyanı bastırmak için görevlendirilen Nurettin Paşa fesat çıkaranların şiddetle cezalandırılacağını bildirdi.
Doğu Cephesi'nde milli kuvvetlerin Ahılkelek'i ele geçirmesi.
Atatürk'ün "Seferberlik ve cephe zamları hakkındaki kanun" münasebetiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "...Umumî Karargâhtan başlayarak ta süngüsünü düşmana yöneltmiş erlere kadar cephe zammı vermek lâzımdır."
1919 Atatürk'ün Hukuku Beşer gazetesinde ordu kumandanlarını suçlayan bir yazı yayımlanması sebebiyle Harbiye Nezareti'ne yazısı: "...Vatan ve millet için temiz ve masum duygularla ve her türlü mahrumiyet ve müşkilât içinde namus vazifesini hakkıyla yapan Osmanlı ordularını haydut ve aynı mahrumiyet ve müşkilâta maruz ve yegâne dayanağı namus ve haysiyetinden ibaret olan adı geçen ordular komutanlarını sefil ve haydutbaşılıkla nitelemek ve teşhir etmek ne büyük ahlâksızlık ve ne sefil vicdansızlıktır. Osmanlı ordularını onun namuslu komutanlarını bu suretle teşhir edebilmek kabiliyeti ancak vatan ve milletin çöküşünü ve yok olmasını arzu eden bir alçakta bulunabilir."
1916 Atatürk'ün beraberinde Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey olmak üzere Harbiye Nezareti'nde Doğu cephesindeki yeni göreviyle ilgili temaslarda bulunması daha sonra Akaretler'deki evine gelişi.
1915 Atatürk'ün 19. Tümen Kurmay Başkanlığı'na atanan Binbaşı İzzettin (Çalışlar) Bey'e Edirne'den gelişini beklediğini bildiren telgrafı.
1914 OsmanlıSırbistan İstanbul Barış Antlaşması.
Osmanlı Devleti'nin Balkan Savaşı sonunda Sırbistan'la İstanbul Antlaşması'nı imzalaması.
1909 Kamil Paşa kabinesi düşürüldü.
1938 Atatürk'ün Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü ve onun yabancı hekim getirilmesi isteğini tekrarlaması üzerine cevabı: "Çocuk ne yapacaksan çabuk yap; ben hastayım!"
1937 Atatürk'ün Çankaya'da Japon Büyükelçisi Toshihiko Taketomi'nin güven mektubunu kabulü.
1936 Atatürk'ün akşamüzeri İsmet İnönü'nün köşküne gidişi akşam Çankaya'ya dönüşü.
1934 Atatürk'ün akşam Ankara Halkevi'nde Meclis Başkanı Kâzım (Özalp) Paşa'nın kızının düğününü şereflendirmesi.
1932 Atatürk'ün akşamüzeri Kılıç Ali Bey'in daha sonra Şükrü Kaya Bey'in evlerine uğrayışı geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1931 Yeni Avukatlık Kanunu TBMM’de kabul edildi.
Atatürk'ün Ankara'da Türkiye İş Bankası Merkezi'ni ziyareti ve incelemeleri.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanımla beraber Adana'ya gelişi ve Türkocağı'nda konuşması "...Efendiler bende bu olayların ilk girişim hissi bu memlekette bu güzel Adana'da olmuştur. Bilirsiniz ki Suriye felâketinden sonra ben Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'nı almak üzere buraya gelmiştim. O zaman burada bütün memleketin bütün milletin nasıl bir geleceğe sürüklenmekte olduğunu görmüştüm. Buna engel olabilmek için derhal girişimde bulunmuştum. Fakat girişimimi o zaman için sonuca götürmek mümkün olamadı."
Atatürk'ün Adana Türkocağı hatıra defterine yazdıkları: "Bu ocağın ateşi çok pek çok eskidir. Onu asırlarca söndürmeye çalışmaktan uzak kalmadılar. Fakat buna her girişenin ocağı söndü."
Atatürk'ün Adana Belediyesi'nin şerefine verdiği ziyafette konuşması: "Düşmanlarımızın hakkımızda uzun asırlarla yoğunlaşan hislerini yalnız bugünkü hadiseler ile silebileceğimizi zannetmek gerçeği ifade etmek olmaz. Biz bunu zaferlerle değil ancak bugünkü ilerlemeyi kabul bugünkü bilimin ve uygarlığın istediği hususların hepsine başvurmak ve bütün uygar milletlerin kültür seviyelerine gerçekten erişmekle yapacağız."
1922 Atatürk'ün Akşehir'de Batı Cephesi Karargâhı'na gidişi öğle ve akşam yemeklerini İsmet Paşa ile yemesi.
Bulgaristan Savunma eski Bakanlarından General Kleman Boyaciyef'in Viyana yakınlarında Baden'den Atatürk'e mektubu: "Elde edeceğiniz başarılar sayesinde zulüm görmüş bütün milletlerin zorla alınmış haklarının geri verileceği zamanın geleceğini ümit ediyorum. Galibiyet tacıyla taçlanacak olan kahraman ordunuz böylece yalnız vatanınıza değil ortak düşmanlarımızın her gün artan zulümleri altında inlemekte olan Doğu'ya barış ve kurtuluş nimetlerini geri vermiş ve temin etmiş olacaktır."
1921 Talât Paşa'nın Berlin'de bir Ermeni tarafından vurularak şehit edilmesi.
İttihat ve Terakki'nin önderlerinde Talat Paşa Berlin'de Ermeni bir genç tarafından öldürüldü.
1920 İngilizler İstanbul'da yüz elli Türk aydınını tutukladı.
1920 İtilaf Devletleri'nin İstanbul'da sivil ve asker 150 Türk aydınını tutuklamaları.
Türkiye'deki genel durum hakkında İtilaf Devletlerinin gizli raporu:
"...Bütün politik kuvvet milliyetçi liderdedir. Halkın çoğunluğu savaşlardan yorgundur. Bununla birlikte vatanlarını korumak için müthiş bir şekilde savaşacaklardır. Bütün ordu birlikleri milliyetçilerle birleşmişlerdir."
İtilaf Kuvvetleri komutanı general Winson'un İstanbul'daki durum hakkında raporu:
"Meclisi Milli'nin Anadolu'ya kaçması beklenebilir."
1916 Atatürk'ün Kurmay Başkanı İzzettin (Çalışlar) Bey ve diğer Karargâh mensuplarıyla beraber Diyarbakır'daki görevine gitmek üzere saat 16.30'da Haydarpaşa'dan trenle hareketi.
1916 AvusturyaMacaristan'ın Portekiz'e savaş açması.
1937 Atatürk'ün Çankaya'da İngiltere Büyükelçisi Percy Loraine ve Mısır Büyükelçisi Mofty ElGazaerly'i kabulü.
1936 Atatürk'ün Çankaya'da Amerika Büyükelçisi Mac Murray'ı Kabulü.
1933 Atatürk'ün gece Çankaya'da film izlemesi.
1923 Atatürk'ün Adana Türkocağı'nda çiftçiler tarafından şerefine verilen ziyafette konuşması: "...Eğer milletimizin büyük ekseriyeti çiftçi olmasaydı biz bugün dünya yüzünde bulunmayacaktık."
Atatürk'ün Adana Türkocağı'nda tertiplenen Esnaf Cemiyeti çayında konuşması: "...Bir milleti yaşatmak için birtakım temeller lâzımdır ve bilirsiniz ki bu temellerin en önemlilerinden biri sanattır. Bir millet sanattan ve sanatkârdan mahrumsa tam bir hayata sahip olamaz. Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş olur." [Kocatürk]
1922 İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Curzon Londra'da önce İstanbul hükümetinin temsilcisi Ahmet İzzet Paşa ve ardından Ankara hükümetinin Hariciye Nazırı Yusuf Kemal Bey'le ayrı ayrı görüştü.
İstanbul Hükümeti Hariciye Nazırı Ahmet Paşa ve Ankara Hükümeti Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey'in Londra'da Lord Kurzon ile ayrı ayrı görüşmesi.
1921 Moskova Anlaşması.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında "Moskova Antlaşması"nın imzalanması.
Sovyetler Birliği ile Ankara Hükümeti arasında Dostluk ve Yardımlaşma Antlaşması imzalandı. Sovyetler bu antlaşmaya göre Misakı Milli'yi tanıyarak Ankara'daki hükümete her yıl 10 milyon ruble altın vermeyi taahhüt etti.
Bekir Sami Bey'in Londra Konferansı'nın 12 Mart 1921 tarihli son toplantısında İtilâf Devletleri temsilcilerinin Türk heyetine sundukları teklifler hakkında Londra'dan Atatürk'e raporu.
1921 Treaty of Moscow with Soviet Union.
Treaty on Friendship and Brotherhood signed between Kemalists and Bolshevik regime in Soviet Russia (followed by Ankara and Kars treaties).
1920 İstanbul İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi.
İngiliz Fransız ve İtalyan komiserlerden oluşan heyet Sadrazam Salih Paşa'ya bir nota vererek İstanbul'un İtilaf devletleri tarafından işgal edildiğini bildirdi. Şehzadebaşı karakolunu basan işgal güçleri haberleşmeye elkoyarak altı askeri öldürdü. Bu sırada telgraf memuru Manastırlı Hamdi Bey hareketi anında Ankara'ya bildirdi. Padişaha giden Rauf Bey ve mebuslar milletin mücadeleye kararlı olduğunu dile getirdi. Ankara işgali tüm Anadolu'ya bildirdi. Erzurum'da Rawlinson "halkın galeyana gelmesinden korkularak can güvenliği gerekçesiyle" tutuklandı. İngiliz Kontrol Bürosu'ndaki İngiliz bayrağı indirildi.
Meclis basıldı bazı milletvekilleri tutuklandı ve Malta Adası'na sürüldü.
Mustafa Kemal durumu bütün devletler ve Millet Meclisleri nezdinde protesto etti.
Ankara'da yeni bir Millet Meclisi toplama teşebbüsüne geçildi.
* Yabancı Devletlere Yaptığım Protesto (Nutuk)
Manastırlı Hamdi Efendi adlı bir telgraf memurunun İtilâf Devletleri tarafından İstanbul'un fiilen işgal edildiğini Atatürk'e bildirmesi. İşgal kuvvetlerinin bildirisi nedeniyle Atatürk'ün valilere komutanlara ve Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti şubelerine genelgesi: "Bu sabah 16 Mart 1920 İngilizler İstanbul'da Şehzadebaşı Karakolu'nu basarak altı erimizi şehit ve onbeş eri yaraladıktan sonra bu karakolu ve bir yandan da Harbiye Nezareti'ni ve Tophane'yi ve bütün telgrafhaneleri ele geçirerek başkentin Anadolu ile bağlantısını kesmişlerdir."
Atatürk'ün İstanbul'un işgali nedeniyle yabancı devlet temsilcilerine Dışişleri Bakanlıklarına ve Millet Meclislerine protesto göndermesi: "Osmanlı milletinin siyasî egemenlik ve hürriyetine indirilen bu son darbe hayat ve varlığını ne pahasına olursa olsun savunmaya karar vermiş olan biz Osmanlılardan ziyade yirminci uygarlık ve insaniyet asrının mukaddes saydığı bütün esaslara hürriyet milliyet vatan duyguları gibi bugünün insan topluluğuna esas olan bütün ilkelere ve bu ilkeleri oluşturan insanlığın umumî vicdanına yöneliktir!"
Atatürk'ün. İstanbul'un işgali nedeniyle millete bildirgesi: "...Bugün İstanbul'u zorla işgal etmek suretiyle Osmanlı Devleti'nin yediyüz senelik hayat ve egemenliğine son verildi. Yani bugün Türk milleti uygar kabiliyetinin yaşama ve bağımsızlık hakkının ve bütün geleceğinin savunmasına davet edildi!"
Atatürk'ün İstanbul'un işgali üzerine Geyve Boğazının ve Geyve santralının işgalini. AnkaraPozantı arasındaki tren hattına el konularak bu hat boyundaki İtilâf kuvvetlerinin silâhları alınarak tutuklanmalarını ayrıca Konya'daki tren hattına da el konulmasını bildiren emri. [Kocatürk]
1920 İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından işgali üzerine Mustafa Kemal'in durumu bütün devletlere ve millet meclislerine protesto etmesi ve Ankara'da yeni bir Millet Meclisi toplama teşebbüsüne geçmesi.
İngilizlerin İstanbul'da Şehzadebaşı karakolunu basarak 6 Türk erini şehit etmeleri.
Manastırlı Hamdi Efendi isimli bir telgraf memurunun İstanbul'un işgal edildiğini Mustafa Kemal Paşa'ya bildirmesi. İstanbul'un işgali dolayısıyla Mustafa Kemal Paşa'nın millete beyannamesi: "...Bugün İstanbul'u zorla işgal etmek suretiyle Osmanlı Devleti'nin 700 senelik hayat ve hakimiyetine son verildi. Yani bugün Türk Milleti medeni kabiliyetinin hayat ve istiklal hakkının ve bütün istikbalinin müdafaasına davet edildi."
Meclisi Mebusan'ın akşam oturumunda İngiliz askerlerinin Rauf ve Kara Vasıf beyleri tutuklamaları.
1920 Orgeneral Cevat ÇOBANLI (18711938) İstanbul'da doğdu.1891'de Harp Okulunu 1894'te de Harp Akademisini bitirdi. Trablusgarp Balkan ve I. Dünya Savaşları'nda görev aldı. Çanakkale Deniz Muharebeleri'nde üstün başarı kazandı. Harbiye Nazırlığı (1918) Genelkurmay Başkanlığı (1919) görevlerinde bulundu. 16 Mart 1920'de İstanbul işgal edilince tutuklanarak Malta'ya sürüldü. 1921 yılında yurda dönünce Elcezire Cephesi Komutanı olarak İstiklal Savaşı'na katıldı. Büyük Zafer'den sonra bir süre 3'ncü Ordu Komutanlığı yaptı. 19231924 yılları arasında Elazığ Milletvekili olarak TBMM'de görev aldı. Orgeneral rütbesine yükseldi (1926). Askerî Şura Üyeliği Generaller Askerî Mahkemesi Başkanlığı görevlerinden sonra 1935 yılında emekliye ayrıldı. İstanbul'da öldü.
Ref: TSK Katalog ATATÜRK VE KURTULUŞ SAVAŞI MÜZESİ
1920 British troops complete occupation of Istanbul. Istanbul under Allied military control.
Ataturk sends a protest to all foreign representatives in the country and to their parliaments.
1917 Mustafa Kemal'in Diyarbakır'daki II. Ordu Komutanlığına asil olarak atanması.
Atatürk'ün asaleten 2. Ordu Komutanlığı'na atanması (Bu tarih. i.A. s.805; A.B.İ.B.T.B.H. s.240'da 18 Mart 1917 olarak gösterilmiştir). [Kocatürk]
1916 Atatürk'ün Diyarbakır'daki görevine gitmek üzere İstanbul'dan ayrılışı.
Diyarbakır'a gitmekte olan Atatürk'ün trenle öğle üzeri Eskişehir'e gelişi ve öğle yemeğini Kurmay Başkanı İzzettin Bey'le beraber Eskişehir istasyonunda yemesi.
1915 Amiral Carden sinirleri bozulduğu için görevden ayrıldı yerine Amiral John de Robeck atandı.
1915 Admiral Carden commander of the Allied fleet resigns due to nervous strain.
ViceAdmiral de Robeck takes command.
1937 Atatürk'ün Çankaya'da Romanya Dışişleri Bakanı Antonesco'yu kabulü.
Atatürk'ün gece Romanya Dışişleri Bakanı Antonesco şerefine Ankara Palasla verilen ziyafette konuşması: "...Milletler gam ve keder bilmemelidir. Şeflerin vazifesi hayatı neşe ve şevkle karşılamak hususunda milletlerine yok gös*termektir! Bütün insanlığın varlığını kendi şahıslarında gören adamlar mutsuzdur. Herhangi bir şahsın yaşadıkça memnun ve mesut olması için lâzım gelen şey kendisi için değil kendisinden sonra gelecekler için çalışmaktır. Hayatta tam zevk ve mutluluk ancak gelecek nesillerin şerefi varlığı mutluluğu için çalışmakta bulunabilir."
1935 Atatürk'ün gece Karpiç'e gidişi geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1933 Atatürk'ün gece Çankaya'da film izlemesi.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanımla beraber Adana'dan hareketle Mersin'e gelişi Hükümet Konağı'nı Belediye'yi Müdafaai Hukuk Cemiyeti'ni ziyareti ve Millet Bahçesi'nde Türkocağı'nın tertiplediği toplantıda konuşması: "...Gerçek refah ve mutluluğa sahip olabilmek için asıl bundan sonra çalışmak lâzımdır. Sizin için zafer ve ilerleme sahası iktisadiyatta ticarettedir. Bunu takdir ediyorsanız çok çalışmaya mecbursunuz."
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber akşam Mersin'den Tarsus'a gelişi ve geceyi burada geçirişi.
1922 Atatürk'ün beraberinde İsmet Paşa olduğu halde Tayyare Bölüğü'nü teftişi Fazıl Bey ve diğer bir pilotun uçuşlarını izlemesi.
1921 (1718) Gürcü Hükümeti'nin Batum'u terk etmesi ve Albay Kazım Bey'in Batum Mutasarrıfı olarak göreve başlaması.
1920 Atatürk'ün İstanbul'un işgali nedeniyle İslâm âlemine bildirgesi: "...Bu onur kırma ve tecavüz darbesinin düşmanlar tarafından tahmin edildiği gibi maneviyatı bozmak değil belki bütün şiddetiyle mucizeler gösterecek bir kabiliyeti geliştirmek neticesini doğuracağına şüphemiz yoktur!"
Mustafa Kemal tüm devletlere ve Millet Meclislerine ve İslâm dünyasına bir bildiri yayınlayarak milli hareketin desteklenmesini istedi. (Yabancı Devletlere Yaptığım Protesto Nutuk)
1920 (1617) Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti Merkez Heyetlerine bildirisi: "İçinde bulunduğumuz olağanüstü durumun ne derecelerde sağduyu ve birliği gerektirdiği açıktır. Merkez Heyetlerimizin bir taraftan milleti düşünce ve amaç birliğine yönelterek en alt düzeydeki insanlara kadar giriştiğimiz mücadelenin kutsallığını ve haklılığını duyurmaları diğer yandan bulundukları yerlerin askerî ve sivil yöneticileriyle bütün işlerde birlikte hareket etmeleri kesinlikle gereklidir."
1920 Atatürk'ün İstanbul ile resmî ve hususî bütün telgraf haberleşmelerinin ve telgraf memurlarının kendiliklerinden gizli yazışmalarının yasaklandığına dair bütün illere kolordu komutanlıklarına müstakil livalara Posta ve Telgraf Başmüdürlüklerine genelgesi: "...Özellikle İstanbul'dan düşman bildirilerini alıp Anadolu içine yayanlar ve Anadolu haberleşmelerini İstanbul'a verenler casus kabul edilerek bu hareketlerinin gerçekleşmesi halinde derhal ve şiddetle cezalandırılacaklardır."
Kastamonu Valisi Cemal Bey'in Atatürk'e telgrafı: "...Bugünden itibaren Kastamonu Vilâyeti'nin Heyeti Temsiliye'yi hükümet merkezi sayarak emirlerine girdiğini ve alacağı her emri tereddütsüz yapacağını arz ederim!" [Kocatürk]
İngilizler Eskişehir ve Afyon'dan çekildiler. (24 Nisan'da Şile'ye asker çıkardılar)
1919 İzmir'de Müdafaaı Hukukı Osmaniye Cemiyeti'nin kongresi başladı.
1916 Diyarbakır'a gitmekte olan Atatürk'ün trenle öğleyin Konya'ya gelişi öğle yemeğini Kurmay Başkanı İzzettin Bey'le beraber Konya istasyonundaki Bağdat Oteli'nde yemesi.
1936 Atatürk'ün akşamüzeri ismet İnönü'yle beraber Gazi Orman Çiftliği'ne gidişi akşam Çankaya'ya dönüşü.
1934 İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'nın Çanakkale şehitleri için yapılan törende hayatlarını kaybeden diğer millet askerlerine de hitap edilmek üzere Atatürk'ün yazdırdığı söylevi okuması: "...Bu memleketin topraklan üstünde kanlarını döken kahramanlar! Burada bir dost vatanın toprağındasınız. Huzur ve sükûn içinde uyuyunuz. Sizler mehmetçiklerle yan yana koyun koyunasınız. Uzak diyarlardan evlâtlarını harbe gönderen analar! Gözyaşlarınızı dindiriniz evlâtlarınız bizim bağrımızdadır. Huzur içindedirler ve huzur içinde rahat rahat uyuyacaklardır. Onlar bu toprakta canlarını verdikten sonra artık bizin evlâtlarımız olmuşlardır." (Kaynaklarda bu olayın yılı belirtilmesine rağmen ayı ve günü gösterilmemiştir. 1934 yılına ait gazetelerde de Şükrü Kaya'nın başka bir görevle Gelibolu'ya gidişi dışında açıklayıcı bir bilgi bulunmamaktadır. Biz gerçek tarih tespit edilinceye kadar bu konuşma tarihini ihtiyatla 18 Mart 1934 olarak kabul ediyoruz). [Kocatürk]
1923 Atatürk'ün Tarsus Çiftçiler Yurdumda konuşması: "...Memleketimiz şu iki şeyin memleketidir; biri çiftçi diğeri asker. Biz çok iyi çiftçi ve çok iyi asker yetiştiren bir milletiz iyi çiftçi yetiştirdik; çünkü topraklarımız çoktur. İyi asker yetiştirdik; çünkü o topraklara kasteden düşmanlar fazladır."
Atatürk'ün Tarsus Gençlik Yurdu'nda konuşması: "...Muhterem gençler hayat mücadeleden ibarettir. Hayatta yalnız iki şey vardır: Galip olmak mağlup olmak. Size Türk gençliğine bıraktığımız vicdanî emanet yalnız ve daima galip olmaktır ve eminim daima galip olacaksınız!"
1922 Atatürk'ün Akşehir'de posta ile gelen İstanbul ve Avrupa gazetelerini okuması.
1921 (1718) Gürcü Hükümeti'nin Batum'u terk etmesi ve Albay Kazım Bey'in Batum Mutasarrıfı olarak göreve başlaması.
Diyarbakır'a gelen Şeyh Sunusî'nin Atatürk'e teşekkür telgrafı: "Salimen Diyarbakır'a vardım."
Ermeni Misak Torlakyan Azerbaycan İçişleri Bakanı Cevanşir Han'ı Tepebaşı'ndaki Pera Palas Oteli önünde öldürdü.
1920 Meclisi Mebusan'ın son toplantısını yaparak çalışmalarına ara verme kararı.
Meclisi Mebusan bir kapanış toplantısı yaparak ebediyen faaliyetlerine son verdi.
Meclisi Mebusan reisi Celalettin Arif Halide Edip (Adıvar) Dr. Adnan (Adıvar) ve Çerkez Reşit gibi kişiler ise kılık değiştirerek Anadolu'ya kaçmaya başladı.
Atatürk'ün komutanlara Ankara'da bir meclis toplanması hakkında acele görüş isteyen telgrafı: "...Görüşünüzü makine başında bekliyoruz. Bu konuda acele karar vermek ve hemen gereğine başlamak zorunluğunu hissediyoruz." [Kocatürk]
İngilizler tarafından tutuklanan 30 kadar Türkün İstanbul'dan Malta'ya gönderilmesi.
İngilizler aralarında Rauf Bey eski Harbiye nazırı Mersinli Cemal Paşa Çürüksulu Mahmut Paşa Esat Paşa Galatalı Şevket Vasıf Bey ve Numan Usta gibi kişilerin olduğu mebusları bir gemi ile Malta'ya götürdü.
Balıkesir'de Kastamonu'da İstanbul'un işgalini protesto mitingleri yapıldı.
1920 Ottoman parliament adjourns.
1917 Mustafa Kemal Diyarbakır'daki 2. Ordu Komutanlığı'na asil olarak atanması.
1917 Mustafa Kemal is appointed Commander of the 2nd Army. Meets with Colonel İsmet (later İnönü) Chief of Staff of the 2nd Army.
1916 Diyarbakır'a gitmekte olan Atatürk'ün trenle sabah Pozantı'ya gelişi trenin saat 11.00'de Pozantı'dan hareketi saat 17.00'de Gülek istasyonuna gelişi burada diğer bir trene aktarma yaparak saat 18.20'de Mamure'ye hareketi ve 18/19 Mart gecesi saat 01.00'de Mamure'ye gelişi.
1915 Çanakkale Boğazı'nı geçmeye teşebbüs eden Amiral J. de Robeck komutasındaki İngiliz ve Fransız donanmalarının ağır zayiat vererek başarısız kalışı (Düşman donanması 7 saat süreyle tüm boğaz tahkimatını ateş altına almışsa da bu girişim kıyı topçusunun etkili karşı ateşi sayesinde sonuçsuz kalmıştır. Bugünkü deniz savaşında Nusret mayın gemisinin döşediği mayınlar düşman donanmasına ağır kayıplar verdirmiştir).
Atatürk'ün Maydos (Eceabat)'a gelen Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Cevat (Çobanlı) Paşa ile Seddülbahir kıyı bölgesinin korunmasında aldığı önlemleri göstermek üzere Kirte'ye gidişi daha sonra tekrar Maydos'a dönüşleri (Kirte'de iken düşman donanmasının boğaz girişini ateş altına aldığını görmüşlerdir).
1936 Atatürk'ün günü Çankaya'da çalışmakla geçirmesi.
1934 Atatürk'ün Çankaya'da Vali başkanlığındaki Edirne Heyeti'ni kabulü ve kendisine Edirneliler adına hediye edilen Sarayiçi Çiftliği tapu senedinin takdimi.
1933 Atatürk'ün orduya hitaben Fahrettin (Altay) Paşa'ya –onun ağzından bir söylev dikte etmesi: "...Silâhlarımızı büyük Türk ulusunu ezmek isteyenlerin gözlerine doğrultalım. Bunda amaç düşman olsun. Bu amaca giden kurşun Türk'ün ülkü kurşunudur!"
1932 Atatürk'ün akşamüzeri Ruşen Eşref (Ünaydın) Bey'in evine uğrayışı bir süre dinlendikten sonra Çankaya'ya dönüşü.
1927 Atatürk'ün Türkocağı Ankara şubesinin yıllık toplantısı nedeniyle kendisine gönderilen saygı telgrafına teşekkür mektubu.
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Tarsus'tan Konya'ya hareketi.
1920 Mustafa Kemal tarafından Ankara'da üstün yetkiyi taşıyan bir Millet Meclisi toplanması hakkında illere duyuruda bulunuldu.
Mustafa Kemal Ankara'da toplanacak Meclis için seçim yapılmasını bir yazı ile illere ve komutanlıklara bildirdi.
Ankara'da fevkalade selahiyeti haiz bir Millet meclisi'nin toplanması hakkında Vilayetlere tebliğ.
Mustafa Kemal Paşa'nın vilayetlere livada ve kolordu komutanlarına genelgesi: "Ankara'da toplanacak fevkalade selahiyete haiz bir meclis için acele seçim yapılması."
Atatürk'ün Ankara'da bir meclis toplanması amacıyla acele seçim yapılması için vilâyetlere mutasarrıflıklara ve kolordu komutanlarına bildirisi: "Ankara'da olağanüstü yetkiye sahip bir meclis millet işlerini yönetmek ve denetlemek üzere toplanacaktır!" [Kocatürk]
Harbiye Nazırı Fevzi Paşa (Çakmak) yayınladığı bir bildiride işgalin antlaşmalara uygun olduğunu söyleyerek Anadolu'daki birliklerin Yusuf İzzet Paşa'ya bağlı olduğunu ancak ondan emir alabileceğini dile getirdi.
İsmet Bey (İnönü) Ankara'ya geçmek için hareket etti.
1917 19 Mart 1917 Tarihinde muharebatı vakıadaki hidematı hasanesinden dolayı tebdilen İkinci Rütbeden Osmani Nişanı ita kılınmıştır.
Kaynak: Atatürk'ün Özlük Dosyası
1917 Petrograd'da genel grev.
İngilizler'in Bağdat'ı alması.
Çin ile Almanya arasındaki diplomatik ilişkinin kesilmesi.
Rus Çarı'nın tahtını bırakması.
Çar'ın tutuklanması.
Birinci Gazze savaşı.
1916 Atatürk'ün beraberindekilerle sabah saat 9.30'de otomobille Mamure'den İslâhiye'ye hareketi saat 11.30'da İslâhiye'ye gelişi İslâhiye'den saat 13.10'de trenle hareketi akşam saat 21.30'da Halep'e gelişi ve Halep Valisi Abdülhalik (Renda) Bey tarafından karşılanışı.
1916 Sir John Maxwell withdrawn from Egypt leaving Sir Archibald Murray in command.
Murray ultimately led Allied forces including the Australian Light Horse in the war against Turkey in the Sinai and Palestine.
1915 Atatürk'ün sabah Maydos (Ecebat)'tan 19. Tümen birliklerine emri: "...Türlü kaynaklardan gelen bilgilerde düşmanın çıkarma için hazırlıklarda bulunduğu anlaşılmaktadır. ...Birlikler kendi bölgelerinin savunma tertibatını bir an önce bitirmelidir."
1915 (1819) Fransız ve İngilizler'in Çanakkale'ye yaptıkları deniz saldırısının
1915
Çanakkale’nin cehennemi andıran savaşlarında her zaman askerleri ile beraber siperlerde olan Mustafa 1932 Atatürk'ün Çankaya'da Habeşistan Elçisi Babjeranda Zellake Ajoudou'nun güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1930 Yeni çıkan Belediye Kanunu ile kadınlar ilk defa belediye seçimlerine katıldı.
1926 Başbakan İsmet Paşa'nın İzmir'den Atatürk'e telgrafı: "Güney sahillerinde pek istifadeli bir seyahatten sonra İzmir'e geldim. ..Her yerde halkımızın Cumhuriyete bağlılık ve Cumhurbaşkanlarına sevgi ve saygı hislerinin taşkın ve pek derin derecede bulunduğunu sonsuz sevinç ve iftiharla arz ederim."
Atatürk'ün ismet Paşa'nın 20 Mart 1926 tarihli telgrafına cevabı: "Seyahatiniz esnasında vatandaşlarımızın Cumhuriyet ve naçiz şahsım hakkındaki tezahürlerinden pek duygulandım."
1925 Atatürk'ün Anadolu seyahatine çıkmak üzere bir "Halkı Aydınlatma Heyeti" oluşturan İstanbul Darülfünunu Öğrenci Birliği'nin telgrafına cevabı: "...Memleketin aydın gençliğinin taassup ve gericiliğe karşı mücadelesindeki yüksek vazifesini idrak ile girişim sahasına geçmesi takdire değerdir!"
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Konya'ya gelişi Hükümet Konağı'ndan halka söylevi: "...Egemenliğine doğrudan doğruya sahip olmanın değerini pek iyi anlayan millet bu kutsal egemenliğine karşı baş gösterecek her tehlikeyi boğacaktır!"
Atatürk'ün Konya Hükümet Binası'nda esnaf ve tüccarlar tarafından şerefine tertiplenen ziyafette konuşması: "...Bugün için düşündüğüm yegâne şey kapitülâsyonlardır. Maddeten gerçekten kanla kaldırılmış olan kapitülâsyonların bir daha dirilmemek üzere yokluğa gömülmesini temin etmektir. Ticaretimizin de sanayiimizin de iktisadiyatımızın da gelişme ve yükselmesi ancak buna bağlıdır."
Atatürk'ün Konya Türkocağı'ndagençlere seslenişi: "...Bilirsiniz ki milliyet teorisini milliyet ülküsünü çözüp dağıtmaya çalışan teorilerin dünya üzerinde uygulanma kabiliyeti bulunamamıştır. Çünkü tarih olaylar hâdiseler ve gözlemler insanlar ve milletler arasında hep milliyetin hâkim olduğunu göstermiştir ve milliyet ilkesi aleyhindeki büyük ölçüde eylemsel tecrübelere rağmen yine milliyet hissinin öldürülemediği ve yine kuvvetle yaşadığı görülmektedir." [Kocatürk]
1922 Vahdettin ile görüşen Ankara hükümetinin hariciye vekili Yusuf Kemal Bey (Tengirşenk) padişahtan Ankara'daki millet meclisini tanımasını istedi.
Akşehir'de Müdafaai Hukuk Heyeti Ali İhsan (Sabis) ve Fahrettin (Altay) Paşaların Atatürk'ü ziyareti.
Fransız Mareşali Lyautey'in Atatürk'ün 23 Aralık 1921 tarihli mektubuna cevabı.
1920 İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından ele geçirilmesi Mustafa Kemal'in protestosu Ankara'da yeni bir Millet Meclisi toplama girişimi.
1920 (1920) Atatürk'ün Bandırma'da 14. Kolordu Komutanı Yusuf İzzet Paşa'ya telgrafı: "...Mümkünse İngilizlerden birkaç rehin subay almamız lâzımdır." [Kocatürk]
1920 Ottoman parliament is dissolved.
1918 Türk Kadını Dershanesi açıldı. Dershanede yabancı dil Türkçe ve müzik dersleri ile konferanslar verildi.
1916 Atatürk'ün beraberindekilerle yeni Halep çarşısında biraz dolaşması.
1916 ANZAC Corps land in France.
With Gallipoli behind them the bulk of Australia's forces were now sent to France where the terrible fighting on the Western Front awaited.
1937 TBMM'de 1935'te kabul edilen Tunceli Kanunu'ndan sonra bölgede özellikle karakol yol ve köprü inşaatlarına karşı çıkan aşiretler Nevroz gecesi ayaklanma başlattı. Ordu birlikleri isyanı bastırmak üzere bölgede harekâta başladı.
1934 Atatürk'ün akşamüzeri Genelkurmay Başkanlığı'nı ziyareti ve Mareşal Fevzi Çakmakla görüşmesi.
1933 Atatürk'ün gece Ankara Halkevi'nde Gazi Orman Çiftliği öğrencilerinin verdiği temsili izlemesi.
1932 Atatürk'ün saat 22.00'de Sağlık Bakanı Refik (Saydam) Bey'in evine uğrayışı geç saatlerde Çankaya'ya dönüşü.
1927 Atatürk'ün Çankaya'da Mısır Elçisi Abdülâzam Raşit Paşa'nın güven mektubunu kabulü.
1923 Atatürk'ün Konya Hilâliahmer (Kızılay) Kadınlar Şubesi'nin tertiplediği çayda Konya kadınlarına hitabı: "...Daha emin daha dürüst olarak yürüyeceğimiz yol vardır. Büyük Türk kadınını çalışmamızda ortak yapmak hayatımızı onunla birlikte yürütmek Türk kadınını ilmî ahlâkî sosyal ekonomik hayatta erkeğin ortağı arkadaşı yardımcısı ve koruyucusu yapmak yoludur."
Atatürk'ün Konya Sultanisi'nde tertiplenen çayda öğretmen ve öğrencilere hitabı: "...Gerçek kurtuluşu istiyorsak her şeyden evvel bütün kuvvetimiz bütün hızımızla bilgisizliği ortadan kaldırmaya mecburuz."
1923 (2021) Atatürk'ün Konya Türkocağı'nın şeref defterine yazdıkları: "Konya muhtelif Türk Devletleri yaşamış öz Türk vatanıdır. Konya asırlardan beri tüten büyük bir Türk ocağıdır. Türk kültürünün esaslı kaynaklarından biridir. Konya Türkocağı Konya Türklüğünün hakikî bir timsali olmalıdır. Bu Ocak'tan milletin hissini ülküsünü daima ısıtacak nurlandıracak parlak alevler semalara yükselmelidir; çok yükselmelidir!" [Kocatürk]
1921 Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gizli oturumunda konuşması: "...Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti bugünkü şartlara göre Misakı Millî'ye aykırı bir barışa imza koyamaz. Bunda mahzurlar vardır."
1920 Yunus Nadi Cami Bey (Baykurt) ve İzmit mebusu Sırrı Bey Anadolu'ya geçti.
Mart sonu 1919 Atatürk'ün İstanbul'da İtalya Yüksek Komiseri Kont Sforza ile görüşmesi. (Kont Sforza'nın isteği ile gerçekleşen bu görüşmenin tarihi belli değildir. Olayların seyrine göre muhtemelen Mart sonu veya Nisan başı 1919'da gerçekleşmiştir. "Atatürk'ün yaveri Cevat Abbas (Gürer) hatıralarında bu görüşme için şunları söylemektedir: "Atatürk İstanbul'da bulunduğu ayların sonlarına doğru İtalya Mümessili Kont Sforza ve Papaz Mister Frew ile de ayrı ayrı ve fasılalı tarihlerde görüşmüştü. Aldığı kanaat acı idi; ağırdı."
Mart sonu 1919 Atatürk'ün İstanbul'da Rahip Frew ile görüşmesi. (Rahip Frew'un isteği ile gerçekleşen bu görüşmenin tarihi belli değildir. Olayların seyrine gore muhtemelen Mart sonu veya Nisan başı 1919'da gerçekleşmiştir).
22 Mart 1923
TBMM Başkanı Mustafa Kemal Dersim (Tunceli) milletvekili Diyap Ağa ile birlikte
22 Mart 1923
Konya'da Mevlevi Dergahı Postnişini Abdulhalim Çelebi ve Mevlevilerle
1938 - Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan Celâl Bayar ve İçişleri BakanıŞükrü Kaya'yı kabulü.
1933 - Atatürk'ün Çankaya'da Sovyet Büyükelçisi Suriç ve beraberindeki Sovyet dilbilimcisi iki profesörü kabul edişi.
Atatürk'ün gece Çankaya'da yapılan kabine toplantısında bulunuşu.
1926 - Memurların çalışmalarını ve özlük haklarını düzenleyen Memurin Kanunu TBMM'de kabul edildi.
İspirto ve alkollü içkiler üzerindeki devlet tekelini düzenleyen kanunla maarif teşkilatı hakkındaki kanun kabul edildi.
Atatürk'ün Zonguldak Heyeti'ni kabulü.
1925 - Atatürk'ün öğleden sonra kabine toplantısına başkanlık edişi.
1923 - Atatürk'ün Konya'da Mevlâna Türbesi ve Dergâhı'nı ziyareti ve Dergâh'ta düzenlenen mevlevî semamı izlemesi.
1922 - Paris'te toplanan İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının İstanbul - Ankara ve Yunan hükümetlerine mütareke önerisi.
Paris'te toplanan İtilaf devletlerinin temsilcileri Yunanistan İstanbul ve Ankara hükümetlerine üç ay süreli ateşkes önerisi yaptı.
Yusuf Kemal Bey Londra'dan Paris'e geldi. Burada kendisine yapılan İzzet Paşa ile görüşme önerisin reddetti.
Atatürk'ün Akşehir'de medreseyi ve mektepleri dolaşması Kazak köyüne gidişi tekrar Akşehir'e dönüşü.
1921 - Atatürk'ün Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti merkezlerine seçilecek kişilerde aranacak nitelikler hakkında Kâzım Karabekir'e telgrafı: "Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti merkezlerinin vatansever ve gayretli namuslu ve halkın hürmet ve itimadını kazanmış kişilerden seçilmeleri ve bu merkez aracılığıyla halkı düzenli bir şekilde uyarmak gerekli görüldü. Bölgenizdeki örgütün siyasî emellere ve kişisel çıkarlara âlet olmaması ve zararlı akımlara mâni olacak faziletli kişilerden oluşturulması için gereken aracılığın esirgenmemesini rica ederim."
1920 - Atatürk'ün yabancı devlet temsilciliklerine Ermenilerin doğu bölgesinde halka yaptıkları zulüm ve işkenceleri protesto eden telgrafı: "...Bu hareketleri şiddetle protesto ettiğimizin ve bu tecavüzlerin önü alınmazsa cihanın pek büyük facialar doğmasına tanık olacağının bağlı olduğunuz hükümetlere süratle ulaştırılmasını rica ederiz."[Kocatürk]
1916 - Atatürk'ün beraberindekilerle sabah trenle Halep'ten Resülayn (Ceylanpınar)'a hareketi Halep Valisi Abdülhalik (Renda) Bey ve şehir ileri gelenlerinin kendisini istasyonda uğurlaması.
1915 - Queen Elizabeth savaş gemisinde İngiliz amiral ve generallerinin toplantısı ve Amiral J.de Robeck'in görüşü: "Kara kuvvetlerinin yardımı olmaksızın Birleşik Filo'nun Çanakkale Boğazı'ndan geçemeyeceği."
Atatürk'ün komuta ettiği 19. Tümen'in Kurmay Başkanlığı'na atanan Binbaşıİzzettin (Çalışlar) Bey'in Maydos (Eceabat)'a gelerek göreve başlaması.
Latife Hanım ile Afyon’daki Vilayet Binasına gelişinde (23 Mart 1923)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Arriving at the municipality building in Afyon with his wife Latife (March 23 1923)
1936 Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan İsmet İnönü ve Adalet Bakanı Şükrü Saraçoğlu'nu kabulü.
1935 Atatürk'ün suikasttan kurtulan Suudi Arabistan Kralı Abdülaziz İbni Suut'a geçmiş olsun telgrafı.
1934 Atatürk'ün akşamüzeri Nuri (Conker) Bey'in evine uğrayışı bir süre dinlendikten sonra Marmara Köşkü'ne gidişi akşam Çankaya'ya dönüşü.
1932 Atatürk'ün öğleden sonra Ankara Orduevi'ni ziyareti daha sonra Marmara Köşkü'ne gidişi saat 19.00'da Anadolu Kulübü'ne gelişi.
1931 TBMM'de ilköğretimin Türk okullarında yapılmasını zorunlu hale getiren yasa kabul edildi.
1925 Doğu illerinin bir bölümünde ilan edilen sıkıyönetim 1 ay daha uzatıldı.
Atatürk'ün vatandaşlara bayram mesajı: "...Bugünlerde Cumhuriyet şanlı ordusunun kahramanlığı ve bütün vatan evlâtlarının koruma ve yardımı ile büyük bir gericilik tehlikesini bastırmak ve isyan ve ihanetin başlarını Cumhuriyet mahkemelerinin adaletinin pençesine teslim etmiş olmakla bir defa daha parlak bir zafer kazanmıştır."
Atatürk'ün orduya bayram mesajı: "...Memleketi büyük bir gericilik ve gerileme tehlikesine karşı savunma yolunda yeniden büyük zafer kazanan komutanlarımızı subaylarımızı ve askerlerimizi bu vesile ile selâmlarım." [Kocatürk]
1923 Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber sabah Konya'dan Afyon'a hareketi.
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Afyon'a gelişi ve Belediye binası önünde halka söylevi: "...Felâketlerden ancak millî benliğinize hâkim olduğunuz için kurtuldunuz!"
Atatürk'ün Afyon Türkocağı'nda gençlere seslenişi: "...Milletin her vesile ile her vasıta ile böyle güven ve itimadını gördükçe kuvvetim artıyor!"
Atatürk'ün Afyon Türkocağı şeref defterine yazdıkları: "...Afyon halkının gençliğinin aydınlarının kıymetli duygularını millî egemenliğin korunmasındaki kesin kararlılıklarını kendi heyecanlı dillerinden işitmek benim için pek çok gönül ferahlığı ve güvene sebep olmuştur. Afyon halkı cidden memleketlerine millî ülküye sahiptirler."
Atatürk'ün Afyon Belediyesi tarafından şerefine verilen ziyafette konuşması: "...Milletimiz son bulmuş Osmanlı Devleti yerine yeni Türkiye Devleti halinde varlığını göstermişse bu milletimizin kendi hukukuna kendi egemenliğine kendi benliğine sahip olmasından ve millî menfaatleri dışında emellerden uzaklaşarak yürümesinden meydana gelmiştir.
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber gece Afyon'dan Kütahya'ya hareketi. [Kocatürk]
1921 İkinci İnönü Zaferi (23 Mart1 Nisan 1921)
Yeni Yunan taarruzları.
Yunan kuvvetleri Bursa ve Uşak yönlerinde iki ayrı koldan ileri bir saldırıya başladı.
1920 Atatürk'ün vilâyetlere bağımsız livalara ve kolordulara düşman lehine çalışanlar hakkında telgrafı: "Düşman lehinde propaganda yapanlar herhangi şekilde düşmanla haberleşenler ve millî uygulama ve kararlara karşı koyarak düşmanların amaçların gerçekleşmesine yardım ve herhangi şekilde casusluk yapanlar derhal tutuklanarak o husustaki kanun maddelerine dayanarak süratle cezalandırılacaklardır."
Atatürk'ün kolordulara telgrafı: "...Millî emeller aleyhinde propaganda yapan Peyamı Sabah Serbesti Alemdar Bosfor Entanet gazeteleriyle aynı nitelikte olan bütün Rumca ve Ermenice gazetelerin Anadolu'ya sokulmaması uygun görülmüştür. Postanelerde sansür vazifesiyle görevlendirilenler tarafından bu hususun temin ettirilmesini arz ederiz."
Atatürk'ün İstanbul hükümeti ile ilişkiyi sürdürmenin ülke için yararlı olacağını bildiren 14. Kolordu Komutanı Yusuf İzzet Paşa'nın telgrafına cevabı: "...İstanbul'daki Nezaretlerle bu koşullar altında haberleşmek İngilizlerle haberleşmekten başka bir şey değildir!"[Kocatürk]
1916 Atatürk'ün Halep'ten trenle Resülayn (Ceylanpınar)'a gelişi.
1915 Gelibolu/Çanakkale'de 5. Ordu'nun kurulması.
Gelibolu'da 5. Ordu'nun kurulması kararı ve komutanlığına Alman Generali Liman von Sanders'in atanması. (26 Mart 1915 günü Gelibolu'ya gelmiştir)
Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı'nın emriyle Maydos Bölgesi Komutanlığı'nın genişletilerek "Müstahkem Mevki Rumeli Bölgesi Komutanlığı" adını alması ve komutanlığına 9. Tümen Komutanı Albay Halil Sami Bey'in getirilişi (Bu düzenlemede Atatürk'ün komuta ettiği 19. Tümen ordu yedeğine alınarak 3. Kolordu Komutanlığı'nın emrinde olmak üzere yine Maydos'ta bırakılmıştır.
Atatürk'e Bulgar Hükümeti tarafından Sen Aleksandır Nişanı'nın Komandör rütbesi verilmesi
Atatürk Time Dergisinin kapak sayfasında (24 Mart 1923)
Linkleri sadece üyelerimiz görebilmektedir.
Atatürk selected for the cover of Time Magazine (March 24 1923)
1938 Devlet tarafından Cumhurbaşkanı için satın alınan Savarona yatına İngiltere'nin Southampton limanında bayrak çekme merasimi. Törende Londra Büyükelçimiz Fethi Okyar da hazır bulunmuş yat teslim alınışını takiben Hamburg'da inşa edildiği fabrikada bakımdan geçirilip bazı değişiklikler yapıldıktan sonra 22.5.1938 günü buradan hareketle 1.6.1938'de İstanbul'a gelmiştir. [Kocatürk]
Atatürk'ün Çankaya'da Başbakan Celâl Bayar'ı kabulü.
1934 Atatürk'ün Çankaya'da Danimarka Elçisi Axel Noergaard'ın güven mektubunu kabulü.
Atatürk'ün akşamüzeri Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü (Araş) ve Bolu Milletvekili İsmail Hakkı (Uzmay) Beylerin evlerine uğrayışı akşam Çankaya'ya dönüşü.
1933 Atatürk'ün gece Çankaya'da film izlemesi.
1931 Mustafa Kemal Paşa Türk Ocakları’nı CHP ile birleştirme kararı hakkında demeç verdi.
Atatürk'ün Türkocakları'nı Cumhuriyet Halk Partisi ile birleştirme kararı hakkında demeci: "...Kurtuluş tarihinden beri ilmî sahada halkçılık ve milliyetçilik ilkelerini yaymaya sadakatle ve imanla çalışan ve bu yolda memnuniyeti gerektiren hizmetleri geçmiş olan Türkocaklarının aynı esasları siyasî ve pratik sahada gerçekleştiren partimle bütün manasıyla tek vücut olarak çalışmalarını münasip gördüm. Bu kararım ise millî kuruluş hakkında duyduğum itimat ve güvenin ifadesidir!"
1930 Atatürk'ün Ankara'ya gelen Macar Dışişleri Bakanı Walko'yu kabulü
1927 Eski Erzurum Belediye Başkanı ve Manisa milletvekili Nafiz (Dumlu) Bey tarafından Erzurumluların saygı ve bağlılıklarını sunmak üzere Atatürk şerefine bir balo verilmesi.
1926 Atatürk'ün yeni Polonya Elçisi Bader'in güven mektubunu kabulü ve Elçi'nin söylevine cevap konuşması.
1923 Atatürk 24 Mart 1923 (ve 21 Şubat 1927)'de Time Dergisi'ne kapak oldu.
Atatürk'ün Lâtife Hanım'la beraber Kütahya'ya gelişi ve Kütahya Lisesi'nde şerefine verilen çayda öğretmenlere seslenişi: "...Memleketimizi toplumumuzu gerçek hedefine saadet hedefine ulaştırmak için iki orduya ihtiyaç vardır. Biri vatanın hayatını kurtaran asker ordusu diğeri milletin geleceğini yoğuran kültür ordusu!" [Kocatürk]
Atatürk'ün Lâtife Hanımla beraber gece Kütahya'dan Ankara'ya hareketi.
1923 Mustafa Kemal Pasha is selected for the cover of Time Magazine's March 24 1923 issue
(he is selected once again for the cover of Time Magazine and appears on the February 21 1927 issue).
1922 Akşehir'de bulunan Mustafa Kemal ateşkes önerilerini olumlu buldu. Ancak buna karşı sunulacak tezlerin ve önerilerin güçlü olmasını istedi.
İtilaf Devletlerinin Paris'teki toplantılarında ateşkes sorunu görüşüldü. Lord Curzon ile Fransız Poincare arasında görüş ayrılıkları ortaya çıktı.
Mustafa Kemal Paşa'nın cepheden vekiller heyeti başkanlığına direktifi: "Mütareke teklifini iyi telakki etmek lazımdır. Biz yalnız onların teklif ettiği şartları kabul edemeyeceğimizden mukabik şartları öne süreceğiz."
Dışişleri Bakan Vekili Celâl (Bayar) Bey'in İtilâf Devletleri'nin mütareke teklifi notasını Akşehir'de bulunan Atatürk'e bildirmesi. [Kocatürk]
Atatürk'ün cepheden Vekiller Heyeti Başkanlığı'na direktifi: "Mütareke teklifini iyi karşılamak lâzımdır. Biz yalnız onların teklif ettiği şartları kabul edemeyeceğimizden karşı şartları öne süreceğiz."
Cemal Paşa'nın Paris'ten Atatürk'e mektubu: "Sizi temin ederim ki Enver gerek Anadolu'nun zararını ve gerek Rusya ile Anadolu arasındaki ilişkilerin bozulmasını gerektirecek hareketlerde bulunmak istedikçe ona şiddetle karşı koyarak onunla katiyen işbirliği yapmayacağım. Bütün kudret ve kuvvetimle onun hareketlerine mâni olacağım! Son söz: Bütün ruhumla ve varlığımla sizinle beraber çalışmaktan başka bir fikrim yok!" [Kocatürk]
1921 İkinci İnönü Zaferi (23 Mart1 Nisan 1921)
1920 Atatürk'ün İstanbul'un işgali üzerine Anadolu'ya kaçan milletvekillerini İngilizlerin izlemesi üzerine Bandırma'da 14. Kolordu Komutanı Yusuf İzzet Paşa'ya telgrafı: "İngilizler milletvekillerinin İzmit üzerinden Anadolu'ya kaçmakta olduklarını haber almışlardır. Verilen bilgiye nazaran bun*dan sonra İzmit üzerinden kaçış imkânsız gösterilmektedir. ...Önlemlere girişilmiştir." [Kocatürk]
1919 İngilizlerin Urfa'yı işgali.
1918 Ruşen Eşref (Ünaydın) Bey'in Atatürk'le Anafartalar savaşları üzerine uzun mülakatına başlaması (Atatürk'ün o zaman annesi ve kız kardeşi ile oturmakta olduğu Akaretler'deki evinde gerçekleşen bu görüşme 24 Mart 1918 günü başlamış iki günlük bir aradan sonra 27 ve 28 Mart günleri de devam etmiştir. Bu görüşme aynı yıl Yeni Mecmua'nın Çanakkale Zaferi için hazırlanan fevkalâde sayısında "Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat" başlığı altında yayımlanmıştır. [Kocatürk]
1916 Atatürk'ün Resülayn (Ceylanpınar)'dan otomobille saat 15.00'de Mardin'e gelişi.
1915 Çanakkale cephesinin önem kazanması üzerine Genelkurmay Başkanlığı'nca Gelibolu'da 5. Ordu'nun kurulması kararı ve komutanlığına Mareşal Liman von Sanders'in atanması.
Alman General Liman Von Sanders 5. Ordu Komutanligi'na getirildi (Alman ordusunda general olarak görev yapan Liman von Sanders'e Osmanlı ordusunda mareşal rütbesi verilmiştir). Bu ordunun ihtiyatini olusturacak 19. Tümen’in komutanligina ise Kurmay Yarbay Mustafa Kemal getirildi.
Liman von Sanders 24 Mart 1915’te görev alır 31 Mart’ta görev bölgesine gider. Yanında Kolordu Komutanı Esat Paşa 9. Tümen Komutanı Albay Halil Sami ve 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal olmak üzere Kabatepe ve Alçıtepe’den muharebe sahasını görür.
Atatürk'ün 25 Şubat 1915 tarihinden beri üstlendiği Maydos Bölgesi Komutanlığfnı Albay Halil Sami Bey'e devrederek 19. Tümen Komutanlığı'na dönüşü.
1915 Liman von Sanders is appointed to command Turkish Fifth Army on Gallipoli.
1913 Edirne falls to the Bulgarians.
vBulletin v4.1.11, Copyright ©2000-2012, Jelsoft Enterprises Ltd.